Sau hơn 9 năm kiên trì tiết kiệm, một người phụ nữ sống tại Quảng Châu (Trung Quốc) đã hoàn thành khoản đặt cọc để mua nhà, đồng thời trả trước 655.000 nhân dân tệ tiền vay mua nhà, tương đương hơn 2,3 tỷ đồng nếu quy đổi theo tỷ giá tham khảo.
Nếu tính cả các khoản trả góp định kỳ, tổng số tiền gốc mà gia đình cô đã thanh toán lên tới khoảng 857.000 nhân dân tệ. Khoản nợ vẫn chưa hoàn toàn biến mất, nhưng phần còn lại đã không còn tạo ra áp lực quá lớn như những năm đầu.
Nhìn lại hành trình ấy, cô cho rằng kết quả không đến từ một bí quyết đầu tư đặc biệt hay một lần thu nhập tăng đột biến. Phần lớn số tiền được tích lũy từ những quyết định rất bình thường nhưng được duy trì đủ lâu.
1. Nhận được thu nhập là tiết kiệm trước, tiêu sau
Trong những năm đầu bắt đầu tích lũy, cô gần như không biết gì về quỹ đầu tư hay các sản phẩm tài chính phức tạp. Vì vậy, lựa chọn đơn giản nhất là gửi tiền có kỳ hạn tại ngân hàng.
Thời điểm đó, cứ nhận được lương, cô gần như lập tức mang một phần tiền đi gửi. Có tháng vừa nhận lương hôm trước, hôm sau cô đã ra ngân hàng. Mục đích không phải tìm mức sinh lời cao nhất mà là khiến số tiền ấy trở nên "khó tiêu" hơn.
"Tôi chưa từng nghĩ quá nhiều đến chuyện tiền mất giá khi gửi ngân hàng. Việc tôi cần làm khi ấy chỉ đơn giản là tiết kiệm được tiền trước đã", cô kể.
Thậm chí trong giai đoạn đầu, nhiều khoản tiền được gửi kỳ hạn khá dài. Một khi đã chuyển sang tài khoản tiết kiệm, cô coi như khoản tiền đó không còn tồn tại trong ngân sách chi tiêu hằng ngày.
Đến hiện tại, cách quản lý tiền đã thay đổi. Sau khi tìm hiểu thêm kiến thức tài chính, gia đình cô bắt đầu phân bổ một phần tiền vào những công cụ khác như quỹ chỉ số, quỹ trái phiếu hoặc các kế hoạch đầu tư định kỳ.
Tuy nhiên, nguyên tắc cốt lõi không thay đổi: tiền tiết kiệm được chuyển đi trước, số còn lại mới dùng để sống.
Đây cũng là khác biệt rất lớn giữa "tiết kiệm số tiền còn thừa cuối tháng" và "chủ động tạo ra tiền thừa ngay từ đầu tháng".
Nếu cứ chờ đến cuối tháng mới tiết kiệm, rất nhiều gia đình sẽ phát hiện chẳng còn bao nhiêu để giữ lại.
2. Có giai đoạn phải tập trung kiếm tiền thật sự
Tiết kiệm giúp giữ tiền, nhưng muốn tích lũy nhanh hơn, thu nhập vẫn là yếu tố khó bỏ qua.
Trước năm 2021, cô và chồng từng trải qua một giai đoạn làm việc với cường độ rất cao. Công việc chính của cô liên quan tới viết lách và sáng tạo nội dung. Có những ngày vừa mở mắt, cô đã nghĩ đến việc hôm nay phải viết gì.
Ý tưởng xuất hiện khi đánh răng, ăn sáng, đi bộ, đọc tài liệu hay trước lúc ngủ. Cuối tuần và ngày nghỉ, cô vẫn có thể đến công ty làm thêm hoặc vào thư viện tìm sách chuyên môn.
Ngay cả khi đi du lịch, chiếc máy tính xách tay vẫn thường nằm trong hành lý.
Có lần đang tham quan Hồ Tây ở Hàng Châu, cô bất ngờ nghĩ ra một đề tài. Thay vì ghi chú rồi để đó, cô tìm một quán cà phê, mở máy tính và hoàn thành bài viết ngay tại chỗ. Sau đó, nội dung này đạt gần một triệu lượt xem và mang lại cho cô khoản thu nhập vài nghìn nhân dân tệ.
