Wang Fei và vợ, Liu Sumin, ở thành phố Trú Mã Điếm, tỉnh Hà Nam, từng gây dựng cơ nghiệp trị giá khoảng 100 triệu nhân dân tệ, tương đương 15 triệu USD, từ hai bàn tay trắng. Nhưng chỉ sau hơn một năm bị bắt vì cáo buộc gian lận, công việc kinh doanh của họ gần như sụp đổ hoàn toàn, còn gia đình chìm trong nợ nần.
Theo Hongxing News, hai vợ chồng anh Wang Fei khởi nghiệp bằng nghề chăn nuôi quy mô nhỏ. Từ những trang trại ban đầu, họ từng bước mở rộng thành hai cơ sở nuôi lợn, sau đó đầu tư sang lĩnh vực dược liệu và thành lập một công ty công nghệ nông nghiệp.
Trước khi bị phá sản, hai vợ chồng anh Wang Fei khởi nghiệp bằng nghề chăn nuôi - Ảnh: SCMP
Các doanh nghiệp của vợ chồng Wang từng được định giá hơn 60 triệu nhân dân tệ, trong khi tổng tài sản vượt 100 triệu nhân dân tệ.
Wang từng được chính quyền địa phương trao danh hiệu "lao động kiểu mẫu". Vợ ông cũng được ghi nhận là một "nông dân chăn nuôi giỏi".
Khi việc kinh doanh đang phát triển, hai vợ chồng tiếp tục lên kế hoạch mở rộng. Họ mua đất để xây dựng một nhà máy mới và bán 6 căn hộ nhằm huy động vốn cho dự án.
Thế nhưng tháng 1/2023, khi nhà máy còn chưa hoàn thiện, cảnh sát địa phương bất ngờ bắt giữ Wang và Liu với cáo buộc gian lận.
Theo hồ sơ vụ án, hai người bị cáo buộc khai khống chi phí xây dựng một cơ sở kho lạnh, đồng thời sử dụng hợp đồng và hóa đơn giả để nhận 1 triệu nhân dân tệ tiền trợ cấp từ chính phủ. Các tài liệu được công bố không nêu thêm chi tiết về cáo buộc này.
Cáo trạng cho biết khoản tiền trên đã được "thu hồi" trước thời điểm cơ quan công tố quyết định truy tố.
Ông Wang bị cáo buộc khai khống chi phí xây dựng, gian lận hóa đơn - Ảnh: SCMP
Vụ án được đưa ra xét xử 4 lần trong những tháng tiếp theo. Wang bị tạm giữ tổng cộng 485 ngày, còn Liu trải qua 227 ngày bị giam.
Đến tháng 5/2024, cơ quan công tố địa phương quyết định rút truy tố, với lý do có những bất đồng đáng kể với tòa án liên quan đến tình tiết vụ án, chứng cứ và việc áp dụng pháp luật.
Một tháng sau, cơ quan công tố chính thức đình chỉ vụ án. Hai vợ chồng được trả tự do và không bị kết tội.
Nhưng khi ấy, cơ nghiệp mà họ mất nhiều năm gây dựng đã gần như không còn.
Cơ nghiệp sụp đổ
Trong thời gian hai vợ chồng bị giam giữ, hai con của họ vẫn đang đi học. Việc quản lý các trang trại nuôi lợn vì thế được giao cho cha mẹ già.
Không có kinh nghiệm điều hành trang trại, cha mẹ của Wang và Liu không thể duy trì hoạt động như trước. Phần lớn đàn lợn bị bệnh rồi chết. Tiền mua thức ăn chăn nuôi và tiền lương công nhân cũng dần trở thành những khoản không thể thanh toán.
Nhà máy chế biến cũng phải ngừng hoạt động. Các hợp đồng đã ký không được thực hiện, kéo theo nguy cơ vi phạm hợp đồng. Hơn 10 tấn nguyên liệu và thành phẩm bị để hỏng.
Đến khi được trả tự do, vợ chồng Wang phải đối mặt với khoản nợ hơn 30 triệu nhân dân tệ, tương đương 4,4 triệu USD.
