Các sàn TMĐT Trung Quốc sốt trend đồ lót lợi khuẩn: Màn marketing ảo diệu giúp doanh số tăng vọt, có tác dụng hay không thì chưa biết?

"Chứa lợi khuẩn, đặc biệt phù hợp với tình trạng ngứa ngáy, có mùi lạ."

"Đáy quần có lợi khuẩn, có báo cáo kiểm định đầy đủ, giúp ức chế vi khuẩn có hại, bảo vệ vi khuẩn có lợi, cân bằng hệ sinh thái vùng nhạy cảm."

...

Những câu quảng cáo như thế này đang xuất hiện dày đặc trên Xiaohongshu, Douyin và các sàn thương mại điện tử lớn của Trung Quốc, tất cả đều nói về cùng một sản phẩm: quần lót chứa lợi khuẩn (probiotic underwear).

Phong trào này đang bùng nổ trong bối cảnh phụ nữ Trung Quốc ngày càng quan tâm đến sức khoẻ vùng kín. Các thương hiệu lớn như Yǒu Kē Shù, Ubras và Dushi Liren (Đô Thị Lệ Nhân) đều đã tung ra dòng sản phẩm này. Và người tiêu dùng sẵn sàng trả thêm tiền cho nó.

Nhưng theo điều tra của Jiemian News (hay Giao Diện Tân Văn, kênh truyền thông tin tức tài chính, kinh doanh hàng đầu Trung Quốc), cả về mặt y học lẫn thực tế sản xuất, những chiếc quần lót này nhiều khả năng không làm được điều mà chúng đang quảng cáo.

Giá đắt hơn, nhưng thực ra chênh nhau bao nhiêu?

Jiemian News so sánh hai dòng sản phẩm từ cùng thương hiệu Yǒu Kē Shù. Bộ 3 quần lót lợi khuẩn cotton 7A giá 89,9 tệ (khoảng 346.000 đồng), tức mỗi chiếc gần 30 tệ. Trong khi đó, bộ 4 quần lót kháng khuẩn thông thường cũng cotton 7A giá 88,9 tệ (khoảng 343.000 đồng), tức mỗi chiếc khoảng 22 tệ.

Như vậy mỗi chiếc quần lót lợi khuẩn đắt hơn khoảng 7,8 tệ (khoảng 30.000 đồng) so với quần lót kháng khuẩn thông thường.

Dushi Liren cũng tương tự: mỗi chiếc quần lót lợi khuẩn đắt hơn quần lót kháng khuẩn thông thường khoảng 3,6 tệ.

Không phải số tiền quá lớn với mỗi chiếc. Nhưng nhân với thị trường hàng chục triệu người tiêu dùng sẵn sàng trả thêm, đây là một câu chuyện kinh doanh hoàn toàn khác.

Vấn đề lớn nhất: lợi khuẩn trong quần lót không phải lợi khuẩn sống

Để lợi khuẩn (probiotic, vi sinh vật có lợi cho sức khoẻ khi đưa vào cơ thể đủ số lượng) thực sự có tác dụng cân bằng hệ vi sinh vùng kín, các chuyên gia y tế cho biết cần đồng thời đáp ứng ba điều kiện: vi khuẩn phải ở trạng thái sống, đúng chủng loại, đủ số lượng. Ngoài ra, cách đưa vào cơ thể phải là uống qua đường miệng hoặc đặt trực tiếp như thuốc đặt âm đạo.

Jiemian News kiểm tra thực tế và phát hiện: hầu hết thương hiệu không dùng lợi khuẩn sống.

Yǒu Kē Shù quảng cáo "120 triệu lợi khuẩn thật sự" nhưng không nói rõ là vi khuẩn sống hay chết. Khi phóng viên hỏi trực tiếp bộ phận chăm sóc khách hàng và đường dây điện thoại công ty, họ trả lời phải hỏi kỹ thuật viên mới biết, và đến khi bài đăng không có phản hồi.

Dushi Liren cho biết họ dùng công nghệ vi nang (microencapsulation, kỹ thuật bọc vi khuẩn hoặc các chất hoạt tính vào lớp vỏ bảo vệ cực nhỏ để gắn lên sợi vải) để cố định lợi khuẩn lên sợi vải, không phải vi khuẩn sống.

Ubras thì ghi rõ hơn: quần lót chứa "hàng tỷ lợi khuẩn, sau 20 lần giặt vẫn còn hàng triệu con". Họ xác nhận đây là vi khuẩn đã bị tiêu diệt (inactivated bacteria, vi khuẩn đã chết hoặc bị làm mất hoạt tính nhưng vẫn giữ nguyên cấu trúc vỏ tế bào).

Kết luận của Jiemian News: tất cả các thương hiệu lớn trên thị trường hiện tại đều không dùng lợi khuẩn sống trong sản phẩm của mình.

Thế thì vi khuẩn chết trên vải có làm được gì không?

