Frank Giustra, một "cựu binh" trong ngành khai khoáng, đã dành hơn 20 năm để tin vào một điều mà phần lớn thị trường tài chính phố Wall cho là lỗi thời: vàng mới là đồng tiền tối thượng, không phải những tờ giấy bạc do chính phủ in ra.
Trong suốt nhiều năm, ông và những người có cùng niềm tin sắt đá được gọi với cái tên vừa trân trọng vừa có phần mỉa mai là “gold bugs” (tín đồ vàng) đã bị gạt ra ngoài lề cuộc chơi. Họ bị xem là những kẻ lập dị, luôn bi quan về hệ thống tài chính và dự báo về sự sụp đổ của đồng USD.
Nhưng vào ngày 10/10, khi bảng điện tử nhấp nháy con số 4.022 USD/ounce, đánh dấu tuần tăng giá thứ 8 liên tiếp, chính những kẻ bị chê cười ấy mới là người chiến thắng. Niềm tin của họ không còn là một dự báo cực đoan, mà đã trở thành hiện thực được cả thế giới công nhận. Vàng không chỉ tăng hơn 50% trong năm mà còn đang viết lại các quy tắc của hệ thống tài chính toàn cầu.
“Mọi mảnh ghép cuối cùng cũng đang khớp lại đúng như tôi từng nói”, Giustra chia sẻ với một sự mãn nguyện không thể che giấu. “Thị trường vàng chỉ mới đi được 1/3 chặng đường”.
Trong nhiều năm, những người tin vào vàng từng bị xem là lạc hậu, cổ hủ, thậm chí bảo thủ trong thời đại tiền điện tử và tài sản số (Ảnh: Bloomberg).
Cơn bão hoàn hảo đưa vàng lên ngôi
Đà tăng phi mã của vàng không phải là một sự kiện ngẫu nhiên, mà là kết quả hội tụ của một “cơn bão hoàn hảo” các yếu tố kinh tế và địa chính trị. Động lực chính đến từ một nhóm người mua quyền lực nhất: Các ngân hàng Trung ương.
Dẫn đầu làn sóng này là Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC). Trong nhiều năm, các quốc gia châu Á đã lặng lẽ tích lũy vàng, từng bước giảm sự phụ thuộc vào đồng USD. Động thái này càng được thúc đẩy mạnh mẽ trong bối cảnh nước Mỹ đối mặt với khoản thâm hụt ngân sách khổng lồ, các chính sách thương mại khó đoán và xu hướng sử dụng đồng đô la như một công cụ địa chính trị.
Pierre Lassonde, một huyền thoại khác của ngành khai khoáng, giải thích: “Các ngân hàng trung ương châu Á đang cố gắng tự bảo vệ mình khỏi sự hỗn loạn của phương Tây. Họ mua vàng với khối lượng kỷ lục và quan trọng hơn là giữ chúng trong nước thay vì ký gửi ở New York hay London như trước đây".
Sự thay đổi này được củng cố bởi các sáng kiến như mBridge, một dự án cho phép thanh toán xuyên biên giới bằng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương, có khả năng bỏ qua hệ thống SWIFT do Mỹ thống trị. Cùng lúc đó, việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất từ tháng trước càng làm giảm sức hấp dẫn của trái phiếu kho bạc, khiến vàng, một tài sản không sinh lãi, trở nên cạnh tranh hơn.
Christopher Vecchio, Trưởng bộ phận chiến lược tại Tastylive, nhận định: “Những yếu tố đã đưa vàng lên 4.000 USD vẫn còn nguyên: nợ toàn cầu tiếp tục tăng, trong khi bất ổn địa chính trị vẫn duy trì ở mức cao. Khi các quốc gia dần giảm niềm tin vào đồng USD, vai trò của vàng như một tài sản dự trữ chiến lược sẽ càng được củng cố”.
"Từ từ, rồi đột ngột": Những dự báo không tưởng thành hiện thực
Sự trỗi dậy của vàng gợi cho Lassonde nhớ đến câu nói nổi tiếng của Ernest Hemingway về cách một người phá sản: “Theo hai cách: từ từ, rồi đột ngột”.
“Thị trường vàng đã ở trong chu kỳ tăng suốt 25 năm qua, đó là giai đoạn từ từ. Giờ chúng ta đang bước vào giai đoạn đột ngột”, Lassonde nói.
