Ngày 2/7/2026, thị trường vàng, trang sức Việt Nam chấn động trước thông tin Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá một đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia.
Theo thông tin được Bộ Công an công bố, từ năm 2024, đường dây này đã thực hiện trót lọt 141 lượt vận chuyển, đưa hơn 28.000 viên kim cương từ Hồng Kông (Trung Quốc) vào Việt Nam tiêu thụ. Cơ quan điều tra khi đó đã khởi tố 22 bị can, thu giữ 1.100 viên kim cương các loại, với doanh thu từ số hàng đã bán trên thị trường ước tính khoảng 280 tỷ đồng.
Cái tên khiến vụ án ngay lập tức tác động tới PNJ là ông Đặng Ngọc Thảo, khi đó được cơ quan công an giới thiệu là Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ, thường được biết tới với tên P-Lab - Là một công ty thành viên 100% sở hữu của PNJ.
Theo kết quả điều tra công bố thời điểm đó, ông Thảo bị xác định đã câu kết với các đối tượng khác mua những viên kim cương nhập lậu có thông số sai lệch so với giấy kiểm định GIA. Bằng chuyên môn của mình, ông Thảo mài mã số GIA khắc trên viên đá, làm mới theo mã số của P-Lab rồi cấp giấy chứng nhận kiểm định mới để bán cho khách hàng kiếm lời.
Dù vụ việc mới liên quan trực tiếp đến một cá nhân tại công ty giám định do PNJ sở hữu, phản ứng trên thị trường diễn ra gần như lập tức.
Ba phiên nằm sàn và hàng chục triệu cổ phiếu chờ bán
Kết thúc phiên giao dịch ngày 2/7, trước khi thông tin vụ án được công bố rộng rãi, cổ phiếu PNJ còn ở mức 63.100 đồng/cổ phiếu.
Sáng hôm sau, ngày 3/7, PNJ gần như lập tức rơi xuống giá sàn. Cổ phiếu giảm 6,97%, còn 58.700 đồng/cổ phiếu. Đến cuối phiên, lượng cổ phiếu chờ bán tại giá sàn lên tới khoảng 12,5 triệu đơn vị.
Đà bán tháo chưa dừng lại.
Ngày 6/7 và 7/7, PNJ tiếp tục giảm hết biên độ. Sau ba phiên giảm sàn liên tiếp, thị giá còn 50.800 đồng/cổ phiếu, giảm gần 20% chỉ trong vài ngày. Vốn hóa thị trường theo đó mất khoảng 7.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý, trong những phiên này cổ phiếu thường xuyên rơi vào trạng thái gần như "trắng bên mua", trong khi lượng cổ phiếu chờ bán giá sàn lên tới hơn chục triệu đơn vị.
Trong lúc nhà đầu tư bán mạnh cổ phiếu, một áp lực khác cũng bắt đầu xuất hiện tại các cửa hàng PNJ: khách hàng mang sản phẩm, đặc biệt là kim cương, quay trở lại để bán.
Ngày 5/7, Chủ tịch PNJ Cao Thị Ngọc Dung cho biết doanh nghiệp vẫn thực hiện đầy đủ chính sách bảo hành, thu mua và các quyền lợi liên quan cho khách hàng. Bà khẳng định PNJ luôn có nguồn lực tài chính dự phòng để thu mua lại, đáp ứng nhu cầu của khách.
Ngày 6/7, trong cuộc họp với nhà đầu tư, bà Dung tiếp tục đưa ra một thông tin quan trọng: 28.000 viên kim cương trong đường dây buôn lậu không đi vào hệ thống PNJ.
Theo Chủ tịch PNJ, toàn bộ kim cương công ty nhập khẩu đều đi theo đường chính ngạch, chủ yếu từ các nhà cung cấp tại Thái Lan và Hồng Kông, với hợp đồng, giấy tờ và chứng từ nhập khẩu.
Tuy nhiên, những tuyên bố này chưa thể ngay lập tức chặn được làn sóng bán cổ phiếu cũng như nhu cầu bán lại sản phẩm của khách hàng.
Đến ngày 21/7, tức ngày thứ 17 tính từ thời điểm Chủ tịch PNJ công khai nói doanh nghiệp có nguồn lực tài chính dự phòng để thu mua lại sản phẩm, tình hình đã thay đổi đáng kể.
