Cú sốc mang tên Elon Musk
Rạng sáng 13/6 (giờ Việt Nam), thế giới chứng kiến một sự kiện có lẽ còn được nhắc đến trong nhiều thập kỷ tới. Sau đợt IPO được đánh giá là lớn nhất và được mong đợi nhất, SpaceX chính thức trở thành công ty niêm yết với mức vốn hóa hơn 2.100 tỷ USD.
Ngay trong phiên giao dịch đầu tiên, cổ phiếu SpaceX tăng mạnh, đưa giá trị doanh nghiệp lên khoảng 2.110 tỷ USD, lọt vào nhóm những công ty giá trị nhất nước Mỹ. Cùng với đó, tài sản của Elon Musk tăng vọt lên khoảng 1.100 tỷ USD, đưa ông trở thành người đầu tiên trên thế giới sở hữu khối tài sản vượt mốc 1.000 tỷ USD.
Con số này vượt xa mọi tưởng tượng trước đây.
Elon Musk từng xuất hiện trong danh sách tỷ phú của Forbes năm 2012 với khối tài sản chỉ khoảng 2 tỷ USD. Chỉ hơn một thập kỷ sau, ông đã tạo nên cú nhảy vọt chưa từng có trong lịch sử tài chính thế giới khi nâng tài sản lên gấp hơn 500 lần.
Nếu đặt cạnh quy mô các nền kinh tế quốc gia, mức độ đồ sộ của khối tài sản này càng trở nên rõ ràng hơn. Theo số liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), chỉ có khoảng 20 nền kinh tế có GDP lớn hơn 1.100 tỷ USD. Điều đó đồng nghĩa tài sản cá nhân của Musk hiện lớn hơn tổng sản phẩm quốc nội của khoảng 180 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Ngay cả quê hương Nam Phi của ông GDP cũng chỉ khoảng 480 tỷ USD, thấp hơn rất nhiều so với giá trị tài sản mà Elon Musk đang sở hữu.
Khoảng cách giữa Elon Musk và phần còn lại của giới siêu giàu ngày càng được kéo giãn. Nếu cộng tài sản của các tỷ phú công nghệ nổi tiếng như Jeff Bezos, Larry Page, Sergey Brin và Larry Ellison, tổng giá trị vẫn thấp hơn khối tài sản hiện tại của Musk.
Với 1.100 tỷ USD, Musk có thể mua lại hầu hết các câu lạc bộ thể thao nổi tiếng trên hành tinh.
Điều khiến giới tài chính kinh ngạc không chỉ là con số 1.100 tỷ USD, mà ở tốc độ tạo ra giá trị. Chưa từng có cá nhân nào trong lịch sử nhân loại tích lũy tài sản nhanh đến vậy nhờ sức mạnh của công nghệ và thị trường vốn.
Tư duy khác biệt, nước Mỹ và xu thế không thể đảo ngược của thời đại
Đằng sau khối tài sản khổng lồ ấy là câu chuyện lớn hơn nhiều so với một thương vụ IPO.
Elon Musk không giàu lên nhờ khai thác tài nguyên thiên nhiên hay thừa hưởng một đế chế kinh doanh. Ông được đánh giá cao nhờ khả năng theo đuổi các lĩnh vực công nghệ có tiềm năng tăng trưởng dài hạn.
Trong khi phần lớn doanh nghiệp tập trung vào việc tối ưu hóa lợi nhuận ngắn hạn, Musk liên tục theo đuổi những mục tiêu bị xem là bất khả thi: xe điện đại trà, xe tự hành, Internet vệ tinh toàn cầu, trí tuệ nhân tạo, robot hình người, tái sử dụng tên lửa và thậm chí là đưa con người lên Sao Hỏa.
Một số ý tưởng từng bị xem là viển vông dần trở thành những lĩnh vực thu hút hàng trăm tỷ USD vốn đầu tư.
Quan trọng hơn, Elon Musk xuất hiện đúng thời điểm lịch sử. Nếu thế kỷ XIX là thời đại của đường sắt, thế kỷ XX là thời đại dầu mỏ thì thế kỷ XXI đang trở thành thời đại của công nghệ số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và không gian.
Các nhà đầu tư ngày nay không chỉ định giá dựa trên doanh thu và lợi nhuận hiện tại mà còn định giá khả năng định hình tương lai. Đó là lý do SpaceX được nhìn nhận không đơn thuần là một công ty phóng tên lửa.
Starlink đang dần trở thành hạ tầng Internet toàn cầu. Starship được kỳ vọng là hạ tầng vận tải của nền kinh tế không gian trong tương lai. Khi chi phí đưa hàng hóa và con người lên quỹ đạo giảm mạnh, những ngành kinh tế hoàn toàn mới có thể xuất hiện, từ du lịch không gian, khai thác tài nguyên, năng lượng ngoài trái đất đến sản xuất ngoài quỹ đạo.
Giới đầu tư đang đặt cược vào một tương lai như vậy.
Bên cạnh tư duy khác biệt của Elon Musk là vai trò đặc biệt của nước Mỹ. Quốc gia này hội tụ đầy đủ các yếu tố, như hệ thống giáo dục hàng đầu, môi trường nghiên cứu khoa học mạnh mẽ, thị trường vốn khổng lồ, khả năng chấp nhận rủi ro cao và văn hóa khuyến khích đổi mới sáng tạo.
Chính môi trường đó đã tạo điều kiện để những ý tưởng táo bạo nhất có thể tiếp cận nguồn vốn hàng tỷ USD và phát triển thành các tập đoàn toàn cầu.
Nhìn rộng hơn, sự kiện SpaceX IPO phản ánh các xu hướng lớn của thời đại. Đó là sự dịch chuyển của dòng vốn lớn sang các công nghệ có khả năng định hình tương lai thay vì các ngành công nghiệp truyền thống. Dữ liệu, AI và hạ tầng số đang được xem như tài nguyên chiến lược quan trọng nhất của thế kỷ XXI. Hơn nữa, cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia ngày càng phụ thuộc vào năng lực đổi mới sáng tạo, chất lượng giáo dục và khả năng tạo ra công nghệ lõi.
Đây là xu hướng đang nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của dòng vốn toàn cầu.
Trong lịch sử, những quốc gia nhận diện sớm các cuộc cách mạng công nghiệp thường trở thành cường quốc. Ngược lại, những nước chậm thích nghi thường bị bỏ lại phía sau trong nhiều thập kỷ.
Bởi vậy, câu chuyện Elon Musk không đơn thuần là về một tỷ phú giàu nhất thế giới. Đó còn là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của tư duy đổi mới, giáo dục, khoa học công nghệ và khả năng nắm bắt xu thế.
Trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng bởi AI và công nghệ, tài nguyên quý giá nhất không còn là dầu mỏ hay khoáng sản, mà là tri thức, sáng tạo, dữ liệu và năng lực tạo ra những ý tưởng có thể thay đổi tương lai.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng mức định giá hiện nay phản ánh kỳ vọng rất lớn của thị trường vào AI, Starlink và nền kinh tế không gian. Điều này đồng nghĩa giá trị doanh nghiệp và tài sản của Musk có thể biến động mạnh nếu các kỳ vọng đó không trở thành hiện thực.
