"Vùng xám" phía sau những bó hoa rực rỡ

Một khảo sát thực địa bằng công nghệ quét hồng ngoại (NIR) do nền tảng dữ liệu vật liệu tuần hoàn LoopNet.Asia thực hiện tại 185 cửa hàng hoa ở TP.HCM vào tháng 3-2026 ghi nhận một bó hoa không chỉ là hoa mà còn là một "tổ hợp nhựa" phức tạp, nhiều lớp, khó phân hủy.

Một bó hoa, ít nhất 14 loại nhựa

Theo báo cáo này, trung bình mỗi bó hoa thải ra từ 30-70g nhựa, bao gồm giấy gói, ruy băng, nơ và xốp cắm hoa… tổng cộng ít nhất 14 loại polymer khác nhau.

Trong đó, nhựa PP chiếm tỉ lệ lớn nhất với 44,8%, chủ yếu đến từ lớp bao bọc và các chi tiết định hình. Tiếp theo là nhựa PET-G từ ruy băng, chiếm khoảng 24,1%. 

Đáng chú ý, các loại nhựa khó hoặc gần như không thể tái chế như PA (ni lông) và PET-A vẫn chiếm tới 7,5%. Trong khi đó, nhựa sinh học PLA thân thiện với môi trường chỉ chiếm vỏn vẹn 3,4%.

Rủi ro hơn, kết quả từ khảo sát cho thấy nhựa PVC chiếm khoảng 2,8%, thường dưới dạng giấy kraft hoặc giỏ hoa màu nâu. Đây là loại nhựa nguy hiểm bởi khi bị đốt trong dòng rác hỗn hợp có thể sinh ra dioxin và furan, cực độc đối với sức khỏe con người.

Theo dữ liệu từ LoopNet.Asia, quy mô thị trường hoa tươi Việt Nam đang tăng trưởng nhanh, từ khoảng 45.000 tỉ đồng (tương đương 1,8 tỉ USD) năm 2023 lên dự báo 75.000 tỉ đồng vào năm 2030. Đặc biệt tại TP.HCM chiếm tới 30-40% tổng tiêu dùng hoa đô thị cả nước. Nhu cầu thường bùng nổ dữ dội vào các dịp lễ như ngày lễ Tình nhân 14-2, Ngày Quốc tế Phụ nữ 8-3 hay Tết Nguyên đán.

Chỉ tính riêng trong tuần cao điểm 8-3 tại TP.HCM, khoảng 500.000 bó hoa được tiêu thụ; lượng nhựa thải ra ước tính dao động từ 15-35 tấn trong vòng 7 ngày. 

Khoảng trống chính sách cho ngành hoa tươi

Đáng chú ý, chi phí xử lý lượng nhựa phát sinh từ mỗi bó hoa như giấy gói, nơ nhựa, xốp cắm… hiện được hệ thống thu gom rác đô thị và nguồn lực công xử lý, vốn không được thiết kế để xử lý loại rác hỗn hợp, khó phân loại này.

Việc triển khai Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được kỳ vọng sẽ nội hóa chi phí môi trường vào giá sản phẩm. Tuy nhiên, theo các chuyên gia của LoopNet.Asia, với ngành hoa tươi đặc thù, chuỗi cung ứng phân mảnh, nhiều khâu trung gian và phụ thuộc lớn vào phụ kiện nhập khẩu, việc áp dụng cơ chế này vẫn tồn tại nhiều "vùng xám".

Theo các chuyên gia LoopNet.Asia, trong bối cảnh chính sách chưa hoàn thiện, giải pháp khả thi nhất trước mắt lại nằm ở chính thị trường. Các tổ chức mua sắm lớn như doanh nghiệp, khách sạn hay cơ quan nhà nước có thể dẫn dắt bằng điều khoản hợp đồng, yêu cầu nhà cung cấp thay thế nhựa khó phân hủy bằng vật liệu thân thiện với môi trường.

Song song đó, trong ngắn hạn, cần siết chặt kiểm soát từ khâu nhập khẩu, tạo nền tảng dữ liệu quan trọng, cho phép áp thuế hoặc phí EPR ngay từ đầu nguồn. Mô hình này tương đồng với cách làm của Liên minh châu Âu trong quản lý vật liệu nhựa.

Ở góc độ trung hạn, việc định danh vật liệu nguy hại là bước đi không thể thiếu. Các loại vật liệu chứa vi nhựa, không thể tái chế như xốp cắm hoa, cần được đưa vào danh mục chất thải riêng hoặc chất thải nguy hại trong hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Kinh nghiệm từ Hà Lan và Anh cho thấy việc xây dựng lộ trình thu gom và loại bỏ các vật liệu này là hoàn toàn khả thi nếu có khung chính sách rõ ràng.