Vận hội mới từ điện hạt nhân Khánh Hòa

Việc tái khởi động nghiên cứu và chuẩn bị nguồn lực cho loại hình năng lượng đặc thù này là minh chứng cho tầm vóc mới của một địa phương tiên phong trong việc hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược và kinh tế xanh của quốc gia.

ẢNH: BÁ DUY

Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 chữ số từ năm 2026. Với tốc độ đó, nhu cầu điện mỗi năm tăng khoảng 12 - 14%, trong khi các nguồn điện truyền thống đang dần chạm ngưỡng giới hạn: thủy điện gần hết tiềm năng, điện than chịu áp lực phát thải, điện mặt trời và gió phụ thuộc thời tiết. Điện hạt nhân, với đặc tính phát điện ổn định 24/7 và phát thải carbon gần bằng không, trở thành lựa chọn chiến lược không thể bỏ qua. Ngày 20.8.2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 70 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó yêu cầu khẩn trương triển khai các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.

Nền tảng vững chắc

Năm 2009, Quốc hội lần đầu thông qua chủ trương đầu tư điện hạt nhân tại Nghị quyết số 41/2009/QH12, với 2 địa điểm được lựa chọn tại Ninh Thuận cũ, nay thuộc tỉnh Khánh Hòa: Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 tại xã Phước Dinh và Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 tại xã Vĩnh Hải, tổng công suất dự kiến trên 4.000 MW, đủ cung cấp điện cho hàng chục triệu hộ dân. Đến năm 2016, vì các lý do khách quan, dự án tạm dừng.

ẢNH: BÁ DUY

Ngày 30.11.2024, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 174/2024/QH15 chính thức tái khởi động dự án. Đến ngày 19.2.2025, với 459/460 đại biểu tán thành (đạt 99,78%), Quốc hội thông qua Nghị quyết số 189/2025/QH15 ban hành các cơ chế, chính sách đặc biệt tạo hành lang pháp lý vượt trội. Ngày 22.8.2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 249/NQ-CP về kế hoạch triển khai Nghị quyết 189 với 10 nhóm nhiệm vụ cụ thể giao các bộ ngành và địa phương. Ngày 5.12.2024, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (khi đó đang giữ cương vị Tổng Bí thư) trực tiếp thị sát địa điểm xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 tại xã Phước Dinh, nhấn mạnh cần sớm xây dựng kế hoạch cụ thể để triển khai ngay, bảo đảm hiệu quả, tránh lãng phí do chậm trễ.

Về chủ đầu tư, tại phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo xây dựng nhà máy điện hạt nhân ngày 4.2.2025, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được giao làm chủ đầu tư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng quốc gia (Petrovietnam) làm chủ đầu tư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, phấn đấu hoàn thành trước 31.12.2030. Bộ Công Thương được giao vai trò đầu mối điều phối, phối hợp với các bộ ngành liên quan thúc đẩy toàn bộ công tác chuẩn bị.

ẢNH: BÁ DUY

Về công nghệ, sau 32 phiên đàm phán trực tiếp và trực tuyến từ tháng 6.2025 đến tháng 3.2026, ngày 23.3.2026, Việt Nam và Nga ký kết Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. Hai bên thống nhất xây dựng 2 tổ máy theo thiết kế lò phản ứng VVER-1200 của Rosatom, tổng công suất 2.400 MW. Đây là thế hệ lò phản ứng thứ ba cải tiến với hệ thống làm mát thụ động không cần điện để hoạt động - bài học rút ra trực tiếp từ sự cố Nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1 tại Nhật Bản năm 2011. Hiệp định này được đánh giá là nền móng vững chắc cho hợp tác song phương, đồng thời là bước quan trọng đưa quan hệ truyền thống về năng lượng giữa hai nước lên tầm cao mới. Theo quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, giai đoạn vận hành dự kiến từ năm 2031-2035 với tổng công suất 4.000-6.400 MW.

Khánh Hòa tiếp nhận trọng trách

Từ ngày 1.7.2025, sau sáp nhập, UBND tỉnh Khánh Hòa được giao làm chủ đầu tư thực hiện dự án di dân, tái định cư và giải phóng mặt bằng cho cả hai nhà máy điện hạt nhân. Tỉnh ngay lập tức thành lập ban chỉ đạo cấp tỉnh do Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng ban, ban hành 4 nhóm với 52 nhiệm vụ cụ thể theo tinh thần "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Năm 2025, tỉnh giải ngân 3.236 tỉ đồng, đạt 100% kế hoạch được giao. Ngày 9.3.2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính lúc bấy giờ họp trực tuyến với UBND tỉnh Khánh Hòa, yêu cầu hoàn thành bàn giao mặt bằng trước ngày 30.6.2026. Trước tình trạng tồn đọng hồ sơ bồi thường do thiếu nhân lực chuyên môn tại cấp xã, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng chỉ đạo điều động thẳng cán bộ cấp tỉnh xuống xã, trực tiếp xử lý và ký hồ sơ tại địa bàn.