Các thương hiệu lập luận rằng dù vi khuẩn không sống, chúng vẫn có tác dụng theo cơ chế khác. Ubras giải thích: vi khuẩn đã tiêu diệt chiếm chỗ trên bề mặt da, cạnh tranh dinh dưỡng với vi khuẩn có hại, từ đó ức chế vi khuẩn xấu. Đồng thời, hậu sinh chất (postbiotic, các chất do vi khuẩn sản sinh ra trong quá trình trao đổi chất, bao gồm enzyme, axit béo và các hợp chất kháng khuẩn) được bọc trong vi nang, khi ma sát trong lúc đi lại sẽ được giải phóng ra, cải thiện môi trường da và thúc đẩy vi khuẩn có lợi phát triển.

Dushi Liren cũng cho biết hàm lượng lợi khuẩn trong sản phẩm là 583 CFU/kg (CFU là đơn vị đo số lượng vi khuẩn sống có khả năng sinh trưởng), với mục đích chính là kháng khuẩn, khử mùi và tạo ra cân bằng môi trường axit nhẹ vùng da, không phải kích thích vi khuẩn sống định cư.

Nghe có vẻ hợp lý. Nhưng theo chuyên gia y tế được Jiemian News tham vấn, các nghiên cứu về hậu sinh chất ứng dụng ngoài da vẫn đang ở giai đoạn rất sơ khai, chủ yếu tập trung vào dạng uống, kem bôi mặt hoặc gel. Chưa có nghiên cứu nào chứng minh hậu sinh chất có tác dụng khi được đặt trên bề mặt vải tiếp xúc với da. Jiemian News tra cứu cơ sở dữ liệu PubMed (thư viện y văn khoa học lớn nhất thế giới) và Hiệp hội Quốc tế Khoa học Lợi khuẩn và Hậu sinh chất (ISAPP) đều không tìm thấy nghiên cứu nào liên quan đến dệt may.

Bằng chứng thương hiệu đưa ra cũng có vấn đề

Để chứng minh hiệu quả, Ubras cung cấp cho Jiemian News kết quả thí nghiệm: thêm hậu sinh chất vào môi trường nuôi cấy cùng tụ cầu khuẩn bề mặt da (Staphylococcus epidermidis), kết quả cho thấy hậu sinh chất thúc đẩy loại vi khuẩn này phát triển.

Nghe có vẻ thuyết phục, nhưng có hai vấn đề lớn. Một là vi khuẩn chủ chốt liên quan đến sức khoẻ vùng kín là Lactobacillus (vi khuẩn sinh axit lactic), không phải tụ cầu khuẩn bề mặt da. Hai là kết quả trong môi trường nuôi cấy phòng thí nghiệm không thể áp dụng trực tiếp cho người mặc quần lót.

Về các chứng chỉ và bằng sáng chế mà Yǒu Kē Shù và Ubras trưng ra trong trang sản phẩm, Jiemian News tra cứu trực tiếp trên hệ thống Sở hữu trí tuệ Quốc gia Trung Quốc và phát hiện: những bằng sáng chế đó đều thuộc về công ty Vikon Probiotics (Suzhou) và mô tả ứng dụng của lợi khuẩn dưới dạng thuốc uống hoặc thuốc đặt, thí nghiệm được thực hiện trên tế bào và động vật theo đường đưa thuốc vào âm đạo. Không có một dòng nào đề cập đến ứng dụng trên vải dệt.

Sản xuất cũng không khác gì quần lót thông thường

Nhiều chủ xưởng sản xuất quần lót tại Chiết Giang và Giang Tô cho Jiemian News biết: chi phí sản xuất một chiếc quần lót lợi khuẩn gần như không khác gì quần lót thông thường. Thương hiệu cung cấp chủng vi khuẩn, xưởng phun hoặc ngâm vào phần đáy quần theo quy trình có sẵn. Toàn bộ quy trình không phức tạp hơn, không tốn kém hơn đáng kể.

Khoản chênh lệch giá mà người tiêu dùng trả thêm, vì vậy, gần như hoàn toàn là phần lợi nhuận thêm của thương hiệu.

Chốt lại: mặc cho vui hay mặc cho khoẻ?

Thực ra không phải tất cả đều vô nghĩa. Quần lót cotton chất lượng tốt, thoáng khí, giữ vệ sinh đúng cách vẫn là nền tảng quan trọng cho sức khoẻ vùng kín. Nhưng đó là lợi ích của cotton tốt, không phải của lợi khuẩn phun lên vải.

Chuyên gia y tế được Jiemian News tham vấn kết luận thẳng: dựa trên bằng chứng khoa học hiện có, việc lợi khuẩn trong quần lót có thể "cân bằng hệ vi sinh vùng kín" như quảng cáo vẫn là điều chưa được chứng minh, và các thương hiệu đang dùng ngôn ngữ khoa học để tạo ra cảm giác tin tưởng cho người tiêu dùng mà không có nghiên cứu lâm sàng thực sự hỗ trợ.

Người tiêu dùng trả thêm vài chục nghìn đồng để mặc thứ nghe có vẻ khoẻ mạnh hơn là hoàn toàn có thể hiểu được. Chỉ là cơ thể của họ có thể không nhận ra sự khác biệt.

Theo phóng sự của Jiemian News/Sina Finance