Tại Triển lãm điện tử tiêu dùng CES 2025 đầu năm ngoái tại Las Vegas (Mỹ), cây đàn guitar không dây LiberLive C1 của LiberLive có trụ sở ở Đông Hoản (Trung Quốc) xuất hiện trước công chúng. Đám đông tụ tập quanh gian hàng, những ngón tay chạm nhẹ lên chiếc đàn. Sự kiện nhỏ bé nhưng sau đó đã ghi dấu bước ngoặt, khi lần đầu một sản phẩm công nghệ Trung Quốc được Time vinh danh "Phát minh xuất sắc của năm".
Các sản phẩm thông minh Trung Quốc không dừng lại ở Las Vegas. Nó đang len lỏi vào từng ngóc ngách của đời sống tiêu dùng toàn cầu, từ những cửa hàng trải nghiệm robot cảm xúc ở Bắc Kinh đến các kệ hàng mỹ phẩm mang đậm bản sắc văn hóa Trung Hoa tại Đông Nam Á.
"Khi tôi nói 'anh yêu em', mắt nó bừng sáng biểu tượng trái tim đỏ và đáp lại trìu mến bằng cả tiếng Trung lẫn tiếng Anh", Ram Niranjan Sharma, chuyên gia tư vấn kinh doanh người Ấn Độ, nói với Global Time. "Đó không chỉ là sản phẩm công nghệ đọc được cảm xúc. Nó phá vỡ định kiến về những cỗ máy vô tri. Tôi chưa bao giờ cảm nhận sự ấm áp từ công nghệ như vậy".
Cảm nhận như của Sharma đã trở thành xu hướng "tiêu dùng cảm xúc" những năm gần đây. Thay vì mua sắm để đáp ứng nhu cầu vật chất, ngày càng nhiều người Trung Quốc chi tiền cho những sản phẩm mang lại niềm vui, sự đồng cảm và cảm giác được "chữa lành". Theo Guangming Daily, chìa khóa của các quyết định tiêu dùng hiện nay không chỉ giới hạn ở chức năng hay giá, mà còn từ trải nghiệm ý nghĩa, sự kết nối cảm xúc và bản sắc được tạo ra từ sản phẩm.
Một du khách tương tác với robot mèo tại một triển lãm công nghệ và thời trang ở Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, tháng 9/2025. Ảnh: VCG
Khi máy móc biết "đồng cảm"
Tại một cửa hàng trải nghiệm robot ở Bắc Kinh, hơn 20 loại robot "bạn đồng hành" thu hút sự chú ý của khách hàng. "Với nhóm khách trẻ tuổi, mục đích chủ yếu là để đáp ứng nhu cầu cảm xúc. Các sản phẩm có giá khoảng 500 nhân dân tệ bán rất chạy", Zhang Lulu, quản lý cửa hàng, cho biết.
Theo các chuyên gia xã hội học, tỷ lệ người sống độc thân tại Trung Quốc tăng nhanh cùng nhịp sống đô thị cô lập và áp lực tâm lý gia tăng, kéo theo sự ra đời của những sản phẩm đáp ứng nhu cầu an toàn, giao tiếp xã hội và sức khỏe tinh thần. Robot đồng hành vì thế trở thành "người bạn kỹ thuật số", không phán xét và luôn sẵn sàng lắng nghe.
Tại Trung Quốc, khát vọng tìm kiếm sự ấm áp và kết nối đã kết tinh xu hướng tiêu dùng giá trị cảm xúc. Từ những hộp đồ chơi bí ẩn và hàng hóa anime đến các ứng dụng bầu bạn được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo, giới trẻ ngày càng chi tiêu không phải vì tiện ích, mà để tìm kiếm sự thoải mái về mặt tâm lý, thể hiện bản sắc và tạo ra khoảnh khắc vui vẻ - ưu tiên sự hài lòng về tinh thần hơn là chức năng đơn thuần.
Không chỉ tại Trung Quốc, làn sóng toàn cầu về "tiêu dùng cảm xúc" đang bùng nổ, với thị trường sản phẩm cải thiện tâm trạng được dự báo tăng trưởng mạnh mẽ. Theo công ty nghiên cứu Euromonitor International (Anh), lĩnh vực kinh doanh sản phẩm cải thiện tâm trạng cho con người sẽ tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 12,3% cho đến 2028.
Trong bối cảnh đó, sản phẩm của Trung Quốc nổi trội nhờ kết hợp tính thẩm mỹ phương Đông với công nghệ nhạy bén. Chẳng hạn, chiếc đàn LiberLive C1 ban đầu hướng đến việc giúp người dùng đánh đàn không cần học nhạc lý. "Chúng tôi muốn biến âm nhạc trở nên bình dị, vui tươi", Tang Wenxuan, trưởng nhóm phát triển sản phẩm của LiberLive, nói với Time.
