Mùa hè nắng nóng, các loài rắn thường bò vào nhà hoặc khu vực sân vườn để tránh nóng cũng như tìm thức ăn, từ đó dễ dẫn đến những cuộc "chạm trán" không mong muốn giữa người và loài động vật này. Việc biết cách phân biệt nhanh giữa rắn độc và rắn không độc sẽ giúp bạn chủ động giữ khoảng cách an toàn và xử lý tình huống chính xác để giảm thiểu mọi rủi ro cho người và vật nuôi.
Dưới đây là 5 đặc điểm nhận dạng quan trọng giúp bạn phân biệt hai nhóm rắn này:
1. Hình dáng đầu rắn
Đây là đặc điểm dễ quan sát nhất từ khoảng cách an toàn khi rắn nằm im:
Rắn có độc: Đa số các loài rắn độc (như rắn lục, rắn hổ mang) có đầu hình tam giác rõ rệt, phần cổ thắt nhỏ lại. Lý do là hai bên má của chúng có hai tuyến chứa nọc độc phình to ra.
Rắn không độc: Đầu thường có hình bầu dục, tròn hoặc thuôn dài, phần đầu nối liền mạch với thân tạo thành một đường cong mượt mà, không bị thắt ở cổ.
Rắn cạp nong cực độc nhưng đầu lại có hình dạng giống loài rắn không độc nên bạn cần hết sức lưu ý
Ngoại lệ nguy hiểm: Rắn cạp nia, cạp nong thuộc họ rắn độc nhưng đầu của chúng lại khá tròn, gần giống rắn không độc.
2. Hình dáng con ngươi mắt
Nếu bạn ở khoảng cách đủ gần để quan sát mắt rắn (hoặc xem qua ảnh chụp):
Rắn có độc: Con ngươi (lòng đen) thường có hình kẻ dọc giống mắt mèo.
Rắn không độc: Con ngươi có hình tròn xoe giống mắt người hoặc mắt chim.
3. Vảy đuôi
Đặc điểm này nằm ở mặt dưới phần đuôi của rắn (tính từ lỗ hậu môn trở xuống phía chóp đuôi):
Rắn có độc: Thường có một hàng vảy đơn chạy dọc suốt chiều dài đuôi. Các mảng vảy lớn xếp liền kề nhau và không bị chia đôi.
Rắn không độc: Thường có hai hàng vảy kép xếp xen kẽ nhau (phần vảy dưới đuôi bị chia đôi bởi một đường rãnh ở giữa).
4. Màu sắc và hoa văn trên da
Rắn có độc: Thường sở hữu màu sắc rực rỡ, hoa văn tương phản mạnh hoặc có các dấu hiệu cảnh báo đặc trưng (ví dụ: các khoanh tròn đen - vàng của rắn cạp nong, khoanh đen - trắng của rắn cạp nia, hoặc phần mang phình rộng có hoa văn hình mắt kính của rắn hổ mang).
Rắn hổ mang chúa cực độc với hoa văn đặc trưng
Rắn không độc:
5. Hành vi và phản xạ khi gặp người
Rắn có độc: Thường tự tin, hung hãn hoặc lỳ lợm hơn. Khi gặp người, chúng có xu hướng đứng im, thủ thế (phình mang, nhấc cao đầu, dựng đuôi kêu lách tách hoặc phát ra tiếng xì xì lớn), sẵn sàng mổ thay vì bỏ chạy.
Rắn không độc: Thường rất nhút nhát. Khi thấy bóng người hoặc nghe tiếng động, phản xạ đầu tiên của chúng là nhanh chóng trườn bò đi nơi khác để lẩn trốn.
Lưu ý:
Các quy tắc trên chỉ mang tính chất tương đối và luôn có ngoại lệ. Trong điều kiện thiếu ánh sáng của mùa hè hoặc khi đang hoảng loạn, bạn rất dễ nhìn nhầm rắn độc thành rắn không độc.
Vì vậy, nguyên tắc an toàn nhất mà bạn luôn cần phải nhớ là dù "chạm trán" con rắn nào thì cũng nên giữ khoảng cách tối thiểu 2m và không tự ý bắt chúng vì điều này có thể kích thích bản năng hung hãn của con vật, khiến nó muốn tấn công và gây nguy hiểm cho bạn.
Bên cạnh đó, bạn cũng cần lưu ý những điều sau để tránh thu hút rắn "ghé thăm" nhà bạn:
Thường xuyên dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, ngăn nắp, tránh để đồ đạc, củi, rác chất đống dễ làm nơi trú ngụ cho rắn
Hạn chế trồng các loài cây dây leo, bụi cây rậm rạp, nếu có thì phải thường xuyên cắt tỉa, bảo đảm sự thông thoáng và dễ quan sát
Tránh để thức ăn rơi rãi ở quanh nhà, khu vực sân vườn vì sẽ thu hút chuột bọ, từ đó thu hút rắn.
