Tại hội thảo, nhiều chuyên gia cùng thảo luận về các giải pháp thúc đẩy sản xuất, gia tăng giá trị cho cà phê Việt - Ảnh: K.C.
Thông tin trên được ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam (VICOFA), đưa ra tại Hội thảo khoa học cà phê quốc tế ngày 22-12. Hội thảo nằm trong khuôn khổ Lễ hội Di sản cà phê toàn cầu 2025, diễn ra tại Lâm Đồng từ 21-12-2025 đến 2-1-2026.
Biến đổi khí hậu, các quy định mới đang tạo áp lực lớn
Ông Hải cho biết xuất khẩu cà phê niên vụ 2024-2025 đạt trên 1,5 triệu tấn và kim ngạch trên 8,4 tỉ USD, tăng 1,8% về số lượng và 55,5% về kim ngạch so với 2023-2024. Đây là mức kim ngạch cao nhất từ trước đến nay. Tuy vậy, xuất khẩu cà phê nhân sống của Việt Nam lại chiếm đến 91% trong tổng lượng xuất đang là điều hạn chế.
Ngoài ra, xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu và các quy định thị trường mới đang tạo áp lực ngày càng lớn lên ngành cà phê. Đáng chú ý, Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) được xem là phép thử bắt buộc, khi yêu cầu cà phê xuất khẩu phải bảo đảm không liên quan đến phá rừng, được sản xuất hợp pháp và có khả năng truy xuất nguồn gốc.
"Ngành cà phê Việt Nam cần chuyển hướng sang phát triển bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu, với trọng tâm ổn định diện tích, tái canh bằng giống chịu hạn và giảm phát thải. Song song đó, số hóa chuỗi giá trị và tăng tỉ trọng chế biến sâu được xem là điều kiện then chốt để gia tăng giá trị", ông Hải quả quyết.
Trong khi đó theo kỷ lục gia thế giới, tiến sĩ Phạm S, niên vụ 2024-2025, sản lượng cà phê toàn cầu đạt khoảng 174,4 triệu bao, trong đó Brazil và Việt Nam tiếp tục giữ thế dẫn đầu (chiến hơn 56% thị phần). Dù vậy, ngành cà phê toàn cầu đang đối mặt với thách thức lớn từ biến đổi khí hậu, khi nhiều chuyên gia dự báo đến 2050, diện tích đất phù hợp để sản xuất Arabica có thể giảm 50-60%.
"Chiến lược Cà phê Việt Nam 2050" đóng vai trò rất quan trọng
Ở góc độ chiến lược, bà Lê Hoàng Diệp Thảo, nhà sáng lập kiêm CEO TNI King Coffee, cho rằng cà phê là một trong những chuỗi cung ứng nông sản lớn nhất thế giới, song giá trị lại phân bổ không đồng đều giữa các khâu.
Cụ thể, Việt Nam dù là quốc gia sản xuất cà phê lớn thứ hai toàn cầu, đóng góp khoảng 20% sản lượng Robusta thế giới, nhưng vẫn chủ yếu tham gia ở khâu xuất khẩu nguyên liệu thô. Người trồng cà phê hiện chỉ nhận được khoảng 10-20% giá bán lẻ, trong khi phần lớn giá trị gia tăng nằm ở các khâu chế biến, thương mại và xây dựng thương hiệu.
"Khung chiến lược phát triển ngành cà phê giai đoạn 2025-2050 dựa trên ba trụ cột: bền vững, công nghệ và công bằng. Trong đó bền vững được xác định là nền tảng của toàn bộ chuỗi giá trị, hướng tới giảm phát thải carbon và trung lập carbon vào 2050, thông qua mở rộng các mô hình sản xuất cà phê bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu", bà Thảo nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, tại hội thảo, nhiều chuyên gia cho rằng "Chiến lược Cà phê Việt Nam 2050" là chiến lược mang tầm quốc gia và rất quan trọng trong việc định hướng ngành hàng. Nếu chiến lược được thực hiện sớm và hợp lý, Việt Nam sẽ tăng mạnh được tỉ trọng chế biến sâu, sớm nâng tầm vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Đối với thị trường, ngoài việc duy trì thị phần tại châu Âu, ngành cà phê Việt Nam cần mở rộng sang châu Á, Trung Đông, đồng thời phát triển thị trường nội địa gắn với du lịch, văn hóa và trải nghiệm.
Thị trường cà phê hòa tan toàn cầu đạt quy mô 36,73 tỉ USD năm 2025 và dự báo tăng lên 48,17 tỉ USD vào năm 2030. Ở Việt Nam, thị trường cà phê hòa tan cũng phát triển tích cực, đạt 73,5 triệu USD năm 2024 và dự kiến tăng lên 112,19 triệu USD vào 2033.
Lễ hội Di sản cà phê toàn cầu 2025 diễn ra từ ngày 21-12-2025 đến 2-1-2026, do Công ty TNHH TNI King Coffee phối hợp UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức.
Sự kiện là diễn đàn đối thoại quốc tế về các vấn đề chiến lược của ngành cà phê, đồng thời là không gian trải nghiệm văn hóa và các hoạt động giải trí dành cho cộng đồng.
Bên cạnh các hội thảo và phiên thảo luận chuyên đề, lễ hội có chuỗi hoạt động như hành trình Toa tàu di sản, không gian văn hóa cà phê quốc tế, triển lãm nghệ thuật làm từ hạt Robusta Việt Nam, trải nghiệm cà phê cho người dân và du khách...
