Ngày 24/3, tại TPHCM, tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức Diễn đàn doanh nghiệp 2026 với chủ đề “Doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu - Đổi mới để bứt phá”.
Theo số liệu từ Cục Thống kê, chỉ trong 2 tháng đầu năm nay, cả nước có gần 35.500 DN đăng ký thành lập mới với tổng vốn gần 3,1 triệu tỷ đồng, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Số lao động đăng ký cũng tăng hơn 19% cho thấy niềm tin thị trường và xu hướng phục hồi tích cực của khu vực DN.
Toàn cảnh diễn đàn.
Không chỉ gia tăng về số lượng, nhiều DN Việt đã chuyển mình từ vai trò gia công , lắp ráp sang làm chủ công nghệ, xây dựng thương hiệu và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Ông Võ Tân Thành - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) - nhìn nhận, những kết quả đạt được vẫn chủ yếu tập trung ở một số DN lớn. Các DN nhỏ và vừa vẫn gặp nhiều khó khăn về năng lực tài chính, trình độ công nghệ và khả năng quản trị theo chuẩn quốc tế.
Theo ông Thành, năm 2025 ghi nhận gần 300.000 DN gia nhập và quay trở lại thị trường, cùng với làn sóng đầu tư ra nước ngoài đạt khoảng hơn 1,3 tỷ USD. Những con số này cho thấy sự năng động và khả năng thích ứng của DN Việt. Tuy nhiên, những hạn chế về năng suất lao động, thiếu hụt nhân lực chất lượng cao và sự liên kết lỏng lẻo giữa các DN trong nước vẫn là rào cản lớn.
“Những điểm nghẽn này nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm suy giảm năng lực cạnh tranh dài hạn của DN Việt” - ông Thành nhận định và nhấn mạnh đổi mới không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện tiên quyết.
Doanh nghiệp dệt may tìm cách bứt phá, từng bước thoát khỏi "ngưỡng" gia công.
Dưới góc nhìn chuyên gia, TS. Đinh Thế Hiển cho rằng, sau hai thập kỷ hội nhập, Việt Nam đã vươn lên nhóm 20 quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới với kim ngạch dự kiến đạt 475 tỷ USD vào năm 2025. Tuy nhiên, phần lớn DN Việt vẫn đang dừng lại ở khâu xuất khẩu bán thành phẩm, chưa xây dựng được thương hiệu mạnh trên thị trường quốc tế.
Theo ông Hiển, lợi nhuận lớn nhất của chuỗi giá trị lại nằm ở các khâu cuối như xây dựng thương hiệu và phân phối trực tiếp đến người tiêu dùng. Đây chính là “vùng trũng” mà DN Việt chưa khai thác hiệu quả.
Phân tích sâu hơn, ông Hiển chỉ ra hàng loạt điểm nghẽn như phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu, liên kết chuỗi cung ứng yếu, thiếu hệ thống tài chính hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, chi phí logistics cao và đặc biệt là tâm lý e ngại đầu tư vào thương hiệu. Những hạn chế này khiến DN với nông dân trong các ngành chế biến, hay tình trạng chiếm dụng vốn trong chuỗi cung ứng cũng làm suy giảm tính bền vững.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tham gia chuỗi cung ứng, mà là từng bước làm chủ chuỗi giá trị. Theo các chuyên gia, DN cần mạnh dạn đầu tư vào sản phẩm cuối cùng, xây dựng thương hiệu và mở rộng kênh phân phối quốc tế nếu muốn gia tăng giá trị. Việc tận dụng cơ hội từ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), tài chính xanh và các FTA thế hệ mới được xem là chìa khóa để nâng cao năng lực cạnh tranh.
