Ở miền Tây, nhắc đến trái cây là nhắc đến sự phong phú gần như vô tận. Từ những vườn sầu riêng, măng cụt trĩu quả cho đến chôm chôm, nhãn, cam quýt theo mùa, mỗi vùng đều có một thứ trái cây để người ta nhớ đến. Thế nhưng, giữa “thủ phủ trái cây” ấy, có một loại quả ở Sóc Trăng (cũ) khiến nhiều người phải dừng lại nhìn lâu hơn chỉ vì kích thước quá khác thường. Đó là những trái xoài khổng lồ được bày bán ở Cù Lao Dung, to đến mức vừa nhìn đã gây tò mò.
Nhiều người lần đầu tiên đến đây kể lại rằng, tưởng chuyến đi đã kết thúc, nhưng khi quay lại bến phà thì bất ngờ bị hút mắt bởi những sạp trái cây ven đường. Trên sạp, những trái xoài bự bành ki, to gần bằng đầu người, nằm xếp chồng lên nhau. Có trái nặng đến 2 - 2,5kg, thậm chí có trái chạm ngưỡng 3kg, vượt xa hình dung thông thường về một trái xoài.
Cân nặng của quả xoài khiến nhiều người bất ngờ
Người dân địa phương cho biết, đây không phải xoài Việt Nam mà là giống xoài Đài Loan được đưa về trồng ở Cù Lao Dung hơn chục năm trước. Giống này dễ trồng, khoẻ cây và cho năng suất cao nên nhanh chóng được bà con lựa chọn trong giai đoạn chuyển đổi cây trồng sau khi mía rớt giá. Điều đáng nói là xoài Đài Loan trồng ở nhiều nơi khác chỉ cho trái cỡ vừa, nhưng khi xuống đất Cù Lao Dung, kích thước lại tăng lên rõ rệt.
Cù Lao Dung nằm ngay cửa sông Hậu, nơi mỗi năm đều được bồi đắp phù sa mới. Đất cồn ở đây tơi xốp, giữ ẩm tốt nhưng không bị úng, nguồn nước có độ lợ nhẹ đặc trưng của vùng cửa sông. Ông Hai Giang, người nhiều năm gắn bó với việc cải tạo đất vườn trong vùng, cho rằng chính thổ nhưỡng và nguồn nước đã tạo nên sự khác biệt. Theo ông, cùng một nhánh xoài đem trồng nơi khác, cây vẫn sống nhưng trái nhỏ hơn, vỏ sần và khó đạt trọng lượng lớn.
Hiện nay, xoài ở Cù Lao Dung phổ biến nhất là hai loại. Trái màu vàng, dáng to tròn thường được gọi là xoài lê, có thể nặng đến 2,5kg. Trái màu nâu đỏ, nhỏ hơn một chút là xoài Ngọc Vân hay còn gọi là xoài Đài Loan đỏ, trọng lượng cũng trên 1kg mỗi trái. Cả hai loại thường được bán với giá khoảng 40.000 đồng/kg. Với nhiều người, xoài này gây ấn tượng mạnh về hình thức hơn là hương vị, bởi ăn vào không quá khác biệt so với xoài thường. Tuy vậy, chính sự lạ mắt và hiệu quả kinh tế đã khiến giống xoài này bén rễ lâu dài ở vùng đất cửa sông.
