Bà Nguyễn Thị Bình kể bài học "nhập môn ngoại giao" đầu tiên từ Bác Hồ

Năm đó, đã gần chạm bước đến khung cửa tuổi 90, nguyên Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình tiếp chúng tôi thân mật: "Ý kiến của bà là trách nhiệm với thế hệ trẻ về sau, trách nhiệm trước lịch sử".

Những ngày ấy, Biển Đông dậy sóng. Thanh niên biết đến các trận chiến đấu giữ gìn biên cương phía Bắc nơi "lò vôi thế kỷ" Vị Xuyên… Bà Nguyễn Thị Bình còn kể thêm cho chúng tôi nghe kỷ niệm về những lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Người bạn vong niên của chí sĩ Phan Chu Trinh

Bà Nguyễn Thị Bình kể về lần gặp Bác đầu tiên, đó là năm bà 27 tuổi, một ngày đầu tháng 12.1954, bà vừa tập kết ra miền Bắc, đặt chân đến thủ đô Hà Nội. Sáng hôm ấy, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, Thứ trưởng Bộ Y tế đến gặp bà, vui vẻ thông báo:

- Cô Yến có một tin vui hết sức đặc biệt, Bác Hồ muốn gặp cô.

"Nghe anh Thạch nói, tôi không tin ở tai mình nữa. Nỗi vui mừng và lo lắng trào dâng trong lòng. Sao Bác lại biết tôi? Tôi chưa hề được gặp Bác bao giờ. Quả thật, Bác đã dành tình thương đặc biệt cho tôi. Tôi không nghĩ rằng mình được gặp Bác Hồ".

Ấn tượng về lần đầu tiên được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, bà Nguyễn Thị Bình kể:

- Cô Yến đấy ư? Ngồi xuống đây với Bác. Chúng ta là chỗ thân quen. Bác đã biết ông ngoại cô từ thời ở Pháp. Cụ Phan (chí sĩ Phan Chu Trinh) là người Bác rất kính trọng...

Nghe đến đây, bà nghẹn ngào, không thể nói thành lời. Thì ra ông ngoại của bà - cụ Phan Chu Trinh - từng là người bạn vong niên của Bác Hồ những ngày trên đất Pháp. Sau này, bà biết thêm, đó là những năm tháng hoạt động bí mật ngay trong lòng thủ đô Paris - Pháp.

Qua tư liệu một người chị em con dì là bà Lê Thị Kinh (bí danh Phan Thị Minh) khai thác ở lưu trữ của Pháp, bà Nguyễn Thị Bình biết thêm trong mật báo ngày 11.2.1920, mật thám Jean viết: "Quốc nhờ phụ cấp của ông Trường, ông trả tiền nhà, còn Phan Chu Trinh và Khánh Ký cho tiền mua thức ăn".

ẢNH: GIA HÂN

Trước khi qua đời tại Sài Gòn (ngày 24.3.1926), cụ Phan Chu Trinh có gặp lại cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc (thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh) và trăng trối: "Độc lập của dân tộc ta sau này sở cậy có Nguyễn Ái Quốc". Lời tiên đoán ấy đã thành sự thật: Nguyễn Ái Quốc trở thành Chủ tịch Hồ Chí Minh - tuyên bố nền độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (ngày 2.9.1945).

Không có may mắn được nhìn thấy ông ngoại, những ngày cuối tháng 3.1926, cả nước để tang truy điệu cụ Phan Chu Trinh. Hơn một năm sau, cô cháu ngoại Nguyễn Thị Yến Sa mới chào đời.

Buổi gặp gỡ đầu tiên với người bạn vong niên của ông ngoại ấy, như bà Nguyễn Thị Bình kể lại, hầu như Bác chỉ dành để hỏi chuyện về gia đình bà. Lúc chia tay, Bác căn dặn:

- Một truyền thống gia đình như thế, rất đáng trân trọng. Cố gắng công tác phụng sự Tổ quốc để xứng đáng là con cháu cụ Phan.

"Tôi ghi nhớ mãi lời Bác dạy - bà Nguyễn Thị Bình chia sẻ - Tôi đã nhập môn những bài học ngoại giao đầu tiên từ Bác. Một người thầy trong mọi ứng xử, giao tiếp".

