Tàu sân bay Mỹ USS Theodore Roosevelt ở đảo Guam.
Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học thuộc Đại học Công nghệ Quốc phòng quốc gia Trung Quốc và đăng trên tạp chí Công nghệ Tên lửa chiến thuật vào cuối tháng 5. Công trình tập trung vào việc đối phó với học thuyết Tác chiến hàng hải phân tán mà Hải quân Mỹ đang theo đuổi.
Trong nhiều năm, các nhóm tàu sân bay Mỹ thường hoạt động tương đối gần Trung Quốc, từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Philippines. Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của các hệ thống chống tiếp cận/chống xâm nhập của Trung Quốc, Washington đã dần thay đổi cách triển khai lực lượng.
Thay vì tập trung các tàu chiến trong một đội hình chặt chẽ, Hải quân Mỹ phân tán lực lượng trên phạm vi hàng trăm kilomet. Các tàu sân bay được bố trí ở phía sau, ngoài tầm tấn công của phần lớn tên lửa của đối phương, trong khi các tàu khu trục, tàu không người lái và các đơn vị hộ tống đóng vai trò lớp phòng thủ phía trước.
Theo các tác giả nghiên cứu, mô hình này khiến việc tấn công tàu sân bay trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Muốn tiếp cận mục tiêu, đối phương phải vượt qua nhiều lớp phòng thủ được bố trí phân tán trên một khu vực rộng lớn.
‘Mở cửa’ bằng tên lửa siêu vượt âm
Để giải quyết bài toán này, nhóm nghiên cứu đề xuất mở màn chiến dịch bằng một đòn tấn công bất ngờ nhằm vào các tàu khu trục Aegis ở tuyến phòng thủ ngoài cùng.
Thay vì sử dụng tên lửa phóng từ đất liền, họ tin rằng tàu ngầm có thể bí mật tiếp cận khu vực tác chiến rồi phóng tên lửa chống hạm siêu vượt âm. Nhờ tốc độ cực cao và khả năng cơ động phức tạp, các loại vũ khí này được đánh giá là rất khó bị đánh chặn.
Mục tiêu của đòn tấn công đầu tiên là tạo ra “lỗ hổng” trong mạng lưới phòng thủ tên lửa của Mỹ. Khi lớp lá chắn bên ngoài bị suy yếu, tàu sân bay sẽ phải đối mặt với nguy cơ lớn hơn từ các đợt tấn công tiếp theo.
Các nhà nghiên cứu gọi đây là chiến thuật “đánh vào điểm yếu để mở cửa sổ”.
Sau khi phá vỡ lớp phòng thủ đầu tiên, nghiên cứu đề xuất triển khai một đợt tấn công phối hợp quy mô lớn gồm nhiều loại vũ khí khác nhau.
Trong đó, máy bay không người lái và tên lửa giá rẻ tấn công kiểu bầy đàn, nhằm làm quá tải hệ thống radar và buộc đối phương tiêu hao tên lửa đánh chặn. Song song với đó là các tên lửa hành trình tàng hình bay thấp để xuyên qua khoảng trống radar, trong khi tên lửa siêu vượt âm được sử dụng để tấn công những mục tiêu quan trọng nhất.
Theo nghiên cứu, cách tiếp cận này sẽ khiến hệ thống phòng thủ Mỹ rơi vào thế khó. Nếu ưu tiên đối phó với tên lửa siêu vượt âm, các mục tiêu bay thấp có thể lọt qua. Ngược lại, nếu tập trung bắn hạ các mục tiêu giả và vũ khí giá rẻ, lượng đạn đánh chặn sẽ nhanh chóng bị tiêu hao.
Khi các đòn tấn công từ nhiều hướng được đồng bộ hóa, số lượng lớn tên lửa có thể tạo ra hiệu ứng “bầy đàn”, gây quá tải cho hệ thống phòng thủ.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của nghiên cứu là chiến thuật “dẫn đầu - theo sau”.
Theo đó, một tên lửa trong đội hình sẽ bay lên độ cao lớn để trinh sát và xác định mục tiêu. Dữ liệu thu được sẽ được truyền cho các tên lửa khác đang bay thấp nhằm tránh bị radar phát hiện.
Nếu tên lửa chỉ huy bị bắn hạ, một tên lửa khác sẽ tự động đảm nhận vai trò thay thế. Điều này cho phép cả nhóm tên lửa tiếp tục hoạt động mà không cần nhận chỉ thị liên tục từ sở chỉ huy.
Theo các tác giả, cơ chế này giúp bầy đàn tên lửa có khả năng tự thích nghi trên chiến trường và duy trì hiệu quả tác chiến ngay cả khi bị gây nhiễu điện tử mạnh.
Đáng chú ý, nghiên cứu xây dựng kịch bản trên cơ sở giả định Hải quân Mỹ sở hữu cả những hệ thống phòng thủ tiên tiến vẫn đang trong quá trình phát triển, như Tên lửa đánh chặn pha lượn (GPI) hay phiên bản nâng cấp của tên lửa SM-6.
Các tác giả gọi đây là cách tiếp cận “luôn giả định đối phương rất mạnh”. Theo họ, nếu phương án tác chiến vẫn hiệu quả trong kịch bản bất lợi nhất thì khả năng thành công trên thực tế sẽ cao hơn.
Ngoài khía cạnh kỹ thuật, nghiên cứu còn đưa ra đánh giá mang tính chiến lược về sự cạnh tranh quân sự Mỹ - Trung.
Các tác giả cho rằng việc Mỹ phải phân tán lực lượng và đưa tàu sân bay ra xa khu vực tác chiến cho thấy những thách thức ngày càng lớn trong việc duy trì hiện diện quân sự ở khu vực có nguy cơ cao.
Trong khi đó, Trung Quốc được cho là đang sở hữu năng lực đóng tàu và sản xuất tên lửa với quy mô lớn hơn nhiều so với trước đây, tạo điều kiện để triển khai các chiến thuật tấn công bằng số lượng lớn vũ khí cùng lúc.
Việc một nghiên cứu mang tính chi tiết cao như vậy được công bố công khai trên tạp chí chuyên ngành quân sự cũng được xem là điều khá hiếm gặp. Dù không thể coi đây là kế hoạch tác chiến chính thức của quân đội Trung Quốc, công trình này phần nào cho thấy cách giới nghiên cứu quân sự Trung Quốc đang nhìn nhận cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt giữa hai cường quốc tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