PNJ tổ chức một cuộc họp báo đột xuất dưới sự chủ trì của Tổng giám đốc Phan Quốc Công. Đây cũng là lần đầu tiên ông Công tổ chức họp báo kể từ khi đảm nhiệm vị trí Tổng giám đốc.
Tại đây, lãnh đạo PNJ lần đầu công khai thừa nhận doanh nghiệp đang chịu áp lực thanh khoản ngắn hạn.
Ông Công cho biết vấn đề không phải PNJ không có nguồn lực. Doanh nghiệp đã chuẩn bị vài nghìn tỷ đồng để phục vụ việc mua lại sản phẩm. Tuy nhiên, lượng hàng khách mang tới bán lại quá lớn trong một khoảng thời gian ngắn khiến vòng quay dòng tiền chịu áp lực.
Trong giai đoạn cao điểm từ ngày 3/7 đến 17/7, tổng doanh số PNJ mua lại sản phẩm từ khách hàng lớn gấp khoảng 5 lần doanh số bán ra, phần lớn là kim cương.
Kim cương sau khi được mua lại cũng không thể lập tức bán trở lại. PNJ cho biết sản phẩm phải qua nhiều khâu như kiểm định, phân loại, rã nguyên liệu, làm mới, đánh bóng rồi mới có thể được đưa vào sản xuất sản phẩm mới. Quá trình này có thể kéo dài vài tháng.
Chính vì vậy, sau gần ba tuần duy trì việc mua lại và thanh toán ngay, PNJ quyết định thay đổi quy trình.
Thay vì trả toàn bộ tiền ngay sau khi hoàn tất giao dịch như trước, doanh nghiệp áp dụng hạn mức thanh toán tối đa mỗi ngày trên toàn hệ thống. Nếu tổng nhu cầu vượt khả năng xử lý, tiền sẽ được thanh toán theo lộ trình.
PNJ đồng thời khuyến khích khách hàng chuyển đổi sản phẩm cũ sang sản phẩm khác thay vì nhận toàn bộ bằng tiền mặt.
Đây là bước ngoặt đáng chú ý trong 50 ngày biến động của PNJ.
Từ chỗ khẳng định có nguồn lực tài chính dự phòng để đáp ứng nhu cầu thu mua, chưa đầy ba tuần sau doanh nghiệp phải chuyển sang một cơ chế quản trị thanh khoản mới khi tốc độ hàng quay trở lại lớn hơn nhiều tốc độ hàng bán ra.
Hơn 7.000 tỷ đồng hàng hóa quay ngược trở lại PNJ
Quy mô thực sự của làn sóng bán lại chỉ được thể hiện đầy đủ hơn trong những ngày sau đó.
Trong thư gửi cổ đông và nhà đầu tư cuối tháng 7, PNJ công bố rằng riêng từ ngày 1/7 đến 20/7, tổng doanh thu của doanh nghiệp đạt 1.588 tỷ đồng.
Trong cùng khoảng thời gian, giá trị sản phẩm khách hàng bán lại cho PNJ lên tới 5.900 tỷ đồng.
Nói cách khác, số hàng PNJ phải mua trở lại trong 20 ngày có giá trị tương đương khoảng 3,7 lần doanh thu bán hàng tạo ra trong cùng giai đoạn.
Sau khi thay đổi quy trình thu đổi từ ngày 21/7, áp lực có giảm xuống nhưng chưa biến mất. Từ ngày 21/7 đến hết 27/7, PNJ tiếp tục mua lại thêm khoảng 1.162 tỷ đồng sản phẩm.
Tổng cộng, chỉ trong 27 ngày đầu tháng 7, giá trị hàng hóa PNJ mua lại từ khách hàng đã đạt khoảng 7.062 tỷ đồng, chủ yếu gồm kim cương, vàng và trang sức.
Cùng với dòng sản phẩm quay ngược trở lại hệ thống, cổ phiếu PNJ tiếp tục đi xuống.
Tới ngày 24/7, cổ phiếu PNJ lại giảm sàn xuống đáy 30.750 đồng/cổ phiếu. Như vậy, so với mức 63.100 đồng trước khi vụ việc được công bố, thị giá lúc này đã giảm hơn 50%, khiến khoảng 16.550 tỷ đồng vốn hóa bị xóa sổ.
Đây cũng là phiên giao dịch kỷ lục của PNJ trong suốt 17 năm niêm yết với hơn 41 triệu cổ phiếu được trao tay.
