Cấp bách gỡ khó cho sầu riêng

Rối bời trước vụ thu hoạch

Tại các tỉnh Đông Nam bộ và Tây nguyên, giá sầu riêng Dona loại A hiện dao động từ 60.000 - 65.000 đồng/kg, còn loại B chỉ 40.000 - 45.000 đồng/kg. Nhiều nhà vườn và thương lái cho biết giá đang trên đà giảm so với cuối tháng trước từ 3.000 - 5.000 đồng/kg và giảm so với cùng kỳ từ 10.000 - 20.000 đồng/kg tùy loại và chất lượng. Vùng Tây nguyên chưa chính thức vào vụ thu hoạch nhưng xu hướng giảm giá khiến nhiều nhà vườn lo lắng.

Hiện nay, Đắk Lắk là địa phương có diện tích trồng sầu riêng lớn nhất cả nước. Năm 2025, toàn tỉnh có diện tích trồng sầu riêng trên 40.000 ha với sản lượng khoảng 400.000 tấn và kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 1,1 tỉ USD. Năm 2026, dự báo sản lượng tiếp tục tăng lên khoảng 500.000 tấn nhờ số diện tích cho thu hoạch tăng thêm. Đáng nói, trong khi diện tích và sản lượng dự báo tăng lên, hiện tại thị trường lại khó khăn hơn do siết chặt các tiêu chuẩn quản lý về chất lượng. Đặc biệt từ ngày 1.6, thị trường tiêu thụ chính là Trung Quốc áp dụng quy định mới (Lệnh 280), kiểm soát chặt chẽ hơn đối với sản phẩm sầu riêng nhập khẩu.

Ảnh: Hoàng Nguyễn

Theo tìm hiểu của Báo Thanh Niên, trước những thay đổi về chính sách kiểm soát nói trên, một số doanh nghiệp nhỏ chưa có sự chuẩn bị tốt đã phải tạm ngưng hoạt động để tránh bị ảnh hưởng. Chính vì vậy, trong tháng 6, kim ngạch xuất khẩu rau quả chỉ đạt 777 triệu USD, giảm 3,8% so với cùng kỳ năm trước trong khi 5 tháng liên tiếp trước đó đều tăng. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả VN (VINAFRUIT), thừa nhận: Một số doanh nghiệp đã thận trọng hơn trong việc thu mua và xuất khẩu. Trong khi đó, năm nay sầu riêng được mùa, diện tích cho thu hoạch tăng nên sản lượng dồi dào hơn. Ngoài ra, năm nay sản lượng sầu riêng của Thái Lan cũng dồi dào hơn trước và vụ thu hoạch ở miền Nam kéo dài cũng là yếu tố ảnh hưởng đến giá sầu riêng của chúng ta. Sự xuất hiện đồng thời của nhiều yếu tố khiến giá sầu riêng giảm.

Theo ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, vụ thu hoạch đang đến gần nhưng đầu ra đang đối mặt nhiều thách thức khiến giá giảm nên nhà vườn rất lo lắng. Có nhiều vấn đề quan trọng cần tháo gỡ trong việc cấp mã số vùng trồng, đóng gói, truy xuất nguồn gốc. Khi toàn bộ chuỗi được quản lý thống nhất thì mới có thể thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh xuất khẩu theo yêu cầu của thị trường.

Một trong những nút thắt chính của sầu riêng Tây nguyên hiện nay là diện tích được cấp mã số vùng trồng quá ít. Theo ngành NN-MT tại khu vực, diện tích được cấp mã số vùng trồng vẫn dừng lại ở con số 280. Nguyên nhân là 2 tiêu chí "cứng" trong việc cấp mã số vùng trồng đang gây khó khi áp dụng thực tế. Thứ nhất là quy định diện tích tối thiểu 10 ha. Thứ hai là phải chuyên canh một loại cây để đáp ứng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp.

