Phát biểu tại Data Talk Macro Insight: "Giải mã vĩ mô Việt Nam sau nhập siêu, tỷ giá và áp lực ngân hàng" phát sóng ngày 16/5, ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup cho rằng giai đoạn 'khó khăn' nhất của lạm phát năm nay đã đi qua, từ tháng 5 sẽ bắt đầu dịu đi.
Mặc dù vậy, chuyên gia từ WiGroup áp lực lạm phát là có khiến lãi suất khó giảm xuống, đồng thời sẽ tác động đến hành vi tiêu dùng của người dân.
Chỉ ra 4 "nốt trầm" với nền kinh tế trong 4 tháng đầu năm, ông Báu cho hay dù đặt kỳ vọng lớn vào một chu kỳ tăng trưởng mới, nền kinh tế Việt Nam sau 4 tháng đầu năm đang phải đối mặt với nhiều áp lực từ biến số quốc tế và nội tại. Những số liệu thực tế về tiêu dùng, sản xuất và lạm phát đang tạo nên những "nốt trầm" đáng quan tâm đối với các nhà điều hành.
Về tiêu dùng, số liệu từ Cục Thống kê cho thấy tiêu dùng thực tăng trưởng khá chậm. Trong tháng 4, tăng trưởng tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt khoảng 12,1%.
Tính chung 4 tháng đầu năm, tăng trưởng lũy kế đạt hơn 11% so với cùng kỳ.
"Nếu xét về giá trị danh nghĩa, đây là một con số tăng trưởng ấn tượng, tuy nhiên, sau khi trừ lạm phát, tăng trưởng thực chỉ khoảng 6,5% đến 6,6%. Đây là mức tăng tương đối thấp khi so với mức trung bình 7,5% của năm 2025 và càng thấp hơn đáng kể so với mức 8% - 9% giai đoạn trước dịch COVID-19", ông Báu chỉ ra..
Như vậy, mặc dù tổng chi tiêu tăng lên, nhưng sức mua thực tế của người dân vẫn đang phục hồi khá chậm.
"Nốt trầm" thứ hai là triển vọng khu vực sản xuất yếu đi. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) lũy kế 4 tháng tăng 9,2% — một con số ấn tượng về mặt cơ học.
Dẫu vậy, theo ông Trần Ngọc Báu, đi sâu vào cấu trúc tăng trưởng, có hai vấn đề lớn cần lưu tâm. Thứ nhất là sự phụ thuộc vào FDI, tăng trưởng chủ yếu vẫn dựa vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài và xuất khẩu, trong khi sản xuất nội địa vẫn còn yếu.
Thứ hai là chỉ số PMI cảnh báo sự thu hẹp, dù PMI vẫn duy trì trên ngưỡng 50 (đạt 50,5 điểm), phản ánh sự mở rộng, nhưng mức này đã giảm mạnh so với ngưỡng 53 - 54 điểm của nửa năm trước đó.
"Việc PMI chỉ dừng ở khoảng 50 điểm thể hiện sản xuất có mở rộng nhưng mức độ đã thu hẹp qua từng tháng. Chỉ số PMI sẽ dẫn dắt trước chỉ số IIP, vậy nên triển vọng khu vực sản xuất cũng đang thể hiện dấu hiệu suy yếu", ông Báu cho hay.
Ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup. (Ảnh chụp màn hình).
"Nốt trầm" thứ ba là về lạm phát, lần đầu tiên trong năm, lạm phát (tính theo YoY) đã vượt ngưỡng mục tiêu 4,5% của Chính phủ, chạm mốc 5,5%. Đáng chú ý, lạm phát cơ bản (loại bỏ các mặt hàng do Nhà nước quản lý, năng lượng và lương thực) cũng tăng lên mức 4,46%.
