Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí khoa học Science Advances cho thấy các mỏ đất hiếm không phải được tạo nên bởi những cột magma trào lên từ vùng tiếp giáp lõi Trái Đất, mà là "bào thai" của những vùng hút chìm cổ đại.
Trái Đất với vẻ ngoài khác biệt trong kỷ Jura, trước khi các quá trình kiến tạo mảng - bao gồm hút chìm - làm diện mạo thay đổi như ngày nay - Minh họa AI: Thu Anh
Bề mặt Trái Đất vốn được định hình bởi quá trình kiến tạo mảng, là sự chuyển dịch liên tục của các mảng kiến tạo - tức các mảnh vỏ của Trái Đất, khiến các lục địa và đại dương chúng cõng bên trên nhiều lần sáp nhập, phân tán, thu nhỏ...
Các mảnh vỏ Trái Đất thường xuyên va chạm nhau khi di chuyển. Nếu bên trên chúng là lục địa, phần tiếp giáp của chúng thường bị đùn lên trên, tạo nên các dãy núi. Trong khi đó, các mảng đại dương - mỏng nhưng lại nặng và đặc hơn - lại dễ dàng chui tọt xuống bên dưới mảng khác nhẹ hơn, tạo ra vùng hút chìm.
Nghiên cứu mới, do nhóm tác giả từ Đại học Adelaide (Úc) thực hiện, cho thấy khi đi sâu vào lòng đất, các mảng đại dương bị hút chìm sẽ được nung chảy dưới nhiệt độ cao.
Quá trình này giải phóng nước và các nguyên tố halogen (flo, clo, brom, iốt, astatin và tennessine) vào lớp phủ bên trên.
Những chất này phản ứng với các loại đá như peridotit, tạo ra các vùng đặc biệt "màu mỡ" trong lớp phủ, có thể duy trì ổn định hàng triệu năm trước khi dần dần tan chảy để tạo ra magma kiềm hoặc cacbonatit và sau đó là các mỏ đất hiếm.
"Bằng cách tập trung vào các khu vực kiến tạo cổ đại này, các công ty thăm dò và chính phủ có thể áp dụng phương pháp tiếp cận có mục tiêu và hiệu quả hơn để tìm kiếm các mỏ đất hiếm mới" - đồng tác giả Andrew Merdith từ Trường Vật lý, hóa học và khoa học Trái Đất thuộc Đại học Adelaide nói trên tờ Live Science.
Đất hiếm vốn là loại kho báu mới của thời đại công nghệ, vì là thành phần thiết yếu để tạo nên nhiều loại thiết bị khác nhau. Nhưng cho đến nay, việc tìm kiếm các mỏ đủ lớn để khai thác vẫn còn gặp nhiều khó khăn.
