Ngày 8/5, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hồ Chí Minh (HCDC) thông tin, theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ đầu năm đến nay, thành phố ghi nhận 4 trường hợp tử vong do bệnh dại, tăng 3 ca so với cùng kỳ năm 2025.
Cách đây khoảng 2 tháng, Hà Nội cũng ghi nhận 2 ổ dịch dại trên chó tại xã Hòa Lạc và Hạ Bằng. Ngành Y tế Hà Nội khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác, chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống bệnh dại nhằm bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.
Theo báo cáo của Bộ Y tế, chỉ trong 3 tháng đầu năm, cả nước đã có 13 ca tử vong do bệnh dại, tập trung chủ yếu tại khu vực phía Nam. Trong đó, Tây Ninh ghi nhận 7 ca tử vong; An Giang, Đồng Tháp và Vĩnh Long mỗi địa phương ghi nhận 1 ca.
Trước tình hình bệnh dại có xu hướng tăng mạnh, Ths.Bs Lê Thị Hồng Linh, (Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai) đã có những chia sẻ cần thiết đến cho người dân ngay lúc này.
Ths.Bs Lê Thị Hồng Linh đang thăm khám cho bệnh nhân.
PV: Thưa bác sĩ, bệnh dại đang có xu hướng gia tăng trong thời điểm hiện tại. Liệu yếu tố thời tiết có phải là nguyên nhân dẫn đến nguy cơ bùng phát bệnh dại?
Ths.Bs Lê Thị Hồng Linh: Thời tiết nắng nóng kéo dài là một yếu tố cộng hưởng đáng lo ngại. Nắng nóng gay gắt khiến động vật (đặc biệt là chó, mèo) dễ bị stress, kích động và thay đổi tính tình, dẫn đến việc dễ tấn công người hơn. Ngoài ra, mùa hè cũng là thời điểm trẻ em nghỉ hè, các hoạt động vui chơi ngoài trời gia tăng, làm tăng xác suất tiếp xúc gần với vật nuôi. Do đó không thể phủ nhận thời tiết nắng nóng chính là nguyên nhân dẫn đến bệnh dại bùng phát.
PV: Hiện nay, nhiều người nuôi thú cưng. Vậy bác sĩ có muốn chia sẻ gì để đảm bảo an toàn cho người chăm sóc vật nuôi không?
Ths.Bs Lê Thị Hồng Linh: Để bảo vệ cộng đồng và chính gia đình mình, người nuôi chó, mèo cần thực hiện nghiêm túc các quy tắc "vàng":
Tiêm phòng đầy đủ: Đây là biện pháp quan trọng nhất. Phải tiêm phòng dại định kỳ cho chó, mèo theo hướng dẫn của cơ quan thú y.
Quản lý vật nuôi: Không thả rông chó, mèo. Khi đưa chó ra nơi công cộng, bắt buộc phải có rọ mõm và có người dắt.
Khai báo tạm trú: Đăng ký việc nuôi chó, mèo với chính quyền địa phương để được hỗ trợ kiểm soát dịch bệnh.
PV: Nếu chẳng may bị chó, mèo cắn thì phải làm sao? Xin bác sĩ đưa ra cách sơ cứu đúng và nhận diện triệu chứng cảnh báo của bệnh dại?
Ths.Bs Lê Thị Hồng Linh: Nếu không may bị chó, mèo cắn, bạn cần thực hiện ngay các bước sau:
- Rửa vết thương: Rửa sạch dưới vòi nước chảy với xà phòng trong ít nhất 15 phút. Nếu không có xà phòng, có thể rửa bằng nước sạch đơn thuần.
- Sát trùng: Sử dụng cồn 70° hoặc cồn iod (Povidine) để sát khuẩn vết thương.
- Đến cơ sở y tế: Tuyệt đối không tự ý đắp lá thuốc hay đi "lấy nọc". Cần đến ngay trạm y tế hoặc trung tâm tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn tiêm vắc xin dại hoặc huyết thanh kháng dại.