"Chúng ta hình dung lạm phát cơ bản là lạm phát đã loại bỏ đi các yếu tố giá cả do Nhà nước quản lý hay những giá cả có biến động cao như năng lượng (giá dầu) hay lương thực. Như vậy, loại bỏ cả yếu tố về năng lượng, lương thực, các yếu tố về giá Nhà nước quản lý như y tế, lạm phát lõi tăng khoảng 4,46%, sát mức mục tiêu của Chính phủ đề ra", ông Báu cho hay.
Việc lạm phát cơ bản tiệm cận mức mục tiêu cho thấy áp lực giá cả đang lan tỏa rộng. Điều này không chỉ gây sức ép lên điều hành lãi suất mà còn tác động trực tiếp đến tâm lý tiêu dùng. Người dân có xu hướng thắt chặt chi tiêu khi cảm thấy áp lực giá cả sinh hoạt đè nặng lên thu nhập hàng ngày.
Tuy nhiên, đây có thể chỉ là áp lực ngắn hạn và kỳ vọng lạm phát bình quân cả năm vẫn sẽ được kiểm soát trong khoảng 4,5% - 5%.
Phân tích kỹ hơn về những cơ sở để đưa ra dự báo này, ông cho biết áp lực lạm phát năm nay rất lớn thể hiện qua chỉ số CPI tăng nhanh, trung bình ở khoảng 3 - 4% và hiện đã tăng lên 5,5%, tuy nhiênáp lực lạm phát cao điểm nhất đã đi qua và rơi vào tháng 4.
"Từ tháng 5 trở đi, lạm phát bắt đầu dịu trở lại và tổng kết cả năm thì vẫn sẽ nằm ở mức khoảng 4,5% đến 5%", CEO WiGroup dự báo.
Với mức lạm phát này, lãi suất khó có thể giảm. Bên cạnh đó, cảm nhận của người dân về áp lực giá cả tiêu dùng sẽ tăng lên và có thể gây sức ép ngược trở lại hành vi tiêu dùng, chuyên gia cho hay.
"Nốt trầm" cuối cùng của kinh tế Việt Nam 4 tháng đầu năm là câu chuyện về thâm hụt thương mại. Tình trạng thâm hụt thương mại lên tới gần 7,7 tỷ USD trong 4 tháng đầu năm. Đây là con số thâm hụt kỷ lục, trái ngược hoàn toàn với mức thặng dư 4,3 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái.
Khu vực FDI vốn là "cứu cánh" cho thặng dư thương mại của Việt Nam nhưng tốc độ xuất siêu của họ cũng đang giảm rất nhanh trong các tháng đầu năm. Nếu không còn khu vực FDI hỗ trợ xuất khẩu nữa thì có thể xuất khẩu sẽ thâm hụt nghiêm trọng.
CEO WiGroup chỉ ra rằng, khoản thâm hụt 7,7 tỷ USD tương đương gần 10% tổng dự trữ ngoại hối của Việt Nam, gây áp lực trực tiếp lên tỷ giá.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ giá xăng dầu, gây thâm hụt trung bình 1,5 tỷ USD mỗi tháng và chi phí linh kiện điện tử khiến giá nhập khẩu đầu vào tăng mạnh nhưng giá xuất khẩu thành phẩm (điện thoại, máy tính) chưa điều chỉnh kịp thời.
Tuy nhiên, nhìn sâu vào khu vực này cũng có sự tích cực. Bởi trong các tháng tới, nếu giá xăng dầu giảm trở lại thì thâm hụt xăng dầu cũng sẽ được dịu bớt. Đồng thời, giá bán đầu ra trong 6 tháng đến 1 năm tới của khu vực FDI được cải thiện thì cán cân thương mại lại bớt áp lực hơn.
Bối cảnh hiện tại chúng ta thấy một nền kinh tế đang có những nốt trầm, iêu dùng thực chưa khởi sắc, triển vọng sản xuất yếu đi, lạm phát vượt mục tiêu và thâm hụt thương mại cao kỷ lục, song trong tiêu cực vẫn có một vài yếu tố để kỳ vọng, ông Báu nhìn nhận.