Ông Nguyễn Văn Mười, Phó tổng thư ký VINAFRUIT, phân tích: Dù so với các khu vực khác, quy mô sản xuất của bà con ở Tây nguyên tương đối lớn nhưng để đáp ứng yêu cầu diện tích tối thiểu 10 ha cũng cần đến 5 - 7 hộ góp lại; song việc này không dễ. Tương tự, với quy định chuyên canh 1 loại cây, Tây nguyên là vùng đất gắn liền với cây cà phê nhiều năm qua rồi sau đó là cây hồ tiêu và khoảng 5 - 7 năm nay mới đến cây sầu riêng. Phần lớn nhà vườn trồng xen canh hồ tiêu và sầu riêng trong vườn cà phê để cải thiện thu nhập. Chính vì vậy, việc yêu cầu vùng chuyên canh mới được cấp mã số khiến nhiều nhà vườn gặp khó. "VN là một nền nông nghiệp phân tán và xen canh nên việc đáp ứng tiêu chuẩn diện tích là thách thức không hề nhỏ. Do vậy, nhiều nhà vườn ở Tây nguyên có diện tích 2 - 3 ha, canh tác sầu riêng được cấp mã truy xuất nguồn gốc, nhưng vẫn chưa đủ điều kiện để cấp mã số vùng trồng. Có trường hợp đủ điều kiện diện tích và truy xuất nguồn gốc nhưng chưa đáp ứng quy định về sản xuất chuyên canh một loại cây. Đó chính là nút thắt", ông Mười nói.

Sửa quy định cấp mã số, lập tổ công tác hỗ trợ địa phương

Thực tế ngoài Trung Quốc, nhiều thị trường khác cũng có quy định bắt buộc về mã số vùng trồng với các loại nông sản nhập khẩu. Mã số vùng trồng được thực hiện theo quy trình: người nông dân hoàn thiện bộ hồ sơ tiêu chuẩn và đăng ký với cơ quan chức năng địa phương, sau đó gửi Bộ NN-MT tổng hợp gửi cho cơ quan chức năng Trung Quốc thẩm tra (trực tiếp hoặc trực tuyến) và phê duyệt. Khi đó, mã số vùng trồng mới chính thức có giá trị. Vì vậy, để gỡ khó trong việc cấp mã số, ngoài nỗ lực của các cơ quan chức năng VN còn cần sự phối hợp từ các thị trường nhập khẩu.

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ NN-MT, cũng thừa nhận thực tế sản xuất của VN chủ yếu dựa trên các hộ quy mô nhỏ, đất đai phân tán và đặc biệt là hình thức xen canh. Bộ sẽ nghiên cứu bỏ quy định cứng về diện tích của một mã số vùng trồng và có quy định riêng cho vùng chuyên canh và cả vùng trồng xen canh để đáp ứng tốt hơn thực tế sản xuất. Bên cạnh đó, quy trình cấp mã số vùng trồng cũng sẽ cải tiến chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Doanh nghiệp sẽ tự khai báo, cơ quan chức năng giám sát, xử lý nghiêm vi phạm và tập trung hỗ trợ liên kết sản xuất thay vì kiểm soát như trước.

Ngày 8.7 mới đây, tại cuộc họp với các bộ ngành liên quan, Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu nông sản, trước mắt là đối với mặt hàng sầu riêng của khu vực Tây nguyên. Theo đó, Bộ NN-MT khẩn trương tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành nhằm hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, trình Chính phủ xem xét, ban hành chậm nhất vào ngày 15.7. Bên cạnh đó, phấn đấu hoàn thành việc sửa đổi toàn diện Nghị định trong tháng 9.2026, nhằm tháo gỡ ngay những điểm nghẽn trong xuất khẩu nông sản, đặc biệt là mặt hàng sầu riêng đang bước vào chính vụ. Ngoài ra, để đẩy nhanh quá trình cấp mã số vùng trồng, Bộ NN-MT cần thành lập các tổ công tác trực tiếp xuống địa phương trong thời gian 30 ngày để phối hợp rà soát, hướng dẫn xử lý việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, cơ sở kiểm nghiệm. Kế hoạch triển khai phải được xây dựng cụ thể đến từng địa phương, từng đầu mối, bảo đảm rõ nhiệm vụ, rõ trách nhiệm trong giai đoạn cao điểm.

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } if (window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden)) { if (!laNuocNgoai) { (function (w, q) { w[q] = w[q] || []; w[q].push(["_mgc.load"]); })(window, "_mgq"); } } (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; // chỉ chạy khi laNuocNgoai true var containerSelector = 'div.detail-cmain'; var root = document.querySelector(containerSelector); if (!root) return; // Thu thập figure + p (p không nằm trong figure) var figures = Array.from(root.querySelectorAll('figure')); var paragraphs = Array.from(root.querySelectorAll('p')).filter(function(p){ return !p.closest('figure'); }); var elements = figures.concat(paragraphs); // NodeList vốn đã theo DOM order => không cần sort if (!elements.length) return; var target = elements[Math.floor(elements.length / 2)]; // giữa bài if (!target || !target.parentNode) return; var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = 'taboola-mid-article-widget'; target.parentNode.insertBefore(newDiv, target.nextSibling); window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); })();