Bệnh nhân T.V.T (trú tại Hà Nội) được người nhà đưa đến viện trong tình trạng đau bụng dữ dội vùng trên rốn, lan ra sau lưng, buồn nôn, chướng bụng, những dấu hiệu điển hình của viêm tụy cấp nặng. Theo người thân, ông T. uống rượu đều đặn khoảng 500ml/ngày, từng nhiều lần nhập viện vì viêm tụy nhưng vẫn không bỏ rượu hay thay đổi lối sống.
Xét nghiệm máu cho thấy men tụy tăng vọt trên 1.000 đơn vị, cao gấp hơn 10 lần mức bình thường. Đặc biệt, chỉ số triglyceride, một dạng mỡ máu lên tới 16 mmol/L, trong khi giới hạn an toàn chỉ là 0,7-1,8 mmol/L.
“Chụp CT bụng phát hiện tuyến tụy viêm lan rộng, xuất hiện nhiều ổ dịch quanh tụy và có dấu hiệu hoại tử, mức độ nặng nhất của viêm tụy cấp. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh nhân có thể rơi vào sốc, suy đa tạng và tử vong rất nhanh”, bác sĩ Nguyễn Kim Anh, người trực tiếp điều trị cho biết.
 |
Bệnh nhân được chuyển vào chăm sóc tích cực: nhịn ăn hoàn toàn, truyền dịch, tiêm insulin để kiểm soát đường huyết và mỡ máu, sử dụng thuốc ức chế tiết tụy, giảm đau, kháng viêm liều cao. Sau 48 giờ, bệnh nhân tỉnh táo trở lại, hết đau bụng và tạm thời chưa cần phẫu thuật.
Tuy nhiên, theo các bác sĩ, nếu bệnh nhân T. không ngưng hoàn toàn rượu bia và kiểm soát mỡ máu, nguy cơ tái phát và tổn thương tụy vĩnh viễn vẫn hiện hữu. Viêm tụy mạn tính có thể kéo theo các hậu quả lâu dài như đái tháo đường, suy dinh dưỡng, rối loạn tiêu hóa...
Bệnh nặng tiến triển nhanh, không chừa ai
Bác sĩ Kim Anh cảnh báo, viêm tụy cấp là bệnh lí nguy hiểm có thể chuyển biến từ đau bụng sang sốc, suy tạng và tử vong chỉ trong vài giờ. Ngoài rượu bia, nguyên nhân phổ biến còn có rối loạn chuyển hóa, nhất là tăng triglyceride, hoặc tắc mật do sỏi.
“Chúng tôi từng gặp những ca máu xét nghiệm khi hút ra chia làm hai lớp rõ rệt: trên là lớp mỡ trắng đục, dưới mới là máu, biểu hiện của tăng mỡ máu nặng. Còn dịch tụy dẫn lưu ra thì đặc quánh, mùi hôi thối chứng tỏ tụy đã hoại tử và nhiễm trùng nghiêm trọng. Những ca này tiên lượng sống rất thấp, thường phải dẫn lưu dịch viêm, phẫu thuật nhiều lần và hồi sức kéo dài”, bác sĩ chia sẻ.
Viêm tụy cấp thường khởi phát bằng cơn đau bụng vùng thượng vị, lan ra sau lưng, kèm buồn nôn, chướng bụng, chán ăn. Người có tiền sử uống rượu hoặc rối loạn mỡ máu cần đến bệnh viện ngay khi xuất hiện các dấu hiệu này, bởi nếu chậm trễ, tụy có thể bị phá hủy chỉ trong vài giờ.
“Trong cấp cứu viêm tụy, thời gian là yếu tố sống còn. Can thiệp càng sớm, cơ hội sống càng cao. Trễ vài giờ có thể để lại hậu quả không thể phục hồi”, bác sĩ Kim Anh nhấn mạnh.
