Chương trình Phát triển của Liên Hợp Quốc (UNDP) vừa công bố báo cáo “Leo thang quân sự ở Trung Đông: Tác động đến phát triển con người tại châu Á và Thái Bình Dương”.
Báo cáo đã tổng hợp, đánh giá nhu cầu và tác động tại 36 quốc gia, kết hợp với các mô phỏng kinh tế vĩ mô, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về khu vực cũng như cách các quốc gia đang ứng phó với áp lực hiện tại.
Trong bối cảnh tình hình vẫn nhiều biến động, phân tích sơ bộ của UNDP chỉ ra những bất ổn gia tăng đang lan truyền qua các thị trường năng lượng, thương mại và lao động, qua đó gây sức ép lên thu nhập, tiêu dùng, việc làm và hệ thống an sinh xã hội trên toàn khu vực. Các hộ gia đình thu nhập thấp, lao động phi chính thức, người di cư và doanh nghiệp nhỏ là những nhóm chịu rủi ro lớn nhất.
Chi phí nhiên liệu và vận tải gia tăng là áp lực trực tiếp nhất. Với hơn 80% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đi qua eo biển Hormuz hướng tới các thị trường châu Á, khu vực này đang chứng kiến mức tăng nhanh của chi phí vận tải, điện năng, lương thực và phân bón.
Cũng theo báo cáo, sự phụ thuộc của khu vực châu Á - Thái Bình Dương vào năng lượng nhập khẩu và các chuỗi cung ứng thiết yếu đang gia tăng áp lực lên hộ gia đình, doanh nghiệp nhỏ và ngân sách công. Báo cáo của UNDP ước tính khoảng 8,8 triệu người trong khu vực có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói. Tổn thất kinh tế có thể dao động từ 97 tỷ USD đến 299 tỷ USD, tương đương 0,3%-0,8% GDP toàn khu vực.
Đối với một nền kinh tế định hướng xuất khẩu như Việt Nam, những biến động về chi phí vận chuyển và năng lượng toàn cầu cũng đặt ra thách thức trực tiếp trong duy trì tăng trưởng ổn định và bảo vệ sức mua của người dân.
Tuy nhiên, Chính phủ các nước, bao gồm Việt Nam, đã phản ứng nhanh chóng nhằm giảm thiểu tác động trong nước thông qua bình ổn giá nhiên liệu và trợ cấp có mục tiêu. Ngoài ra, các biện pháp thích ứng sớm như đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng cũng được triển khai.
"UNDP hoan nghênh phản ứng kịp thời của Việt Nam thông qua các biện pháp tài khóa khẩn cấp và hỗ trợ giá nhằm ổn định nền kinh tế,” bà Ramla Khalidi, Đại diện Thường trú của UNDP tại Việt Nam cho hay.
Tại các quốc gia khác, những tổn thất về phát triển con người trong kịch bản ngắn hạn tương đương với việc chậm lại từ vài tuần đến vài tháng tiến trình phát triển. Mặc dù Đông Nam Á chịu tác động nhẹ hơn so với Nam Á, song UNDP cảnh báo rằng các gián đoạn có thể gia tăng đáng kể nếu tình trạng chiến sự kéo dài.
Áp lực này đã tác động đến các hộ gia đình nhanh hơn khả năng điều chỉnh của chính sách.
Theo bà Kanni Wignaraja, Trợ lý Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc kiêm Giám đốc Khu vực châu Á - Thái Bình Dương của UNDP, những biến động kéo dài trên thị trường toàn cầu đang buộc các quốc gia phải đưa ra những lựa chọn ngày càng khó khăn. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để thúc đẩy khả năng chống chịu dài hạn thông qua các hệ thống an sinh xã hội thích ứng, tăng cường chuỗi giá trị trong nước và khu vực, cũng như đa dạng hóa hệ thống năng lượng, lương thực.
