"Việt Nam đang là ngoại lệ của bức tranh M&A khu vực"

Trao đổi về bức tranh kinh tế năm nay, ông Il-Dong Kwon, Tổng giám đốc và ông Anant Shivraj, Giám đốc Điều hành kiêm Thành viên Hợp danh của Boston Consulting Group (BCG) đều cho rằng Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến sôi động bậc nhất khu vực. Dữ liệu từ BCG cho thấy, ngay cả khi loại trừ các thương vụ quy mô lớn trên 1 tỷ USD, tổng giá trị giao dịch trong 11 tháng đầu của Việt Nam chỉ giảm nhẹ 3% so với cùng kỳ. Trong khi đó, toàn bộ khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC) phải đối mặt với mức sụt giảm tới 12%, do các căng thẳng địa chính trị và sự thận trọng của dòng vốn toàn cầu.

Lý giải về sự "ngược dòng" này, ông Il-Dong Kwon chỉ ra niềm tin của nhà đầu tư với thị trường Việt Nam đang rất vững vàng. Minh chứng rõ nét nhất là số lượng thương vụ vẫn duy trì đà tăng 26%, trái ngược với mức giảm 4% của khu vực. Dòng vốn chủ yếu chảy từ các thị trường truyền thống như Mỹ, Nhật Bản và Singapore, nhưng khẩu vị đầu tư có sự thay đổi rõ rệt về chất.

Theo ông Kwon, nếu trước đây dòng vốn M&A chủ yếu nhắm vào các doanh nghiệp sản xuất gia công hoặc bán lẻ, năm nay đánh dấu sự trỗi dậy mạnh mẽ của lĩnh vực công nghệ. "Việt Nam đang chuyển mình từ một công xưởng gia công phần mềm trở thành một trung tâm cung cấp năng lực trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn cho thế giới", ông Kwon khẳng định.

Ông dẫn chứng bằng hai thương vụ mang tính biểu tượng, tái định hình vị thế của Việt Nam trên bản đồ công nghệ toàn cầu. Cụ thể, thương vụ Nvidia hoàn tất mua lại VinBrain vào tháng 12/2024 và việc Qualcomm thâu tóm MovianAI vào tháng 4 không đơn thuần là các giao dịch tài chính. Ông Anant Shivraj phân tích sâu hơn, việc các "gã khổng lồ" công nghệ này thực hiện thâu tóm thay vì chỉ đặt văn phòng đại diện cho thấy họ coi Việt Nam là một cứ điểm R&D (nghiên cứu và phát triển) chiến lược. Như trường hợp của Qualcomm và MovianAI, mục tiêu rõ ràng là tận dụng năng lực kỹ sư Việt để phát triển mảng AI tạo sinh trên thiết bị - lĩnh vực cạnh tranh khốc liệt nhất hiện nay.

Bên cạnh làn sóng công nghệ, các chuyên gia của BCG cũng nhấn mạnh vai trò của nhóm ngành công nghiệp và vật liệu, hiện chiếm khoảng 1/5 tổng số thương vụ. Sự sôi động này phản ánh xu hướng dịch chuyển sang mô hình sản xuất dựa trên công nghệ và tái cấu trúc dòng vốn nội bộ.

Đề cập đến thương vụ ông Phạm Nhật Vượng mua lại Công ty Cổ phần Nghiên cứu và Phát triển Novatech (tiền thân là khối R&D của VinFast) với giá trị 1,6 tỷ USD (khoảng hơn 42.000 tỷ đồng), ông Il-Dong Kwon đánh giá đây là một bước đi điển hình của hoạt động M&A nhằm tái cấu trúc doanh nghiệp. Theo ông, động thái này về thực chất tư nhân hóa bộ phận R&D, giúp VinFast có thêm nguồn lực tài chính, đồng thời cho phép Vingroup bảo vệ chặt chẽ hơn các tài sản trí tuệ cốt lõi và tinh giản quy trình ra quyết định trong bối cảnh hãng xe điện này đang mở rộng mạnh mẽ ra toàn cầu.

Không chỉ sôi động ở khối doanh nghiệp, chính sách điều hành vĩ mô cũng được xem là "chất xúc tác" quan trọng cho thị trường M&A năm nay, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Ông Anant Shivraj nhận định Nghị định 69 có hiệu lực từ giữa năm, cho phép nâng trần sở hữu nước ngoài từ 30% lên 49% với các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc, là một cú hích thực sự.

Theo chuyên gia này, việc nới "room" ngoại lên mức 49% thay đổi hoàn toàn vị thế của nhà đầu tư nước ngoài. Thay vì chỉ đóng vai trò cổ đông thiểu số, giờ đây họ có quyền biểu quyết lớn hơn và ảnh hưởng thực chất vào quản trị. Điều này mở ra lộ trình rõ ràng để các nhà đầu tư chiến lược tham gia sâu vào quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, xử lý nợ xấu và thúc đẩy quá trình sáp nhập trong trung hạn.

Nhìn về triển vọng tương lai, cả hai chuyên gia của BCG đều bày tỏ sự lạc quan. Trong Báo cáo Chỉ số Tâm lý M&A của BCG, trong khi tâm lý chung tại APAC đang suy giảm do sự bất định của chính sách, Việt Nam lại ghi nhận chỉ số tích cực nhờ các cải cách pháp lý cụ thể và môi trường thuế quan ổn định.

Sự hình thành của các khu thương mại tự do thế hệ mới, điển hình như tại Đà Nẵng, cùng dòng vốn FDI chất lượng cao vào các dự án hạ tầng số như nhà máy 1,6 tỷ USD (khoảng hơn 42.000 tỷ đồng) của Amkor hay các trung tâm dữ liệu của NTT và FPT, sẽ tiếp tục là bệ phóng cho thị trường M&A. "Việt Nam đang từng bước định vị mình như một trung tâm công nghệ thế hệ mới, kết nối chuyên môn kỹ thuật với nhu cầu toàn cầu, đưa hoạt động M&A đi vào chiều sâu thay vì chỉ mở rộng quy mô đơn thuần", ông Il-Dong Kwon kết luận.