Nhìn lại, cô cho rằng có những giai đoạn trong đời mà việc tăng thu nhập quan trọng không kém tiết kiệm.
Nếu chỉ cố giảm vài chục nghìn đồng tiền ăn uống, tiền điện thoại hay mua sắm nhưng không tìm cách nâng năng lực kiếm tiền, tốc độ tích lũy rất dễ chạm trần.
Dĩ nhiên, cách sống ấy không nhất thiết phải kéo dài mãi.
Những năm gần đây, khi môi trường kinh tế thay đổi và thu nhập không còn dễ tăng như trước, cô chủ động giảm nhịp độ làm việc.
"Chậm lại không có nghĩa là bỏ cuộc. Tôi vẫn kiếm tiền, nhưng không còn muốn đánh đổi gần như toàn bộ cuộc sống cá nhân để đổi lấy thêm một khoản thu nhập."
Quan điểm hiện tại của cô khá đơn giản: khi có cơ hội kiếm tiền, hãy tận dụng; khi cơ hội ít hơn, đừng quên sống.
3. Không cắt tất cả chi tiêu, chỉ cắt những thứ không đáng tiền
Một trong những sai lầm cô không mắc phải là biến tiết kiệm thành một cuộc sống kham khổ.
Những món đồ phục vụ trực tiếp cho công việc như điện thoại, máy tính vẫn được cô ưu tiên chọn loại tốt. Tủ lạnh, máy giặt, điều hòa và các thiết bị gia dụng sử dụng nhiều năm cũng không phải nhóm mà gia đình cô cố mua rẻ nhất.
Theo cô, một chiếc máy tính dùng mỗi ngày hoặc một chiếc tủ lạnh sử dụng 7-10 năm có thể đáng để bỏ thêm tiền nếu chất lượng và trải nghiệm tốt hơn.
Khoản bị cắt nằm ở những thứ gần như không ảnh hưởng tới chất lượng sống.
Ví dụ, gói cước điện thoại trước đây của cô có giá 89 nhân dân tệ/tháng. Sau khi kiểm tra lại nhu cầu thực tế, cô chuyển sang gói khoảng 20 nhân dân tệ mà vẫn đủ dữ liệu sử dụng.
Gói Internet gia đình cũng được hạ xuống mức phù hợp hơn. Tốc độ vẫn đáp ứng công việc và xem phim nhưng hóa đơn hàng tháng giảm đi.
Quần áo và giày dép là một thay đổi khác.
Trước đây, việc mua một đôi giày hoặc bộ quần áo giá từ vài trăm đến hơn 1.000 nhân dân tệ không phải chuyện hiếm. Hiện tại, cô hài lòng với những thương hiệu bình dân, miễn chất lượng ổn, dễ mặc và phù hợp nhu cầu.
Điều quan trọng nằm ở chỗ cô không đặt câu hỏi: "Làm sao mua mọi thứ rẻ hơn?", mà đặt câu hỏi: "Khoản chi này có thực sự làm cuộc sống của mình tốt hơn hay không?".
Nếu câu trả lời là không, đó mới là khoản đáng để cắt.
4. Sau một lần chuyển nhà, tôi gần như ngừng mua những thứ không cần thiết
Năm 2019, khi chuyển nhà, cô phải đối mặt với một lượng lớn đồ đạc đã mua nhưng rất ít khi sử dụng.
Đó cũng là lần dọn bỏ đồ lớn nhất của gia đình.
Trải nghiệm ấy khiến cô thay đổi hoàn toàn cách mua sắm. Thay vì mua rồi vài năm sau tìm cách thanh lý, cho đi hoặc vứt bỏ, cô lựa chọn không mua ngay từ đầu.
"Tốt nhất cứ để món đồ ấy trong kho của người bán cho đến khi mình thật sự cần", cô nói vui.
Nguyên tắc nghe có vẻ đơn giản nhưng lại mang tới ảnh hưởng đáng kể.
