Bác sĩ tim mạch Ranjan Shetty là Giám đốc y khoa tại Bệnh viện Sparsh (Bengaluru, Ấn Độ) từng tiếp xúc với những trường hợp bị đau tim dù có vẻ ngoài khỏe mạnh. Dưới đây là lý giải của bác sĩ Shetty về các ca bệnh này trên India Express:
Một bệnh nhân hỏi tôi vì sao ông ấy bị đau tim dù đi bộ 10.000 bước mỗi ngày. Tôi đã đưa ra ví dụ về một bác sĩ trẻ đồng nghiệp mà tôi từng làm việc cùng. Anh ấy đến phòng gym thường xuyên, chưa bao giờ bỏ một buổi tập nào, cơ thể săn chắc và ngủ đúng giờ. Vậy mà anh ấy vẫn bị đau tim. Tại sao?
Sự thật là các cơn đau tim đến từ nhiều yếu tố. Vì thế cần đánh giá mọi yếu tố nguy cơ và kiểm soát tất cả. Tôi có thể nói một cách tương đối rằng 15 đến 20% sức khỏe tim mạch đến từ hoạt động thể chất, 80% còn lại đến từ những yếu tố nguy cơ khác, có thể không được kiểm soát và gây tổn thương âm thầm. Trong trường hợp của vị bác sĩ trẻ trên, tác nhân là hút thuốc.
Tuy vậy, tôi có thể nói rằng bác sĩ trẻ hồi phục nhanh hơn chính vì anh duy trì hoạt động thể chất thường xuyên. Những lợi ích cho tim có thể đạt được ngay cả khi chỉ đi 4.000 bước mỗi ngày, miễn là duy trì đều đặn và kết hợp với việc giảm các rủi ro khác.
Hút thuốc lá
Những hóa chất trong khói thuốc, đặc biệt là nicotine, gây tổn thương lớp nội mô mạch máu. Khi lớp này bị viêm, chất béo và mảng bám dễ tích tụ hơn. Các mảng bám nhỏ và không ổn định có thể vỡ bất cứ lúc nào. Hút thuốc còn khiến máu “dính” hơn tạo điều kiện hình thành cục máu đông.
Nicotine còn kích thích cơ thể giải phóng adrenaline, làm tăng nhịp tim và huyết áp, gây căng thẳng kéo dài lên thành động mạch.
Cholesterol cao
LDL hay “cholesterol xấu”, khi ở mức cao có thể thâm nhập vào thành động mạch, đặc biệt nếu lớp nội mô đã bị tổn thương. Nếu tình trạng viêm tiếp diễn và LDL cao, cục máu đông sẽ hình thành và gây tắc nghẽn mạch vành, trực tiếp gây ra cơn đau tim.
Bệnh tiểu đường
Bệnh tiểu đường làm tăng viêm mạn tính mức thấp, khiến lớp nội mô yếu đi. Người bị tiểu đường cũng có cơ chế sửa chữa mảng bám kém hiệu quả. Đồng thời, tiểu đường làm tiểu cầu “dính” hơn, khiến cục máu đông hình thành nhanh và lớn hơn. Những yếu tố này khiến bệnh nhân tiểu đường có nguy cơ đau tim cao hơn, dù họ có vận động hoặc giữ cân nặng ổn định.
Yếu tố di truyền
Gene có thể quyết định mức cholesterol, khả năng chuyển hóa mỡ máu và nguy cơ mắc bệnh tim. Một số người mang gene đột biến gây tăng cholesterol máu, khiến LDL luôn ở mức cao dù họ ăn uống lành mạnh. Nếu trong gia đình có người mắc bệnh tim sớm (dưới 55 tuổi ở nam, dưới 65 tuổi ở nữ), nguy cơ của bạn cũng tăng lên đáng kể.
Không chỉ gene, môi trường sống chung trong gia đình - bao gồm thói quen ăn uống, vận động và tư duy về sức khỏe - cũng góp phần tạo nên hồ sơ nguy cơ tương đồng.
Đi bộ nhiều nhưng ngồi quá lâu
Nhiều người hoàn thành 8.000-10.000 bước mỗi ngày nhưng vẫn dành nhiều giờ liên tục để ngồi. Ngồi lâu khiến máu ứ trệ, van tĩnh mạch yếu, tăng nguy cơ sưng chân và hình thành cục máu đông. Khi bạn ngồi, các nhóm cơ lớn không hoạt động, làm giảm chức năng của enzyme phân giải chất béo, khiến mỡ máu khó kiểm soát dù vẫn đi bộ hằng ngày.