Có Bác Hồ dìu dắt, dõi theo

Năm 1960, sau cuộc đồng khởi của đồng bào miền Nam, cục diện chính trị đã thay đổi, mở ra một cục diện ngoại giao mới. Bà Nguyễn Thị Bình được cử vào làm thành viên của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, rồi được phụ trách công tác ngoại giao.

Năm 1968, Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán ngoại giao ở Paris. Bà Nguyễn Thị Bình được cử làm Phó trưởng đoàn Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tại Hội nghị bốn bên (Trưởng đoàn là ông Trần Bửu Kiếm).

Tháng 4.1969, sau chuyến đi công tác ngoại giao ở Anh, trở về Hà Nội, bà Nguyễn Thị Bình được Bác gọi đến Phủ Chủ tịch để hỏi han công việc. Vừa nhìn thấy Bác, lòng bà se lại. Bác đã yếu đi nhiều, mái tóc bạc hơn và cử chỉ không còn nhanh nhẹn như những lần bà được gặp trước đây.

"Bác hỏi tôi về hoạt động ngoại giao, về tình hình bà con Việt kiều. Tôi thưa với Bác về những hoạt động của mình, kể lại cuộc biểu tình lớn của nhân dân Anh ủng hộ cuộc chiến đấu của ta vừa tổ chức ở Luân Đôn khi tôi đến thăm, Bác bảo:

- Phải hết sức tranh thủ tình cảm của nhân dân thế giới. Họ ủng hộ mình là xuất phát từ tình cảm chân thật. Cháu sang bên đó, nhớ chuyển lời thăm hỏi của Bác tới bà con Việt kiều...".

Bác lại dặn dò tôi cần phải cố gắng làm tốt công tác của mình, đấu tranh ngoại giao không phải dễ dàng, cần kiên trì, không làm nhanh được. Công tác ngoại giao có lúc nguy hiểm như ngồi trên lưng cọp vậy. Ta phải luôn luôn bình tĩnh, vững vàng. Tôi ghi lòng tạc dạ những lời dạy bảo ân cần, sâu sắc của Bác, và lấy lời Bác làm phương châm hành động của mình.

ẢNH: KM CHỤP LẠI

Lịch sử đã từng ghi lại những biểu hiện mẫu mực của đường lối ngoại giao mềm dẻo, linh hoạt. Tôi đã học ở Người biết bao bài học quý giá. Trong hoạt động ngoại giao của Bác đã chứng tỏ tầm nhìn xa trông rộng của nhà chiến lược thiên tài và là nhà ngoại giao lỗi lạc”.

Hôm ấy, bà Nguyễn Thị Bình không ngờ là lần cuối bà được gặp Bác, được nghe những lời dạy bảo đầy ân tình của Bác, được ăn bữa cơm cuối cùng với Người.

"Sau này, tôi được biết rằng việc chọn tôi làm Trưởng đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ở Hội nghị Paris, chính là do anh Xuân Thủy đã đề xuất với Bác. Bác am hiểu công tác ngoại giao quốc tế và đặc biệt vai trò của phụ nữ trong lĩnh vực này", bà Nguyễn Thị Bình nhớ lại.

Trở thành Bộ trưởng Ngoại giao Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Trưởng đoàn ngoại giao Hội nghị bốn bên ở Paris, sau này là Phó chủ tịch nước 2 nhiệm kỳ (1992 - 2002), bà Nguyễn Thị Bình nhớ lại: "Hầu như mọi bước đi, mọi thành công trong công tác ngoại giao của tôi đều có sự dìu dắt, dõi theo của Bác Hồ".

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } if (window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden)) { if (!laNuocNgoai) { (function (w, q) { w[q] = w[q] || []; w[q].push(["_mgc.load"]); })(window, "_mgq"); } } (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; // chỉ chạy khi laNuocNgoai true var containerSelector = 'div.detail-cmain'; var root = document.querySelector(containerSelector); if (!root) return; // Thu thập figure + p (p không nằm trong figure) var figures = Array.from(root.querySelectorAll('figure')); var paragraphs = Array.from(root.querySelectorAll('p')).filter(function(p){ return !p.closest('figure'); }); var elements = figures.concat(paragraphs); // NodeList vốn đã theo DOM order => không cần sort if (!elements.length) return; var target = elements[Math.floor(elements.length / 2)]; // giữa bài if (!target || !target.parentNode) return; var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = 'taboola-mid-article-widget'; target.parentNode.insertBefore(newDiv, target.nextSibling); window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); })();