Gần 40 năm kể từ ngày được đưa vào trực chiến, tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) R-36M2 Voevoda, được NATO đặt biệt danh SS-18 Satan, vẫn được xem là một trong những vũ khí hạt nhân đáng sợ nhất từng được Liên Xô chế tạo.
Với khả năng mang tới 10 đầu đạn hạt nhân độc lập và tầm bắn đủ để bao phủ toàn bộ lãnh thổ Mỹ, ICBM R-36M2 Voevoda từng là trọng tâm của các cuộc đàm phán kiểm soát vũ khí chiến lược và đến nay vẫn được nhắc đến như biểu tượng của sức mạnh răn đe hạt nhân Nga.
Việc phương Tây tiếp tục dành sự quan tâm đặc biệt đến loại tên lửa này cho thấy giá trị công nghệ và tính chiến lược của nó chưa hề lỗi thời.
Tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Voevoda thuộc thế hệ thứ tư của dòng R-36, được phát triển tại Cục thiết kế Yuzhnoye dưới sự chỉ đạo của viện sĩ V.F. Utkin.
Từ công nghệ Israel, Nga lột xác UAV Forpost thành 'sát thủ' săn mồi
Đây là tên lửa sử dụng nhiên liệu lỏng hai tầng, phóng từ hầm silo kiên cố bằng phương pháp phóng lạnh (cold launch), nghĩa là tên lửa được đẩy ra khỏi silo bằng khí nén trước khi động cơ chính khởi động.
Đặc điểm này giúp silo ít bị hư hại hơn so với phương pháp phóng nóng, mở ra khả năng tái nạp lý thuyết trong trường hợp xung đột kéo dài, điều từng khiến các nhà hoạch định chiến lược Mỹ đặc biệt lo ngại.
Theo missiledefenseadvocacy.org, về thông số kỹ thuật, tên lửa Voevoda có tầm bắn từ 11.000 đến 16.000km tùy phiên bản và tải trọng, đủ để tấn công hầu hết các mục tiêu trên lãnh thổ Mỹ từ các căn cứ sâu trong lãnh thổ Nga.
‘Lá chắn vô hình’ Ukraine: Công nghệ EW ‘lừa’ hàng nghìn drone, tên lửa Nga
Khối lượng phóng lên tới hơn 210 tấn, với khả năng mang tải trọng hữu ích (throw-weight) khoảng 8.800kg, thuộc hàng cao nhất trong số các ICBM từng được triển khai.
Phiên bản chính đang phục vụ có thể mang tới 10 đầu đạn hạt nhân độc lập (MIRV), mỗi đầu đạn tương đương lượng nổ ước tính từ 500 đến 800 kiloton, kèm theo hệ thống mồi nhử và phương tiện xuyên thủng phòng thủ tên lửa tiên tiến.
Độ chính xác được đánh giá với sai số vòng tròn có thể xảy ra (CEP) khoảng 500 mét, đủ để đe dọa các mục tiêu kiên cố như hầm silo ICBM của đối phương.
Theo thebulletin.org, điểm mạnh công nghệ của tên lửa Voevoda nằm ở khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ tên lửa đối phương.
Tên lửa Voevoda được trang bị tổ hợp phương tiện vượt phòng thủ (penetration aids) phức tạp, bao gồm đầu giả, nhiễu điện tử và các biện pháp chống lại radar cảnh báo sớm.
Trong thời Chiến tranh Lạnh, Mỹ đánh giá rằng chỉ cần 8-10 quả tên lửa Voevoda cũng có thể gây thiệt hại không thể chấp nhận được đối với tiềm lực công nghiệp và dân số Mỹ.
Vũ khí 'tàng hình' Stone Cloak giúp drone Ukraine xuyên thủng radar Nga
Chính vì vậy, trong các hiệp ước START, phía Mỹ đã đặc biệt chú trọng hạn chế số lượng và khả năng MIRV của loại tên lửa này.
Theo nuke.fas.org, hiện nay, theo các ước tính từ Bulletin of the Atomic Scientists và các nguồn phân tích phương Tây, Nga vẫn duy trì khoảng hơn 30 quả tên lửa Voevoda tại các sư đoàn tên lửa ở Dombarovsky và Uzhur.
Dù đã bước vào giai đoạn cuối vòng đời và đang dần được thay thế bởi tên lửa RS-28 Sarmat (Satan II), tên lửa Voevoda vẫn đóng vai trò quan trọng trong lực lượng hạt nhân chiến lược của Nga nhờ sức mạnh đầu đạn và khả năng sống sót trong silo được gia cố cao.
Singapore kích hoạt 'sát thủ biển' Blue Spear, khinh hạm Formidable tăng gấp đôi tầm đánh
Việc tên lửa RS-28 Sarmat được phát triển với mục tiêu kế thừa và vượt trội hơn tên lửa Voevoda càng cho thấy tầm ảnh hưởng lâu dài của thiết kế Liên Xô này đối với tư duy răn đe hạt nhân hiện đại.
Theo vpk.name, từ góc nhìn công nghệ, tên lửa Voevoda đại diện cho đỉnh cao của kỹ thuật tên lửa nhiên liệu lỏng hạng nặng thời Liên Xô: kết hợp khối lượng phóng lớn, tải trọng khổng lồ, khả năng MIRV và các biện pháp xuyên thủng phòng thủ phức tạp.
Những đặc điểm này khiến nó trở thành mối đe dọa mang tính chiến lược, buộc Mỹ và NATO phải tính toán kỹ lưỡng trong mọi kịch bản xung đột hạt nhân.
Ngay cả khi số lượng giảm dần, ‘Satan’ vẫn là minh chứng rõ nét về sức mạnh răn đe mà một hệ thống vũ khí được thiết kế tốt có thể duy trì qua nhiều thập kỷ.
(Theo RIA Novosti, VPK.name, Bulletin of the Atomic Scientists Nuclear Notebook, Federation of American Scientists và Missile Defense Advocacy Alliance)