ẢNH: BÁ DUY

Để tháo gỡ vướng mắc và tạo sự đồng thuận của người dân, ngày 30.3.2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 121/2026, áp dụng hệ số nhân 1,5 lần trên toàn bộ khung chính sách bồi thường hiện hành. Người có đất nông nghiệp bị thu hồi thuộc diện hỗ trợ chuyển đổi nghề được nhận mức hỗ trợ tối đa bằng 5 lần giá đất, nhân hệ số 1,5 lần; người đủ điều kiện tái định cư được miễn 100% tiền sử dụng đất đối với suất tái định cư tối thiểu. UBND tỉnh cũng ban hành quy định hỗ trợ tiền thuê nhà 5 triệu đồng/hộ/tháng trong thời gian chờ tái định cư.

Theo báo cáo tại cuộc họp sáng 25.5.2026 do Phó chủ tịch UBND tỉnh Trịnh Minh Hoàng chủ trì, liên quan Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 có tổng số 1.129 trường hợp bị ảnh hưởng với diện tích 515 ha; đã phê duyệt phương án bồi thường cho 184 trường hợp với kinh phí khoảng 653 tỉ đồng, chi trả 46 trường hợp với 154 tỉ đồng; diện tích thu hồi đạt 82,8 ha, tương đương 16% diện tích dự án. Tại Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, có tổng cộng 869 trường hợp bị ảnh hưởng với diện tích hơn 480 ha; đã phê duyệt phương án bồi thường cho 264 trường hợp với tổng kinh phí gần 798 tỉ đồng, chi trả 156 trường hợp với diện tích 57,5 ha; diện tích thu hồi đạt 106,2 ha, tương đương 12,63% diện tích dự án.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Trịnh Minh Hoàng thẳng thắn đánh giá tiến độ vẫn thấp hơn nhiều so với yêu cầu hoàn thành trước ngày 30.6.2026. Ông yêu cầu các địa phương họp hằng tuần để rút kinh nghiệm, khẩn trương tìm phương án tháo gỡ khó khăn.

Song song với giải phóng mặt bằng, Khánh Hòa chủ động xây dựng nền tảng nhận thức xã hội từ sớm. Kế hoạch tuyên truyền đến năm 2035 đặt mục tiêu ít nhất 70% người dân vùng dự án được tiếp cận thông tin đầy đủ về lợi ích, rủi ro và các biện pháp an toàn; 70% học sinh, sinh viên được phổ biến kiến thức ngoại khóa; 100% cán bộ lãnh đạo cấp tỉnh được bồi dưỡng kiến thức về năng lượng nguyên tử. Ban Quản lý dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thuộc EVN đang triển khai đào tạo chuyên sâu về 19 nội dung cơ sở hạ tầng điện hạt nhân theo khuyến cáo của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), chuẩn bị nhân lực cho giai đoạn xây dựng và vận hành.

Với hệ thống chính sách đồng bộ từ T.Ư đến địa phương cùng quyết tâm chính trị rõ ràng ở cấp cao nhất, dự án điện hạt nhân tại Khánh Hòa đang có những bước triển khai thực chất nhất kể từ khi được phê duyệt năm 2009. Không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đây còn là đòn bẩy đưa Khánh Hòa nắm lấy vận hội lịch sử, trở thành trung tâm năng lượng sạch của miền Trung.

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } if (window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden)) { if (!laNuocNgoai) { (function (w, q) { w[q] = w[q] || []; w[q].push(["_mgc.load"]); })(window, "_mgq"); } } (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; // chỉ chạy khi laNuocNgoai true var containerSelector = 'div.detail-cmain'; var root = document.querySelector(containerSelector); if (!root) return; // Thu thập figure + p (p không nằm trong figure) var figures = Array.from(root.querySelectorAll('figure')); var paragraphs = Array.from(root.querySelectorAll('p')).filter(function(p){ return !p.closest('figure'); }); var elements = figures.concat(paragraphs); // NodeList vốn đã theo DOM order => không cần sort if (!elements.length) return; var target = elements[Math.floor(elements.length / 2)]; // giữa bài if (!target || !target.parentNode) return; var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = 'taboola-mid-article-widget'; target.parentNode.insertBefore(newDiv, target.nextSibling); window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); })();