Nhận định mới đây của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết tình hình xuất khẩu có dấu hiệu chững lại từ quý III, do ảnh hưởng của thuế đối ứng của Mỹ.
Tuy nhiên, nhóm sản phẩm chủ lực vẫn duy trì sức bật tốt, tạo nền tảng để xuất khẩu cả năm cán mốc 11 tỷ USD. Đây là mục tiêu ngành đề ra năm nay, tương đương tăng trưởng 10-15% so với 2024.
Theo VASEP, thị trường Mỹ bước vào giai đoạn nhiều biến động. Xuất khẩu 10 tháng vẫn tăng, đạt 1,66 tỷ USD, nhưng xu hướng giảm bắt đầu rõ rệt từ quý III do thuế đối ứng của Mỹ. Hai mặt hàng chủ lực là tôm và cá tra đều giảm trong tháng 9 và 10.
Triển vọng đang đến từ các thị trường khác. Trung Quốc tiếp tục là "điểm tựa quan trọng", mang về hơn 2 tỷ USD trong 10 tháng, tăng 32%. Nước này chuộng tôm hùm, cá biển, cua sống và nhu cầu tiếp tục tăng dịp cuối năm, mở ra dư địa tăng trưởng đáng kể cho doanh nghiệp.
Tàu đánh bắt cá ngừ đại dương cập cảng Hòn Rớ, Nha Trang đầu năm 2023. Ảnh: Bùi Toàn
Các thị trường CPTPP, đặc biệt là Canada, Australia và Nhật Bản, tiếp tục là khu vực tăng trưởng nhanh nhất, cho thấy lợi thế lớn trong việc tận dụng ưu đãi thuế quan. 10 tháng qua, châu Âu chi gần một tỷ USD để mua thủy sản Việt. Xuất khẩu sang Hàn Quốc tăng hai chữ số cùng giai đoạn, đạt 725 triệu USD.
Trong các mặt hàng, tôm tiếp tục giữ vai trò chủ chốt, với kim ngạch trên 3,9 tỷ USD trong 10 tháng. Đứng thứ hai là cá tra, mang về khoảng 1,8 tỷ USD. Riêng cá ngừ vẫn chịu sức ép, kim ngạch giảm 4% so với cùng kỳ năm ngoái.
Dự báo xuất khẩu 2026, VASEP cho rằng tình hình còn nhiều thách thức, do thuế đối ứng duy trì, tác động từ Đạo luật Bảo vệ Động vật biển có vú (MMPA) của Mỹ và khả năng EU tiếp tục duy trì thẻ vàng IUU. Ngoài ra, áp lực từ Ấn Độ, Ecuador, Indonesia ngày càng lớn.
Theo báo cáo ngành thủy sản của Chứng khoán Agribank (Agriseco), giá tôm Việt Nam luôn cao hơn so với tôm Ecuador, Ấn Độ hay Indonesia, làm giảm sức cạnh tranh và thụ động hơn trong lựa chọn thị trường. Các thị trường chấp nhận giá cao như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, EU đòi hỏi về chất lượng và ổn định.
Với xuất khẩu sang Mỹ, thuế đối ứng giảm còn 20% là tín hiệu tích cực, nhờ không cao hơn nhiều so với Ecuador (15%), Indonesia (19%) và tích cực hơn Ấn Độ, theo Agriseco. Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất là bị điều tra chống bán phá giá.
Lợi nhuận của các doanh nghiệp thủy sản xuất hàng qua Mỹ đã ảnh hưởng tương đối nhiều bởi thuế đối ứng. VASEP cho rằng nếu tiếp tục chịu thuế chống bán phá giá 35% sau khi chốt kết quả vào tháng 12/2025, các nhà xuất khẩu sẽ gặp áp lực lớn hơn.
