Thanh Hóa là một trong những địa phương có quy mô đầu tư hạ tầng lớn tại khu vực Bắc Trung Bộ. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh huy động hơn 700.000 tỷ đồng vốn toàn xã hội cho các dự án giao thông và hạ tầng liên vùng. Nguồn lực này không chỉ giúp hoàn thiện hệ thống kết nối mà còn mở ra dư địa mới cho quá trình phát triển đô thị.
Trong đó, hạ tầng giao thông được xem là yếu tố nền tảng. Hơn 700 km quốc lộ, tỉnh lộ và các tuyến trục chính trên địa bàn đã được nâng cấp hoặc xây mới, từng bước hoàn thiện mạng lưới kết nối trong và ngoài tỉnh. Tuyến cao tốc Bắc - Nam giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ Thanh Hóa đến Hà Nội xuống khoảng hai giờ, qua đó tăng cường liên kết kinh tế giữa địa phương với khu vực phía Bắc.
Bên cạnh hệ thống đường bộ, nhiều dự án hạ tầng quy mô tiếp tục mở rộng dư địa phát triển cho đô thị. Tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dự kiến đi qua hơn 95 km địa bàn tỉnh, được kỳ vọng hình thành các điểm phát triển mới quanh khu vực nhà ga. Khi các đầu mối giao thông này đi vào hoạt động, thương mại, dịch vụ và khu dân cư có thể phát triển dọc theo các trục kết nối.
Hạ tầng giao thông đang góp phần định hình hướng mở rộng đô thị của địa phương, trong đó có khu vực phía Nam sông Mã. Theo quy hoạch, dọc đại lộ Nam Sông Mã, một trục phát triển đô thị mới đang dần hình thành. Khi các giai đoạn tiếp theo hoàn thiện, tuyến đường sẽ đóng vai trò kết nối trung tâm hiện hữu với không gian hành chính mới, đồng thời mở thêm quỹ đất cho các khu đô thị và dịch vụ.
Không gian đô thị bên dòng sông Mã. Ảnh: Đinh Ngọc Hà
Nếu hạ tầng đóng vai trò nền tảng thì các khu kinh tế và khu công nghiệp lại là yếu tố tạo ra lực hút dân cư và hoạt động kinh tế. Thanh Hóa hiện có khu kinh tế Nghi Sơn cùng hệ thống các khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 108.000 ha, hình thành một trong những trung tâm công nghiệp lớn của khu vực Bắc Trung Bộ.
Nhiều dự án quy mô lớn trong lĩnh vực lọc hóa dầu, năng lượng và sản xuất công nghiệp tập trung tại đây. Riêng khu kinh tế Nghi Sơn đã tạo việc làm cho khoảng 31.000 lao động và đóng góp đáng kể vào giá trị sản xuất công nghiệp cũng như ngân sách địa phương. Tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Thanh Hóa hiện đạt khoảng 15,6 tỷ USD, đưa tỉnh vào nhóm địa phương thu hút FDI cao của cả nước.
Sự phát triển của các khu công nghiệp kéo theo nhu cầu lớn về lao động kỹ thuật, chuyên gia và lực lượng quản lý. Khi việc làm gia tăng và thu nhập cải thiện, nhu cầu về nhà ở, dịch vụ và hạ tầng xã hội cũng tăng theo. Đây là một trong những yếu tố thúc đẩy sự hình thành các khu dân cư và đô thị mới quanh các trung tâm sản xuất.
Song song với sự phát triển của hạ tầng và công nghiệp, tăng trưởng kinh tế địa phương cũng góp phần tạo nền tảng cho quá trình đô thị hóa. Giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân của Thanh Hóa ước đạt khoảng 10,24% mỗi năm. Quy mô GRDP năm 2025 ước đạt khoảng 357.760 tỷ đồng, gấp gần hai lần so với năm 2020, đưa Thanh Hóa vào nhóm tám địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước.
Khi quy mô kinh tế mở rộng, thu nhập và nhu cầu về chất lượng sống của người dân cũng thay đổi. Lực lượng lao động và chuyên gia tập trung nhiều hơn tại các trung tâm công nghiệp, kéo theo nhu cầu về nhà ở và các tiện ích đô thị. Điều này tạo động lực cho sự hình thành các khu đô thị mới, đặc biệt tại những khu vực gắn với trục hạ tầng hoặc gần khu công nghiệp.
Đô thị phát triển bám theo quy hoạch đại lộ Nam sông Mã. Ảnh: Đinh Ngọc Hà
Theo các chuyên gia, các khu vực gắn với trục hạ tầng lớn, trung tâm hành chính hoặc khu công nghiệp trở thành những điểm phát triển mới của đô thị. Sự tham gia của nhiều nhà phát triển bất động sản lớn như Vinhomes, Sun Group, MBLand, Văn Phú - Invest... cũng góp phần nâng tiêu chuẩn quy hoạch và đa dạng nguồn cung nhà ở tại địa phương.