Khi số lần mua sắm giảm xuống, lượng đồ trong nhà cũng ít đi. Gia đình không mất nhiều thời gian dọn dẹp, không cần liên tục tìm thêm tủ chứa đồ và cũng ít gặp tình trạng mua trùng những thứ đã có.
Quan trọng hơn, cô nhận ra rất nhiều nhu cầu mua sắm chỉ tồn tại trong vài phút.
Một chiếc máy làm đồ ăn đang hot, một món đồ decor đẹp trên mạng hay một bộ quần áo giảm giá có thể khiến người ta muốn sở hữu ngay lập tức. Nhưng nếu trì hoãn quyết định vài ngày, mong muốn ấy thường tự biến mất.
Sau khi sống tối giản hơn, dù thu nhập gia đình những năm gần đây giảm đáng kể, tốc độ tích lũy của họ vẫn không suy giảm quá mạnh.
Ít đồ hơn đồng nghĩa với ít hóa đơn hơn.
Nhưng cô cho rằng phần thưởng lớn nhất không chỉ nằm ở tiền. Nhà cửa trở nên gọn hơn, thời gian rảnh nhiều hơn và đầu óc cũng bớt bị cuốn vào vòng lặp "mua - dùng - dọn - bỏ".
5. Càng muốn tích lũy lâu dài, càng không được bỏ quên sức khỏe
Thay đổi cuối cùng lại không trực tiếp liên quan tới tài khoản ngân hàng.
Sau khi quyết định tiết kiệm tiền mua nhà, cô bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe của bản thân và gia đình.
Một lý do rất thực tế là cô không muốn nhiều năm tích lũy cuối cùng lại bị bào mòn bởi những chi phí y tế có thể phòng tránh.
Cô bắt đầu học nấu ăn, tìm hiểu kiến thức dinh dưỡng cơ bản, duy trì vận động thường xuyên và cố gắng ngủ sớm hơn.
Sau vài năm, tần suất ốm vặt và đau nhức giảm rõ rệt. Ngay cả khi cảm cúm, cơ thể cũng hồi phục nhanh hơn trước.
Tất nhiên, chăm sóc sức khỏe không thể đảm bảo một người sẽ không bao giờ mắc bệnh và cũng không nên được coi là cách thay thế khám chữa bệnh. Nhưng một lối sống ổn định hơn có thể giúp giảm nhiều chi phí phát sinh không cần thiết, đồng thời bảo vệ khả năng lao động lâu dài.
Đối với một gia đình đang trả khoản vay hàng chục năm, khả năng tiếp tục tạo ra thu nhập đôi khi còn quan trọng hơn việc kiếm thêm vài phần trăm lợi nhuận từ khoản đầu tư.
Mua được nhà không phải nhờ một lần "thắt lưng buộc bụng"
Điểm đáng chú ý trong hành trình hơn 9 năm của gia đình này là họ không dựa vào một mẹo tiết kiệm duy nhất.
Nếu chỉ gửi tiền mà không tăng thu nhập, tốc độ tích lũy có thể quá chậm. Nếu chỉ kiếm nhiều nhưng chi tiêu tăng theo, tiền vẫn khó ở lại. Nếu tiết kiệm bằng cách cắt cả những khoản thực sự cần thiết, kế hoạch lại rất khó duy trì lâu dài.
Năm thay đổi của cô thực chất tạo thành một vòng tròn khá rõ ràng: kiếm tiền tốt hơn - giữ tiền trước khi tiêu - giảm những khoản không đáng - hạn chế nhu cầu mua sắm - bảo vệ sức khỏe để duy trì khả năng kiếm tiền.
Căn nhà và khoản nợ ngày càng nhỏ đi chỉ là kết quả nhìn thấy được của vòng tròn ấy.
Và có lẽ bài học đáng giá nhất không nằm ở con số 655.000 nhân dân tệ đã trả trước, mà ở việc một mục tiêu tài chính lớn thường không được hoàn thành bởi vài tháng sống cực kỳ tiết kiệm.
Nó thường được hoàn thành bằng những việc đủ nhỏ để làm mỗi ngày, nhưng đủ bền để duy trì suốt nhiều năm.
