Băn khoăn khi đánh thuế lũy tiến từ nhà, đất thứ 2

Tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội mới đây, đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai) bày tỏ lo ngại về tình trạng tín dụng "chảy" sai hướng kéo dài nhiều năm qua. Ông đề nghị Chính phủ cần có giải pháp kiểm soát dòng tín dụng vào bất động sản (BĐS) mang tính đầu cơ bằng các công cụ thị trường, thay vì phụ thuộc vào mệnh lệnh hành chính.

Bên cạnh đó, đại biểu Lê Hoàng Anh đề xuất sớm triển khai các công cụ tài chính về đất đai theo hướng chú trọng hiệu quả sử dụng. Cụ thể, có thể áp dụng phí sử dụng đất gắn với thời gian đưa vào khai thác; áp dụng mức phí tăng dần đối với dự án chậm triển khai quá 24 tháng; đồng thời áp dụng thuế, phí lũy tiến đối với nhà, đất từ tài sản thứ hai trở lên mà không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê.

Một số ý kiến cho rằng biện pháp đánh thuế bất động sản thứ 2 có thể không đủ sức tác động đến nhóm sở hữu nhiều tài sản .Ảnh: TẤN THẠNH

"Nguồn thu từ các chính sách này cần được ưu tiên cho phát triển nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ và đầu tư hạ tầng đô thị thiết yếu, qua đó góp phần đưa đất đai trở lại đúng giá trị sử dụng" - đại biểu Hoàng Anh nhấn mạnh.

Đề xuất nêu trên đã tạo ra nhiều ý kiến trái chiều từ những người nắm giữ BĐS, doanh nghiệp và giới chuyên gia trong ngành. Nhiều người cho rằng biện pháp thuế có thể không đủ sức tác động đến nhóm sở hữu nhiều BĐS, vì đa số đều có tiềm lực tài chính mạnh, mua rất nhiều nhà, đất để đầu tư, kinh doanh. Chi phí thuế sẽ cộng dồn vào giá bán, cho thuê, khiến người mua hoặc thuê nhà phải gánh chịu. Khi đó, những người có nhu cầu ở thực sẽ là đối tượng chịu ảnh hưởng lớn nhất.

Ngoài ra, cũng có quan điểm cho rằng việc áp thuế đột ngột có thể gây "cú sốc tâm lý", làm gián đoạn các giao dịch và ảnh hưởng đến mục tiêu ổn định thị trường BĐS. Ông Võ Hồng Thắng, Phó Tổng Giám đốc DKRA Group, nhận định việc đánh thuế BĐS thứ hai là biện pháp tích cực về dài hạn, song cần được triển khai hợp lý và có lộ trình phù hợp.

"Nếu áp dụng chính sách này đột ngột sẽ không tốt cho nền kinh tế. Đây là thời điểm phù hợp để thảo luận, xây dựng phương án trước khi áp dụng. Nếu thực hiện không khéo, chính sách này có thể ảnh hưởng lớn đến thị trường BĐS và kinh tế vĩ mô" - ông Thắng băn khoăn.

TS Trần Viết Lượng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu - Đánh giá thị trường BĐS Việt Nam, cho hay ông đồng tình với việc áp dụng thuế BĐS như thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, cách tiếp cận cần được thiết kế phù hợp với thực tiễn trong nước.

Ông Lượng cho rằng nhiều quốc gia áp dụng các sắc thuế khác nhau đối với BĐS, song việc chỉ dựa vào tiêu chí "nhà thứ hai" để đánh thuế là chưa chính xác. "BĐS thứ hai nếu được đưa vào kinh doanh, có đóng thuế, tạo việc làm thì đó là hoạt động đầu tư, không phải tài sản bỏ không" - ông phân tích.

Theo ông Lượng, bản chất của chính sách thuế cần hướng đến giá trị tài sản và hiệu quả sử dụng, thay vì đánh đồng theo số lượng. Những BĐS có giá trị cao, vượt ngưỡng nhất định hoặc không tạo ra dòng tiền mới là đối tượng cần xem xét đánh thuế. Trong khi đó, với những trường hợp sở hữu BĐS thứ hai ở khu vực nông thôn, giá trị thấp, nếu áp dụng thuế cứng nhắc sẽ trở thành gánh nặng cho người dân.

Chuyên gia này đề xuất áp dụng cơ chế thuế theo thời gian nắm giữ BĐS nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ ngắn hạn. Chính sách thuế cần linh hoạt theo từng bối cảnh thị trường để bảo đảm tính công bằng và hiệu quả. "Cần có lộ trình, chuẩn bị đầy đủ. Nếu chưa có hệ thống dữ liệu và nền tảng quản lý phù hợp, việc triển khai sẽ gây khó khăn cho người dân, dễ phát sinh phản ứng. Thuế BĐS cần hướng đến mục tiêu cân bằng xã hội, vì vậy phải được thiết kế hợp lý, phù hợp thực tiễn" - ông Lượng nhấn mạnh. 

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội BĐS TP HCM (HoREA), cho biết ông từng đề xuất đánh thuế nhà, đất theo thời gian nắm giữ như một công cụ kiểm soát đầu cơ, lướt sóng và tình trạng bỏ hoang BĐS. Theo đó, nếu chuyển nhượng BĐS trong vòng 6 tháng, mức thuế có thể 5%; giảm xuống 4% với thời gian sở hữu 6-12 tháng; lần lượt còn 3% và 2% với thời gian nắm giữ 1-2 năm và trên 3 năm.

Theo ông Châu, giải pháp này có thể áp dụng linh hoạt trong các giai đoạn thị trường BĐS biến động mạnh.