Các bệnh phụ khoa gây đau bụng kinh dữ dội

ThS.BS Đỗ Khắc Khánh, Đơn vị Sản Phụ khoa, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết đau bụng kinh (thống kinh) phổ biến, thường xuất hiện trước hoặc trong những ngày hành kinh. Cơ chế chính gây đau là sự gia tăng prostaglandin - chất trung gian gây viêm được sản sinh trong niêm mạc tử cung. Khi kỳ kinh bắt đầu, niêm mạc bong ra, giải phóng prostaglandin khiến tử cung co bóp để đẩy máu ra ngoài. Nồng độ chất này càng cao, cơn co thắt càng mạnh, gây đau quặn dữ dội, có thể kèm buồn nôn, tiêu chảy hoặc mệt mỏi.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đau bụng kinh dữ dội đều là hiện tượng sinh lý. Những cơn đau xuất hiện muộn, tăng nặng, không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường có thể là dấu hiệu của những bệnh lý dưới đây.

Lạc nội mạc tử cung

Đây là tình trạng mô nội mạc tử cung phát triển ngoài tử cung như buồng trứng, vòi trứng hoặc phúc mạc vùng chậu. Các mô này vẫn chịu tác động nội tiết nên dày lên, chảy máu theo chu kỳ. Do không có đường thoát, máu ứ đọng gây viêm, hình thành nang và dải dính trong khung chậu.

Người bệnh thường đau quặn vùng bụng dưới, lan ra sau lưng hoặc xuống đùi, kéo dài trước, trong, sau kỳ kinh. Nhiều trường hợp kèm đau khi quan hệ, tăng nguy cơ vô sinh.

Bệnh cơ tuyến tử cung

Bệnh này còn gọi là lạc nội mạc trong cơ tử cung, xảy ra khi mô nội mạc phát triển trong lớp cơ tử cung. Tình trạng này khiến tử cung phì đại, sưng cứng. Trong kỳ kinh, máu chảy ngay trong lớp cơ tạo áp lực lớn, kích thích tử cung co thắt mạnh, gây đau dữ dội.

U xơ tử cung

Các khối u lành tính trong tử cung có thể làm thay đổi cấu trúc và khả năng co bóp của tử cung. Đặc biệt, u dưới niêm mạc cản trở quá trình bong tróc, thoát máu kinh, gây đau nhiều, cường kinh hoặc rong kinh kéo dài, làm tăng nguy cơ thiếu máu và suy nhược cơ thể.

Viêm vùng chậu

Viêm vùng chậu thường là hậu quả của nhiễm trùng đường sinh dục không được điều trị triệt để, do vi khuẩn như lậu cầu hoặc Chlamydia lan từ âm đạo lên tử cung, vòi trứng và buồng trứng. Theo bác sĩ Khánh, tình trạng viêm mạn tính khiến vùng chậu sưng, hình thành sẹo dính. Khi hành kinh, vùng này trở nên nhạy cảm, dễ bị kích thích, gây đau nhiều hơn.

Bất thường tử cung

Một số phụ nữ có cổ tử cung hẹp bẩm sinh hoặc bị chít hẹp do can thiệp y tế như nạo hút thai, đốt viêm lộ tuyến. Khi hành kinh, máu khó thoát ra ngoài, làm tăng áp lực trong tử cung. Để đẩy máu qua đoạn hẹp, tử cung phải co bóp mạnh, gây đau dữ dội.

Dị dạng như tử cung đôi, tử cung có vách ngăn cũng khiến dòng chảy kinh nguyệt bị cản trở, gây đau từ sớm.

Dùng vòng tránh thai chứa đồng

Vòng tránh thai chứa đồng hoạt động bằng cách tạo phản ứng viêm nhẹ trong tử cung để ngăn thụ tinh. Tuy nhiên, theo bác sĩ Khánh, phản ứng này làm tăng sản xuất prostaglandin, khiến tử cung co bóp mạnh hơn trong kỳ kinh. Tình trạng đau thường gặp trong 3-6 tháng đầu sau khi đặt vòng.

Ngoài ra, yếu tố lối sống cũng ảnh hưởng đến mức độ đau. Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, ít vận động, chế độ ăn không lành mạnh hoặc sử dụng chất kích thích như caffeine, rượu bia, thuốc lá làm giảm lưu thông máu vùng chậu, khiến cơ thể nhạy cảm hơn với cơn đau.

Để giảm nhẹ triệu chứng, phụ nữ có thể chườm ấm vùng bụng, tập thể dục nhẹ, ngủ đủ giấc và duy trì chế độ ăn cân bằng. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau, thuốc nội tiết hoặc các phương pháp điều trị chuyên sâu tùy theo nguyên nhân.

Bác sĩ Khánh lưu ý, bệnh lý như viêm ruột thừa, sỏi thận, rối loạn tiêu hóa hoặc nhiễm trùng tiết niệu cũng có thể gây đau tương tự, thường kèm dấu hiệu như đau lệch một bên, sốt, tiêu chảy hoặc táo bón.

Phụ nữ nên đi khám phụ khoa khi đau bụng kinh nặng, không đáp ứng thuốc giảm đau, kèm rong kinh, sốt, khó mang thai hoặc đau khi quan hệ.