Lần đầu báo lỗ, trích lập hơn 865 tỷ đồng dự phòng
Ảnh hưởng của những tuần biến động sau đó bắt đầu xuất hiện trên báo cáo tài chính.
Theo báo cáo tài chính quý II/2026, PNJ ghi nhận khoản lỗ sau thuế hợp nhất gần 283 tỷ đồng. Đây là mức lỗ lớn nhất kể từ khi doanh nghiệp bắt đầu công bố thông tin tài chính.
Một trong những nguyên nhân chính là chi phí quản lý doanh nghiệp tăng mạnh, trong đó PNJ trích lập hơn 865 tỷ đồng dự phòng liên quan tới lượng sản phẩm mua lại từ khách hàng.
Việc trích lập diễn ra trong bối cảnh giá trị hàng mua lại đã vượt 7.000 tỷ đồng và doanh nghiệp phải chuẩn bị cho khả năng giá trị thu hồi của một phần lượng hàng này thấp hơn giá mua lại.
Trong khi đó, cổ phiếu PNJ sau khi chạm đáy 30.750 đồng cũng bắt đầu xuất hiện những phiên hồi phục. Ngày 27/7, mã này bất ngờ tăng trần lên sau bốn phiên giảm sàn liên tiếp.
Tuy nhiên, giá cổ phiếu vẫn nằm thấp hơn rất xa vùng 63.000 đồng trước khi vụ án được công bố.
Thở phào
Ngày 20/8, đúng 49 ngày sau thông tin đầu tiên về đường dây buôn lậu kim cương được công bố, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa thông tin kết quả giám định và điều tra ban đầu của vụ án.
Kết quả này làm rõ một vấn đề đã bao trùm PNJ suốt gần hai tháng.
Theo cơ quan điều tra, ông Đặng Ngọc Thảo cùng Trần Tiễn Như Nghi - nhân viên P-Lab - đã câu kết thực hiện hành vi buôn lậu kim cương. Sau khi kim cương được đưa từ Hồng Kông về Việt Nam, ông Thảo lợi dụng kiến thức chuyên môn để mài mã số GIA trên viên đá, làm mới theo mã của P-Lab, cấp giấy chứng nhận kiểm định mới rồi bán cho khách hàng để thu lợi.
Cơ quan điều tra xác định ông Thảo trực tiếp trục lợi toàn bộ số tiền thu được từ hành vi phạm tội và toàn bộ số kim cương này được bán cho khách hàng cá nhân, không đưa vào hệ thống bán lẻ PNJ.
Đồng thời, cơ quan công an cho biết đã làm việc, thu thập và kiểm tra hồ sơ nhập khẩu kim cương của PNJ.
Kết quả điều tra ban đầu xác định PNJ có đầy đủ hồ sơ nhập khẩu đối với hàng hóa là kim cương; quá trình nhập khẩu và phân phối ra thị trường được kiểm soát chặt chẽ, đúng với thông tin trong hồ sơ nhập khẩu và tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.
Như vậy, nội dung quan trọng mà Chủ tịch PNJ Cao Thị Ngọc Dung đưa ra từ ngày 6/7 - rằng số kim cương buôn lậu không đi vào hệ thống bán lẻ PNJ và kim cương của doanh nghiệp được nhập khẩu chính ngạch - đã được làm rõ bằng kết quả điều tra ban đầu của cơ quan công an.
Vụ án hiện vẫn đang tiếp tục được mở rộng và cơ quan điều tra tiếp tục rà soát các cá nhân liên quan.
Phản ứng của thị trường sau thông tin mới diễn ra gần như ngay lập tức, giống cách cổ phiếu PNJ phản ứng khi vụ án lần đầu được công bố 49 ngày trước đó - nhưng theo chiều ngược lại.
Sáng 21/8, PNJ tăng hết biên độ ngay từ khi mở cửa, lên 39.900 đồng/cổ phiếu.
Đến 9h42 - ngay những phút đầu giao dịch, khoảng 8,5 triệu cổ phiếu PNJ nằm chờ mua tại giá trần, trong khi hơn 3,2 triệu cổ phiếu đã được khớp lệnh.
Hình ảnh này đối lập với phiên 3/7, khi hơn 12 triệu cổ phiếu từng nằm chờ bán tại giá sàn.
Dù đã phục hồi gần 30% so với vùng đáy cuối tháng 7, tới sáng 21/8 thị giá PNJ vẫn thấp hơn gần 37% so với thời điểm trước khi khủng hoảng bắt đầu.
