Các tàu chở ô tô chuyên dụng, về bản chất là những bãi đỗ xe nổi trên biển, đã kín lịch đặt chỗ trước nhiều năm để phục vụ nhu cầu xuất khẩu xe từ các nhà máy Trung Quốc. Giá thuê tàu đã tăng 65% trong năm nay trước nhu cầu vận chuyển xe ra khỏi đại lục.
Các hãng xe Trung Quốc đang tràn ngập thị trường nước ngoài do cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa hơn 100 thương hiệu ô tô nội địa, tình trạng sản xuất dư thừa và nền kinh tế tăng trưởng chậm lại. Hiện tại, ngành vận tải biển đang phải chật vật xoay xở giữa mức phí cước tăng vọt và năng lực vận tải vô cùng khan hiếm.
Một số hãng xe thậm chí tuyệt vọng tìm cách đưa xe đến Châu Âu, Úc và Mỹ Latinh; nhồi nhét chúng bên trong các container vốn thường dùng để chở đồ nội thất, quần áo và hàng điện tử.
"Sức tăng trưởng của phân khúc vận tải biển thực sự kinh ngạc, và điều này xuất phát từ đà bùng nổ xuất khẩu chưa từng có từ Trung Quốc," Lasse Kristoffersen, Giám đốc Điều hành của Wallenius Wilhelmsen - hạm đội tàu chở ô tô lớn nhất thế giới - phát biểu. Ông cho biết hạm đội tàu chở ô tô toàn cầu đã tăng khoảng 40%, nhưng vẫn không thể đáp ứng đủ nhu cầu của Trung Quốc.
Theo nhóm nghiên cứu Mobility Global, Trung Quốc chỉ xuất khẩu chưa đầy 600.000 xe cơ giới và xe tải nhỏ vào năm 2019. Năm nay, nhóm này dự báo Trung Quốc có thể xuất khẩu tới 10 triệu xe.
Các nhà máy ô tô tại Trung Quốc đang sản xuất lượng xe xuất khẩu lớn đến mức ngành vận tải biển toàn cầu không thể đáp ứng kịp. (Nguồn: WSJ)
Lượng xe đăng ký mới tại Liên minh Châu Âu (EU) của tập đoàn SAIC Motor (Trung Quốc) đã tăng 19%, trong khi BYD tăng hơn gấp đôi trong nửa đầu năm 2026, theo Hiệp hội các Nhà sản xuất Ô tô Châu Âu. Trong khi đó, các đối thủ truyền thống lại giậm chân tại chỗ: Stellantis chỉ nhích nhẹ 6%, Volkswagen tăng 2,6%, còn Renault giảm 4,2%.
"Bạn đang chứng kiến Trung Quốc vươn mình trở thành nhà xuất khẩu ô tô lớn nhất thế giới chỉ trong vòng 5 năm," Andreas Enger, Giám đốc Điều hành hãng tàu chở ô tô Höegh Autoliners của Na Uy, nhận định. Đợt bùng nổ này đã đẩy giá cước vận tải biển chở ô tô tăng gấp đôi so với mức trước đại dịch, ông Enger cho biết.
Giới lãnh đạo ngành từng kỳ vọng giá thuê tàu sẽ giảm trong năm nay do một lượng lớn tàu mới đi vào vận hành. Tuy nhiên thay vì hạ nhiệt, giá cước lại tăng vọt trở lại khi các hãng tàu chật vật đáp ứng nhu cầu, phần lớn xuất phát từ lượng xe xuất khẩu của Trung Quốc. Giá thuê trung bình hằng năm đối với một tàu chở ô tô cỡ lớn đã chạm mốc 70.000 USD/ngày vào tháng 6, theo hãng môi giới tàu biển Clarksons.
Trừ một vài ngoại lệ, xe ô tô Trung Quốc hầu như không xuất khẩu sang Mỹ do mức thuế quan cao và các hạn chế phần mềm liên quan đến lo ngại an ninh quốc gia. Tuy nhiên, các dòng xe điện chạy pin và xe hybrid giá rẻ hơn từ các thương hiệu như BYD và SAIC Motor lại ngày càng hiện diện nhiều hơn tại các quốc gia như Anh, Brazil và Đức.
Tu Le, Giám đốc Điều hành công ty tư vấn Sino Auto Insights, đánh giá kế hoạch xuất khẩu quyết liệt của ngành ô tô Trung Quốc tương đương với một "van xả áp suất" khi doanh số trong nước chậm lại. Trong nửa đầu năm 2026, doanh số bán xe tại Trung Quốc đã giảm hơn 20% so với cùng kỳ năm ngoái, theo dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).
Ngành vận tải biển 'vỡ trận' vì xe Trung Quốc (Nguồn: WSJ)
Các hãng xe vẫn ưu tiên vận chuyển bằng tàu chở ô tô chuyên dụng vì rẻ và ít rủi ro hư hỏng, theo Eric Dessupoiu, Phó Chủ tịch phụ trách logistics xe thành phẩm tại Ceva Logistics (Pháp). Dù vậy, những hãng xe không còn lựa chọn nào khác buộc phải chuyển xe bằng container.
Vận chuyển ô tô bằng container không phải là điều mới; chỉ là nó thường không được thực hiện ở quy mô hàng nghìn chiếc. Điều đó đã thay đổi trong đại dịch Covid-19, khi nhu cầu vận chuyển xe vượt xa nguồn cung tàu biển. Christoph Seitz, Phó Chủ tịch Toàn cầu phụ trách xe thành phẩm của DP World (đơn vị giao nhận vận tải có trụ sở tại Dubai), cho biết một số hãng xe phương Tây từng hoài nghi về việc đóng ô tô vào thùng sắt, nhưng các hãng xe Trung Quốc thì không hề do dự.
Một chiếc ô tô vận chuyển bằng container trước tiên phải được đưa đến một cơ sở gần cảng, nơi nó được đóng vào thùng container rồi dùng cẩu nâng lên tàu. Ông Seitz cho biết việc vận chuyển ô tô bằng container đã trở nên phổ biến đến mức các tập đoàn vận tải container lớn như A.P. Moller-Maersk (Đan Mạch) và Mediterranean Shipping Co. (Thụy Sĩ) đã bắt đầu bán dịch vụ này trực tiếp cho các hãng xe.
Theo: WSJ
