Tờ Wall Street Journal (WSJ) cho hay lần thứ tư liên tiếp kể từ mùa hè, Chủ tịch Fed Jerome Powell đã từ chối xác nhận việc liệu ông có tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc sau khi nhiệm kỳ Chủ tịch kết thúc vào ngày 15/5 tới hay không.
Câu trả lời "Tôi không muốn bàn sâu về vấn đề này" trong cuộc họp báo vừa qua không chỉ đơn thuần là một sự né tránh, mà là quân bài chiến lược cuối cùng mà ông đang nắm giữ để bảo vệ sự độc lập của định chế tài chính quyền lực nhất thế giới trước áp lực từ Nhà Trắng.
"Lỗ hổng" quyền lực trong quy chế của Fed
Sự tự tin của Chủ tịch Powell đến từ một quy tắc quản trị đặc thù của Fed: Các Chủ tịch được phê duyệt cho hai vị trí riêng biệt. Một là nhiệm kỳ 4 năm trong vai trò Chủ tịch, và hai là nhiệm kỳ 14 năm trong vai trò Thống đốc.
Thông thường, các lãnh đạo sẽ rời đi khi hết thời gian làm Chủ tịch, nhưng về mặt pháp lý, họ không bắt buộc phải làm vậy. Với ông Powell, chiếc ghế Thống đốc của ông vẫn còn hiệu lực đến tận năm 2028.
Việc Chủ tịch Powell có rời đi hay không sẽ trực tiếp làm thay đổi bài toán nhân sự tại Hội đồng quản trị gồm 7 thành viên của Fed. Hiện tại, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ có một vị trí trống chắc chắn là ghế của Stephen Miran (hết hạn vào thứ Bảy này).
Nếu ông Powell rời đi vào tháng 5 theo truyền thống, Tổng thống Donald Trump sẽ có hai ghế để bổ nhiệm, từ đó dễ dàng cài đặt những nhân sự ủng hộ quan điểm cắt giảm lãi suất nhanh chóng của mình.
Ngược lại, nếu Powell quyết định ở lại với tư cách Thống đốc, ông sẽ "khóa" một vị trí quan trọng, khiến kế hoạch thay đổi cấu trúc Fed của Nhà Trắng trở nên bế tắc.
Chiến thuật im lặng của Chủ tịch Powell càng trở nên cứng rắn hơn sau khi Bộ Tư pháp Mỹ thực hiện các lệnh triệu tập liên quan đến dự án cải tạo trụ sở Fed trị giá 2,5 tỷ USD.
Dù danh nghĩa là điều tra chi phí xây dựng, nhưng Chủ tịch Powell và những người ủng hộ ông tin rằng đây thực chất là một đòn bẩy chính trị nhằm ép ông rời ghế sớm để thay thế bằng một nhân vật dễ bảo hơn trong vấn đề lãi suất.
Nguồn tin của WSJ cho biết, ở tuổi 73 và sau 14 năm cống hiến, Chủ tịch Powell đã sẵn sàng trở lại cuộc sống riêng tư đời thường. Tuy nhiên, việc đồng ý rời đi ngay lúc này sẽ bị coi là một sự đầu hàng trước chiến dịch gây áp lực của chính quyền, điều mà ông đã dành cả năm qua để phản kháng.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent dường như đã nhận ra sai lầm này. Ông lo ngại rằng những bước đi vụng về của các đồng nghiệp tại Bộ Tư pháp có thể "gậy ông đập lưng ông", khiến Powell quyết định ở lại chỉ để chứng minh rằng Fed không thể bị bắt nạt.
Xin được nhắc rằng mỗi phát ngôn (hoặc sự im lặng) của Chủ tịch Fed đều có thể làm biến động lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ và các chỉ số chứng khoán chính như S&P 500 hay Nasdaq. Chỉ cần một sự thay đổi 0,1% trong kỳ vọng lãi suất cũng có thể khiến vốn hóa thị trường bay hơi hoặc tăng thêm hàng trăm tỷ USD trong vài phút.
Thêm vào đó, lãi suất của Fed là "lãi suất tham chiếu" cho toàn thế giới. Việc Powell im lặng về tương lai giúp duy trì sự ổn định tạm thời, tránh việc thị trường hoảng loạn và đẩy chi phí vay nợ của các doanh nghiệp, quốc gia lên cao. Nếu ông tuyên bố rời đi đột ngột, sự bất định về người kế nhiệm có thể gây ra một đợt bán tháo thảm khốc.
Thị trường tin tưởng vào Fed vì tính độc lập của nó. Sự im lặng của Powell trước các áp lực chính trị chính là cách ông bảo vệ "uy tín" của Fed. Một khi uy tín này mất đi, niềm tin vào đồng USD suy giảm, cái giá phải trả sẽ là sự lạm phát phi mã và sự sụp đổ của các dòng vốn đầu tư, những tổn thất tính bằng con số nghìn tỷ USD.
Lựa chọn nghiệt ngã
Trong lịch sử, việc một cựu Chủ tịch ở lại làm Thống đốc là cực kỳ hiếm hoi. Tiền lệ gần nhất thuộc về Marriner Eccles vào những năm 1940, người đã ở lại để bảo vệ quyền tự chủ của Fed trước Tổng thống Harry Truman.
Bởi vậy Chủ tịch Powell đang đứng trước một lựa chọn đầy nghiệt ngã bởi nếu ra đi, ông sẽ gián tiếp thừa nhận sự đầu hàng trước Nhà Trắng. Tuy nhiên nếu ở lại, ông sẽ phải đối mặt với những ngày tháng làm việc không mấy dễ chịu, thậm chí phải bỏ phiếu chống lại những chính sách mà ông cho là liều lĩnh từ người kế nhiệm.
"Mọi nền dân chủ tiên tiến đều tách biệt chính sách tiền tệ khỏi sự kiểm soát chính trị trực tiếp," Chủ tịch Powell nhấn mạnh tại cuộc họp báo.
Đồng thời ông Powell cũng cảnh báo về sự mất mát uy tín khủng khiếp nếu công chúng tin rằng Fed đưa ra quyết định vì lý do chính trị. Cho đến nay, ván cờ này vẫn chưa có hồi kết, nhưng sự im lặng của Jerome Powell chính là thông điệp mạnh mẽ nhất gửi đến Nhà Trắng: Sự độc lập của Fed không phải là thứ có thể đem ra mặc cả.
*Nguồn: WSJ, Fortune, BI
