Mới đây, đoạn phát biểu của GS.TS Nguyễn Văn Minh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong “Lễ Bế giảng và Trao bằng cử nhân năm 2022” bất ngờ được chia sẻ trở lại trên mạng xã hội. Giữa hàng loạt tranh luận về điểm số, thành tích, áp lực học hành hay chuyện trẻ em ngày càng thiếu kỹ năng sống, bài phát biểu này khiến nhiều người chiêm nghiệm được một cách nhìn rất khác về giáo dục khi giáo dục không bắt đầu từ những điều quá lớn lao, mà bắt đầu từ việc một đứa trẻ biết thương cha mẹ, biết quý từng hạt gạo và biết sống tử tế với người khác.
Trong đoạn phát biểu, GS Minh nhấn mạnh rằng giáo dục phải bắt đầu từ những điều gần gũi nhất, “bắt đầu từ trong nhà mới ra ngoài ngõ”. Điều quan trọng không chỉ là đào tạo ra những người giỏi chuyên môn, mà còn phải tạo nên những con người biết yêu thương, biết cảm thông và có trách nhiệm với gia đình, xã hội cũng như đất nước.
Những câu nói như: “Bưng bát cơm ăn biết chắt chiu từng hạt”, “biết hỏi han khi mẹ cha trái gió trở trời” hay “thành công trước tiên là tạo ra những con người ứng xử văn minh và có tấm lòng rộng lượng” được chia sẻ rất nhiều bởi chúng chạm đúng tâm trạng của không ít phụ huynh và người trẻ hiện nay.
Đoạn phát biểu của GS.TS Nguyễn Văn Minh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong “Lễ Bế giảng và Trao bằng cử nhân năm 2022” viral trở lại
Nhiều người cho rằng điều khiến bài phát biểu này có sức lan tỏa mạnh không nằm ở giọng điệu hùng biện, mà ở chỗ nó nhắc lại những giá trị tưởng như rất quen thuộc nhưng lại đang dần bị bỏ quên trong đời sống hiện đại. Khi giáo dục ngày càng phụ thuộc cách đánh giá qua điểm số, thành tích hay trường top, rất ít người còn ngồi lại để tự hỏi rằng rốt cuộc học để trở thành một người như thế nào?
Đặc biệt, phần khiến nhiều người xúc động nhất là khi GS Minh nói về tình yêu quê hương, đất nước và sự biết ơn đối với những thế hệ đi trước. Không phải bằng những khẩu hiệu khô cứng, mà bằng những hình ảnh rất thật như dòng sông Bến Hải, những ngôi mộ gió ngoài đảo xa, những người đã “hòa vào lòng đất để bình yên có được hôm nay”.
Trích lại bài phát biểu GS. TS Nguyễn Văn Minh trong “Lễ Bế giảng và Trao bằng cử nhân năm 2022” vào ngày 10/06/2022 tại Đại học Sư phạm Hà Nội:
“Giáo dục phải bắt đầu từ những điều gần gũi, bắt đầu từ trong nhà mới ra ngoài ngõ.
Phải bắt đầu để mỗi trẻ biết thương cha mẹ, biết cảm thông với nỗi nhọc nhằn, bưng bát cơm ăn biết chắt chiu từng hạt, biết hỏi han khi mẹ cha trái gió, trở trời.
Giáo dục để trẻ đến với nhau bằng tình thương trang lứa, để mỗi em thơ không mặc cảm giàu nghèo. Cái cao cả của một nền giáo dục không phải chỉ tạo ra các chuyên gia thật giỏi giang, mà thành công trước tiên là tạo ra những con người ứng xử văn minh và có tấm lòng rộng lượng.
Giáo dục để mỗi trẻ biết yêu thương đồng chua nước mặn, biết quý cái dải cát trắng trải dài, biết thương vách đá cheo leo và biết ơn đến từng nắm đất.
Giáo dục để mỗi trẻ biết một thời đau thương đất nước, biết thương non sông này đã mấy bận chia đôi; biết ơn hàng triệu người đã hòa vào lòng đất để bình yên có được hôm nay.
Giáo dục để sông Gianh và dòng sông Bến Hải với những nhịp cầu nối trọn lòng người; đừng bao giờ có 20 năm đợi chờ đằng đẵng, đừng cách một dòng sông mà mất ngần ấy thời gian. Nhắc cho họ nhớ rằng, ngoài đảo xa có những ngôi mộ gió, trên núi non cao bao thế hệ hòa vào núi vào rừng và trên kỳ đài cờ tung bay phấp phới, nhưng đường đến kỳ đài là biết mấy máu xương, để họ dám xả thân khi Tổ quốc cần họ, để trường tồn mãi mãi Việt Nam. Khi mỗi người biết yêu thương, tự nhiên trong họ sẽ sinh ra trách nhiệm...”.
Nhiều cư dân mạng sau khi xem lại đoạn video cũng để lại rất nhiều bình luận dài, bày tỏ sự đồng cảm:
- Nghe xong tự nhiên thấy đúng thật. Nhiều khi phụ huynh cứ lo con học thêm đủ thứ mà quên dạy con cách sống tử tế, biết thương cha mẹ và biết nghĩ cho người khác.
- Cái hay của bài phát biểu là không hề giáo điều. Thầy nói chuyện như đang nhắc mọi người quay lại với những điều căn bản nhất của giáo dục.
- Mình xem giữa đêm mà nổi da gà đoạn “cái cao cả của một nền giáo dục không phải chỉ tạo ra các chuyên gia thật giỏi giang”. Nghe quá thấm luôn.
- Nhiều người nghĩ phải là điểm cao, trường chuyên lớp chọn mới là thành công, nhưng cuối cùng điều cha mẹ mong nhất vẫn là con mình lớn lên thành người tử tế.
- Khi con người biết yêu thương thì tự nhiên sẽ có trách nhiệm. Cái gốc của giáo dục thật ra nằm ở đó.
- Mình là giáo viên nên nghe càng thấm. Dạy học không chỉ là truyền kiến thức, mà còn là dạy các em biết cách sống với gia đình, với bạn bè và với đất nước của mình.
GS.TS Nguyễn Văn Minh (sinh năm 1963, quê Quảng Trị) là chuyên gia vật lý nổi tiếng, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (nhiệm kỳ 2012-2024), từng là Trưởng khoa Vật lý và Giám đốc Trung tâm nghiên cứu công nghệ Nano. Ông được biết đến là nhà giáo dục tâm huyết, người thầy của những người thầy.
Thầy Nguyễn Văn Minh cùng các sinh viên. Ảnh ĐHSPN Thầy Nguyễn Văn Minh cùng các sinh viên. Ảnh ĐHSPN
Ông giữ chức Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội từ năm 2012 và có những đóng góp quan trọng trong việc đổi mới tư duy giáo dục, nhấn mạnh việc biến cái phức tạp thành cái đơn giản trong giảng dạy.
Sau khi hoàn thành nhiệm kỳ Hiệu trưởng vào tháng 5/2024, ông đã trở về tiếp tục công tác giảng dạy và nghiên cứu tại Khoa Vật lý của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Người kế nhiệm ông, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện tại là PGS.TS Nguyễn Đức Sơn.
