Các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và lãnh đạo đang đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, nhưng vẫn đối mặt với một khoảng trống tài chính không nhỏ. Theo chia sẻ của bà Kate Wallace, Tổng Lãnh sự Australia tại TP.HCM, nhóm doanh nghiệp này hiện vẫn đang phải đối mặt với khoảng trống tài chính từ 5 - 6 tỷ USD.
Trong bối cảnh đó, một thương vụ vừa được công bố giữa Beacon Fund và Phòng khám Đa khoa Quốc tế TIMEC đang thu hút sự chú ý không chỉ ở khía cạnh đầu tư vào lĩnh vực y tế tư nhân, mà còn bởi cách khoản vốn được thiết kế. Đây là khoản đầu tư đầu tiên trong khuôn khổ hợp tác giữa Beacon Fund và Chính phủ Australia, thông qua “Cửa sổ Sáng tạo” (Innovation Window) của sáng kiến Investing in Women.
Innovation Window được xây dựng nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp do phụ nữ sở hữu và lãnh đạo, đặc biệt là những doanh nghiệp còn gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận các nguồn tài chính truyền thống. Nói cách khác, thay vì chỉ nhìn doanh nghiệp nữ từ góc độ hỗ trợ, cơ chế này tiếp cận họ như một nhóm doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng, nhưng chưa được phục vụ đầy đủ bởi thị trường vốn hiện tại.
Điểm đáng chú ý là khoản vốn này không chỉ đơn thuần là một khoản vay thông thường. Beacon Fund thiết kế khoản vay theo cơ chế giảm lãi thông qua tạo tác động (impact-linked incentive). Theo đó, TIMEC có thể được giảm tới 2% lãi suất vay nếu doanh nghiệp thành công trong việc tiêu chuẩn hóa hệ thống đo lường, theo dõi trải nghiệm bệnh nhân và cải thiện mức độ hài lòng của khách hàng theo các chỉ tiêu đã cam kết.
Cơ chế này giúp gắn trực tiếp chi phí vốn với kết quả tạo tác động. Nếu doanh nghiệp cải thiện được trải nghiệm của bệnh nhân, khoản vay trở nên rẻ hơn. Đây là một cách tiếp cận khác với mô hình tài trợ truyền thống, trong đó doanh nghiệp không chỉ được đánh giá bằng khả năng trả nợ hay kết quả kinh doanh, mà còn bằng năng lực tạo ra giá trị xã hội có thể đo lường được.
Từ phía nhà đầu tư, bà Shuyin Tang, đồng sáng lập kiêm CEO Beacon Fund, cho biết thỏa thuận này đánh dấu khoản đầu tư đầu tiên trong khuôn khổ Innovation Window. Theo bà, thông qua Innovation Window, Beacon cam kết hướng đến các khoản đầu tư nhỏ hơn, giai đoạn sớm hơn và các cấu trúc cho vay sáng tạo hơn, với mục tiêu hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ thuộc phân khúc “bị lãng quên”, những doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn phù hợp từ các kênh truyền thống.
Beacon Fund đánh giá TIMEC nổi bật nhờ cam kết nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam, nền tảng kinh doanh được xây dựng trong 8 năm qua và sự cởi mở trong việc áp dụng cơ chế liên kết tạo tác động, trong đó mức giảm lãi suất được gắn với việc cải thiện trải nghiệm của bệnh nhân.
Đáng chú ý, TIMEC cũng đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của Innovation Window. Doanh nghiệp do phụ nữ sáng lập, sở hữu và lãnh đạo, với phụ nữ chiếm hơn 30% thành viên hội đồng quản trị và trên 40% đội ngũ quản lý. Khoản đầu tư này đồng thời đáp ứng ba trên năm tiêu chí của sáng kiến 2X Challenge về thúc đẩy bình đẳng giới trong đầu tư, bao gồm các tiêu chí về quyền sở hữu, lãnh đạo và tạo việc làm chất lượng cho phụ nữ.
Sự tham gia của Chính phủ Australia thông qua Innovation Window cho thấy khoảng trống vốn của doanh nghiệp nữ tại Việt Nam đang bắt đầu được nhìn nhận như một vấn đề của thị trường tài chính, chứ không chỉ là câu chuyện bình đẳng giới. Theo bà Kate Wallace, việc thu hẹp khoảng cách tài chính 5 - 6 tỷ USD đối với các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và lãnh đạo sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và bao trùm cho Việt Nam.
Bà Wallace cho biết Australia vui mừng hợp tác với các đối tác đầu tư tác động như Beacon Fund tại Việt Nam để thí điểm các cấu trúc tài chính sáng tạo, phù hợp với các doanh nghiệp nhỏ do phụ nữ làm chủ và lãnh đạo. Australia cũng hoan nghênh quan hệ đối tác giữa Beacon Fund và TIMEC, coi đây là tiền đề cho một hệ thống tài chính dung hợp giới hơn.
Từ một khoản vay cho một phòng khám tư nhân, thương vụ Beacon Fund và TIMEC vì vậy mở ra một câu chuyện rộng hơn: Làm thế nào để dòng vốn có thể tiếp cận tốt hơn với các doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang nằm ngoài vùng ưu tiên của các kênh tài chính truyền thống.