Một người thử đàn LiberLive C1 tại sự kiện ở Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên, ngày 14/2. Ảnh: VCG
LiberLive C1 được thiết kế để loại bỏ rào cản của việc học guitar: những ngón tay lóng ngóng và các hợp âm phức tạp. Thay vì dây dàn truyền thống, nó dùng hai miếng đệm và một miếng lót cổ đàn nhạy áp lực. Người chơi chỉ cần chạm để tạo hợp âm và vuốt để gảy. Một ứng dụng đồng hành hiển thị gợi ý hợp âm, còn thân đàn có thể gập lại vừa vặn trong ba lô. Sản phẩm có thời lượng pin 6 tiếng và jack tai nghe để luyện tập riêng tư. Tại Việt Nam, sản phẩm cũng được phân phối với giá khoảng 13 triệu đồng.
LiberLive C1 không chỉ là một cây đàn, mà trở thành biểu tượng của một chiến lược lớn hơn: các công ty Trung Quốc đang chuyển từ gia công phần cứng sang kinh doanh sản phẩm phục vụ nhu cầu cảm xúc của con người.
Chen Weijie, đại diện một công ty công nghệ tại Đông Hoản, cho biết robot bạn đồng hành do công ty ông sản xuất đã được bán sang 36 quốc gia và vùng lãnh thổ, như Mỹ, Đức, Nhật Bản. Những chuyển động mượt, nhạy bén giúp những sản phẩm trở nên sống động dựa trên những đột phá trong phần cứng.
"Trước đây, chúng tôi chỉ bán phần cứng, biên lợi nhuận thấp và thường xuyên vấp phải rào cản bằng sáng chế nước ngoài", Weijie nói với Global Time. "Chỉ có đổi mới công nghệ và sáng tạo mới giúp chúng tôi đứng vững trên thị trường toàn cầu".
Văn hóa - "chìa khóa vàng" của sự kết nối
Nhiều người tìm đến các sản phẩm vì yêu thích công nghệ, nhưng không phải là tất cả. Một số đánh giá điểm làm nên sự khác biệt của sản phẩm Trung Quốc là khả năng kết hợp công nghệ với văn hóa.
Garima Ghimire, một người có ảnh hưởng tại Nepal, chia sẻ bản thân bị thu hút bởi những sản phẩm dựa trên hình tượng nhân vật văn chương hay hình ảnh văn hóa Trung Quốc. "Chúng khơi gợi cảm xúc về sự thoải mái, hoài niệm và vui tươi", Ghimire giải thích.
Nói với Financial Times hồi đầu năm, Claudia D'Arpizio của hãng tư vấn Bain nhận xét rằng một số thương hiệu Trung Quốc "diễn giải di sản và thị hiếu địa phương tốt hơn". Trong lĩnh vực mỹ phẩm, các thương hiệu Trung Quốc đang biến sản phẩm của họ thành những bức tranh kể chuyện, lấy cảm hứng sâu sắc từ thẩm mỹ và văn hóa dân gian Trung Quốc. Thay vì chạy theo tiêu chuẩn phương Tây, họ đang định nghĩa lại sự thanh lịch của Trung Quốc".
Dẫn lời ý kiến một chuyên gia truyền thông, WSJ cũng đánh giá nhiều người nước ngoài có thể vẫn giữ ấn tượng về Trung Quốc qua võ thuật, Vạn Lý Trường Thành hay gấu trúc. Nhưng giờ đây, thông qua bộ sưu tập công nghệ, họ đang thấy một Trung Quốc sáng tạo và thấu hiểu nhu cầu của giới trẻ.
Người mua sắm sản phẩm văn hóa và sáng tạo tại một cửa hàng ở Thành Đô năm 2024. Ảnh: VCG
Theo Wu Qiaomei, giám đốc tiếp thị thương hiệu của một công ty đồ chơi ở Đông Hoản, nói: "Chúng tôi không chỉ bán sản phẩm. Chúng tôi tạo ra người bạn đồng hành về mặt cảm xúc bắt nguồn từ văn hóa của chúng tôi. Người tiêu dùng khao khát nhiều hơn là chỉ một vật trang trí".
Theo Euromonitor International, xu hướng "chữa lành" sẽ tiếp tục thống trị hành vi tiêu dùng toàn cầu những năm tới. Dẫn dữ liệu nghiên cứu, công ty cho biết với sự căng thẳng đang ở mức cao đáng báo động, khi 58% người tiêu dùng trải qua cảm giác căng thẳng từ vừa phải đến cực độ hàng ngày, nhu cầu về sản phẩm mang lại sự an ủi tinh thần sẽ không sớm hạ nhiệt.
"Người tiêu dùng không chỉ mua sản phẩm. Họ đang mua cảm xúc, mua bản sắc cá nhân và mua cả cảm giác được kết nối", Ashley Dudarenok, nhà sáng lập công ty tư vấn ChoZan, nói với CNBC. "Đó chính xác là điều mà các sản phẩm công nghệ Trung Quốc đang mang lại: một sự kết nối, không phải bằng dây cáp hay tín hiệu số, mà bằng trái tim".
tổng hợp