Triệu chứng cảnh báo:
- Giai đoạn tiền triệu (sớm): Cảm giác đau, tê bì, hoặc ngứa ran tại chính vết cắn dù vết thương đã lành. Kèm theo sốt nhẹ, mệt mỏi, lo âu.
- Giai đoạn toàn phát: Xuất hiện tình trạng sợ nước, sợ gió, sợ ánh sáng. Người bệnh bị co thắt cơ hầu họng, kích động hoặc liệt dần.
PV: Xin bác sĩ chia sẻ thêm về mức độ nguy hiểm của bệnh dại.
Ths.Bs Lê Thị Hồng Linh: Bệnh dại một khi đã lên cơn (phát bệnh) thì tỷ lệ tử vong là 100%. Hiện nay trên thế giới vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu khi vi rút đã tấn công vào hệ thần kinh trung ương. Đây là cái chết rất đau đớn và ám ảnh.
Vậy nên, tôi muốn CẢNH BÁO đến người dân: Đừng bao giờ chủ quan đợi đến khi có triệu chứng mới đi tiêm phòng. Khi triệu chứng xuất hiện, mọi nỗ lực cứu chữa đều đã quá muộn.
PV: Hiện nay có những cách phòng ngừa bệnh dại nào thưa bác sĩ?
Ths.Bs Lê Thị Hồng Linh: Phòng bệnh dại bao gồm những vấn đề chính:
- Cảnh giác với súc vật nghi dại: Nhắc nhở mọi người nhất là trẻ em không bao giờ thử tiếp xúc, vuốt ve, ôm các con vật nuôi (chó, mèo…) xa lạ không quen biết với mình hoặc các động vật hoang dại dù các con vật này có vẻ thân thiện, dễ thương bởi vì chúng có thể bất ngờ cắn người…
- Kiểm soát súc vật nghi dại:
Đề phòng chó dại: Cấm thả chó rong người đường phố, tiêm vắc-xin phòng dại.
Đối với súc vật nghi dại cắn người cần bắt nhốt và theo dõi trong thời gian 10 ngày, nếu thấy triệu chứng dại xuất hiện cần báo cáo cơ quan chức năng xử lý.
- Tiêm vắc xin: Đây là lá chắn an toàn nhất. Vắc-xin dại thế hệ mới hiện nay rất an toàn, không gây hại cho sức khỏe hay suy giảm trí nhớ như các loại vắc-xin cũ trước đây.
- Huyết thanh kháng dại: Sử dụng cho các vết thương nặng, gần thần kinh trung ương để cung cấp kháng thể tức thì.
PV: Đối tượng nào cần tiêm phòng dại? Xin bác sĩ chia sẻ.
Ths.Bs Lê Thị Hồng Linh: Có 2 nhóm đối tượng chính:
- Tiêm dự phòng (trước khi bị cắn): Dành cho những người có nguy cơ cao như nhân viên thú y, người làm việc trong phòng thí nghiệm virus, người đi rừng hoặc trẻ em thường xuyên tiếp xúc với động vật.
- Tiêm sau phơi nhiễm (sau khi bị cắn/cào): Tất cả mọi người, bất kể lứa tuổi hay tình trạng sức khỏe, nếu bị động vật nghi dại cắn, cào hoặc bị liếm lên vết thương hở đều phải đi tiêm phòng ngay lập tức.
Hiện nay, người dân có thể đăng ký tư vấn và tiêm chủng tại Bệnh viện Bạch Mai. Bạn có thể đến thẳng: Tầng 1, Tòa nhà F, số 78 Giải Phóng, phường Kim Liên, Hà Nội, hoặc Hotline: 0384.190.019 để được tư vấn, đặt lịch và tiêm phòng nhanh chóng.
PV: Xin cảm ơn bác sĩ đã dành thời gian chia sẻ!
