Thạc sĩ luật Võ Hồng Tú - Tổng giám đốc Công ty Luật TNHH Minh Tú cho rằng, bất động sản tại Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa là một kênh đầu tư sinh lời vượt trội mà còn là chốn mong về để an hưởng tuổi già, là di sản văn hóa và vật chất để lại cho thế hệ mai sau. Tuy nhiên, trước khi có những cải cách mang tính đột phá của hệ thống pháp luật hiện hành, giai đoạn áp dụng luật Đất đai 2003 và luật Đất đai 2013, quyền tiếp cận, sở hữu và trực tiếp đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (thường được gọi là sổ đỏ hay sổ hồng) của cộng đồng kiều bào bị giới hạn vô cùng nghiêm ngặt.
Ông Võ Hồng Tú chia sẻ những thông tin pháp luật liên quan đến bất động sản
ẢNH: THANH XUÂN
Chính từ những điểm nghẽn này, nhiều kiều bào chuyển tiền từ nước ngoài về và "nhờ người thân tại Việt Nam đứng tên hộ" trên các giấy tờ sở hữu tài sản. Đó là khởi nguồn cho hàng loạt các vụ án tranh chấp đất đai gay gắt, có những vụ việc dẫn đến người đi tù, người thì mất tiền không lấy lại được.
Việc để người nhà đứng tên, ông Võ Hồng Tú cho biết có thể dẫn đến 5 rủi ro pháp lý chí mạng, có khả năng tước đoạt toàn bộ tài sản của kiều bào một cách hợp pháp chỉ trong chớp mắt. Đó là rủi ro người đứng tên hộ tài sản thực hiện; người đứng tên hộ đột ngột qua đời, tài sản được chia theo thừa kế cho người thân trong gia đình; người đứng tên tài sản làm ăn thất bại, tài sản bị kê biên thi hành án, phá sản để thực hiện nghĩa vụ trả nợ; tài sản bị thu hồi và đền bù giải tỏa, người đứng tên tài sản được nhận số tiền này; hay án lệ 02/2016 chia đôi giá trị gia tăng của tài sản, người đứng tên hộ được chia một nửa số tiền lời khi bán tài sản.
"Đứng trước những bất cập kéo dài và nhằm thực hiện chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong việc thu hút nguồn lực tri thức, tài chính từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, Quốc hội đã chính thức thông qua luật Đất đai năm 2024 (có hiệu lực đồng bộ cùng luật Nhà ở 2023 và luật Kinh doanh bất động sản mới). Sự ra đời của đạo luật này được giới chuyên môn đánh giá là một cuộc cách mạng pháp lý, một cú hích lịch sử tháo gỡ hoàn toàn những rào cản cấm đoán vô lý tồn tại suốt nhiều thập kỷ, giúp kiều bào trở về đầu tư, sở hữu và định đoạt tài sản một cách hiên ngang, hợp pháp", ông Võ Hồng Tú cho hay.