Trong khi đó, số tiền họ nhận được từ nhà nước chỉ là 410.000 nhân dân tệ, khoảng 60.000 USD, để bồi thường cho thời gian bị tước quyền tự do và những tổn thương tinh thần phải chịu trong quá trình bị giam giữ.
Ông Wang từng được chính quyền địa phương vinh danh là “người lao động gương mẫu”, trong khi người vợ được công nhận là “người chăn nuôi gia súc lành nghề” - Ảnh: SCMP
Theo các báo cáo, hai người nhiều lần đề nghị được tăng mức bồi thường nhưng đều không được chấp thuận.
Wang cho rằng những áp lực trong thời gian bị giam giữ đã khiến ông mắc chứng rối loạn đường tiết niệu. Ông yêu cầu nhà nước chi trả các khoản chi phí điều trị.
Tuy nhiên, cơ quan công tố bác yêu cầu này, cho rằng tình trạng bệnh của Wang không phải hậu quả từ hành vi trái pháp luật của nhân viên tư pháp.
Liu cũng yêu cầu bồi thường 1,88 triệu nhân dân tệ cho những thiệt hại tại các trang trại nuôi lợn và 1,96 triệu nhân dân tệ cho những tổn thất tại hợp tác xã dược liệu.
Cơ quan công tố cho rằng những chứng cứ hiện có không đủ để chứng minh các khoản thiệt hại này là tổn thất trực tiếp.
Tháng 1, cơ quan công tố tiếp tục giữ nguyên mức bồi thường ban đầu.
Để trả nợ, Wang sau đó phải bán nhà máy. Dù vậy, vợ chồng ông vẫn còn khoản nợ hơn 20 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 3 triệu USD.
Hai trang trại nuôi lợn hiện đều bỏ trống. Từ những người từng sở hữu cơ nghiệp trị giá hàng chục triệu nhân dân tệ, vợ chồng Wang giờ phải kiếm sống bằng các công việc thời vụ như bốc xếp hàng hóa và làm những việc lặt vặt khác. Thu nhập của họ được cho là chỉ hơn 3.000 nhân dân tệ mỗi tháng.
Tranh luận về công lý
Vụ việc nhanh chóng thu hút sự chú ý và tạo ra tranh luận gay gắt trên mạng xã hội Trung Quốc đại lục, đặc biệt xoay quanh câu hỏi liệu cơ chế bồi thường hiện nay có đủ để bù đắp những thiệt hại mà một doanh nghiệp phải gánh chịu sau một vụ án hình sự hay không.
"Doanh nghiệp mà họ dành nửa cuộc đời để gây dựng đã bị hủy hoại bởi những cáo buộc mà cuối cùng cơ quan công tố không có đủ bằng chứng để chứng minh. Thế nhưng chính họ lại phải gánh chịu những tổn thất đó. Điều này thật chua chát", một người dùng bình luận.
Một người khác viết: "Công lý đến muộn không còn là công lý. Cùng lắm, đó chỉ là sự thật đến sau".
Tuy nhiên, theo Zhou Zhaocheng, luật sư tại Công ty Luật Anjian ở Bắc Kinh, việc hai vợ chồng rơi vào hoàn cảnh khó khăn nghiêm trọng không đồng nghĩa họ đương nhiên được bồi thường toàn bộ thiệt hại.
"Việc bồi thường của nhà nước được điều chỉnh bởi một khuôn khổ pháp luật chặt chẽ và chỉ bao gồm những tổn thất trực tiếp", ông nói. Theo luật sư này, thiệt hại phát sinh từ hoạt động kinh doanh thường được xếp vào nhóm tổn thất gián tiếp.
Zhou cũng lưu ý rằng việc cơ quan công tố quyết định không truy tố do không đủ bằng chứng không đồng nghĩa toàn bộ quá trình điều tra trước đó là trái pháp luật.
Theo ông, các cơ quan tư pháp cần hạn chế việc bắt giữ và thận trọng hơn khi áp dụng biện pháp tạm giam trước xét xử. Điều này nhằm tránh tình trạng một vụ tố tụng hình sự có thể khiến hoạt động của một doanh nghiệp tư nhân bị đình trệ, thậm chí bị phá hủy hoàn toàn.
Theo SCMP