Những dự báo từng bị cho là điên rồ giờ đây lại được các nhà phân tích và lãnh đạo ngành nhìn nhận một cách nghiêm túc. Randy Smallwood, CEO của Wheaton Precious Metals, tin rằng giá vàng có thể chạm mốc 5.000 USD/ounce trong năm tới và tăng gấp đôi lên 10.000 USD/ounce trước năm 2030.
Ed Yardeni, Chủ tịch của Yardeni Research, người đã dự báo chính xác nhiều xu hướng của vàng, cũng đưa ra mục tiêu 5.000 USD vào năm 2026 và không loại trừ khả năng 10.000 USD trước năm 2029.
Rob McEwen, người sáng lập Goldcorp Inc., thì cho rằng đây không phải là một sự khẳng định, mà là một điều tất yếu. “Giá vàng tăng là điều không thể tránh khỏi, khi nguồn cung tiền mở rộng và nợ toàn cầu ở mức nguy hiểm. Các đồng tiền pháp định đang mất giá và đã đến lúc mua vàng”, Rob McEwen cho biết.
Ngay cả những gã khổng lồ phố Wall cũng phải thay đổi góc nhìn. Goldman Sachs đã nâng dự báo giá vàng cho tháng 12/2026 lên 4.900 USD. Deutsche Bank cũng dự báo giá sẽ vượt 4.000 USD trước cuối năm nay. Rõ ràng, niềm tin vào vàng đã vượt ra khỏi phạm vi của những “tín đồ” trung thành để trở thành một chiến lược đầu tư của dòng chính.
Liệu có quá muộn để tham gia bữa tiệc?
Tất nhiên, con đường đi lên của vàng không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Sau khi tăng một mạch gần 16% chỉ trong 5 tuần, nhiều nhà phân tích cảnh báo về khả năng một đợt điều chỉnh kỹ thuật ngắn hạn. Theo khảo sát hàng tuần của Kitco News, một nửa số chuyên gia tại Phố Wall đã chuyển sang quan điểm trung lập sau khi vàng chạm mốc 4.000 USD.
Ken Mahoney, CEO của Mahoney Asset Management, cho rằng vàng "có thể cần nghỉ một nhịp". Các nhà phân tích kỹ thuật cũng chỉ ra rằng một đợt điều chỉnh lành mạnh có thể kéo giá vàng về vùng 3.700 - 3.800 USD/ounce trước khi tiếp tục xu hướng tăng.
Đây là một lời nhắc nhở rằng không có tài sản nào chỉ đi theo một đường thẳng. Tuy nhiên, đối với những người có tầm nhìn dài hạn, câu chuyện lớn hơn vẫn không thay đổi. Sự chuyển dịch kiến tạo trong hệ thống tiền tệ toàn cầu, sự xói mòn giá trị của các đồng tiền pháp định và nhu cầu trú ẩn an toàn trước bất ổn địa chính trị vẫn là những cơn gió thuận chiều cực mạnh, hứa hẹn sẽ tiếp tục đẩy con thuyền vàng tiến xa hơn nữa.
McEwen đưa ra một lời khuyên thú vị cho các nhà đầu tư trong giai đoạn này. Ông cho rằng trong “cơn điên vàng” sắp tới, những cổ phiếu của các công ty khai thác nhỏ, mới nổi có thể mang lại lợi nhuận vượt trội so với các ông lớn trong ngành. “Khi cơn sốt thực sự bùng nổ, bạn sẽ muốn có trong danh mục một vài cổ phiếu như vậy”, ông nói.
Câu chuyện về những “tín đồ vàng” không chỉ là về một loại tài sản tăng giá. Nó là một bài học sâu sắc về niềm tin, sự kiên định và khả năng nhìn thấy những rạn nứt trong hệ thống trước khi chúng trở nên rõ ràng với tất cả mọi người.
Những “kẻ bị chê cười” đã không chỉ chứng minh được họ đúng; họ còn đang cho thấy một con đường khác, một nơi trú ẩn an toàn khi những nền tảng của hệ thống cũ đang lung lay. Và hành trình của vàng, như Giustra nói, có lẽ chỉ mới bắt đầu.
