Cách đây một thập kỷ, vào năm 2016, hệ thống cáp treo ba dây hiện đại bậc nhất thế giới tại Sa Pa chính thức khánh thành, đồng thời xác lập hai kỷ lục Guinness toàn cầu, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong hành trình chinh phục “Nóc nhà Đông Dương”.
Trước thời điểm này, việc đặt chân lên đỉnh Fansipan cao 3.143 m gần như là “đặc quyền” của những người trẻ có thể lực tốt. Để chinh phục đỉnh núi, du khách phải dành từ 2 - 3 ngày băng rừng, vượt thác, lội suối trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt của dãy Hoàng Liên Sơn. Tuy nhiên, kể từ khi tuyến cáp treo đi vào vận hành, hành trình ấy đã được rút ngắn xuống chỉ còn khoảng 15 phút, mở ra cơ hội để mọi đối tượng, từ người cao tuổi đến trẻ nhỏ, đều có thể chạm tay vào “Nóc nhà Đông Dương”.
Dự án được khởi công từ tháng 11/2013, do Tập đoàn Sun Group hợp tác với hãng cáp treo hàng đầu thế giới Doppelmayr Garaventa, ứng dụng những công nghệ tiên tiến nhất thời điểm đó. Ngay từ giai đoạn đầu, các chuyên gia quốc tế đã đề xuất phương án mở đường, chặt cây để đưa máy móc vào thi công nhằm rút ngắn tiến độ.
Tuy nhiên, đề xuất này đã bị phía Việt Nam kiên quyết từ chối, với nguyên tắc xuyên suốt là “không xâm phạm môi trường”. Những phương án thay thế như sử dụng trực thăng hay khinh khí cầu cũng lần lượt được thử nghiệm, nhưng đều thất bại trước địa hình hiểm trở và thời tiết khắc nghiệt của vùng núi Tây Bắc.
Trong bối cảnh đó, giải pháp cuối cùng được lựa chọn là thi công bằng cáp công vụ kết hợp hoàn toàn sức người – phương án khó khăn nhất, song đảm bảo giữ nguyên vẹn hệ sinh thái rừng Hoàng Liên.
Để hiện thực hóa công trình, toàn bộ 35.000 tấn vật liệu xây dựng được vận chuyển thủ công xuyên rừng sâu. Ít ai hình dung rằng, để tạo nên 639 bậc đá dẫn lên đỉnh Fansipan, con người đã phải đánh đổi bằng một hành trình gần như vượt quá giới hạn thể chất. Hơn 4.400 viên đá xanh nguyên khối, mỗi bậc nặng khoảng 100 kg, cùng những trụ đá nặng tới 450 kg, được đưa từ Thanh Hóa lên Sa Pa, rồi tiếp tục “leo núi” bằng sức người để đặt vào vị trí ở độ cao hơn 3.000 m.
Toàn bộ 35.000 tấn vật liệu xây dựng được vận chuyển thủ công xuyên rừng sâu.
Không có sự hỗ trợ của máy móc, từng khối đá được buộc dây, đặt lên đòn gánh, cần tới hàng chục người khiêng, nhích từng bước trên nền đường trơn trượt bởi mưa, tuyết và băng giá. Đây không chỉ đơn thuần là lao động, mà thực sự là một thử thách sinh tồn. Không khí loãng, gió lớn và địa hình dốc khiến tình trạng ngất xỉu, chảy máu cam hay chấn thương diễn ra thường xuyên. Không ít công nhân đã phải bỏ cuộc giữa chừng vì không thể chịu đựng điều kiện khắc nghiệt.
Hành trình dựng nên tuyến cáp treo cũng là một cuộc thử thách khắc nghiệt không kém. Ngay từ những ngày đầu, hàng trăm kỹ sư, công nhân phải “hành quân” lên đỉnh núi, sinh hoạt trong điều kiện không điện, không nước, nhiệt độ có thời điểm xuống tới -7°C. Họ sống trong những lán bạt tạm bợ, nhiều đêm bị gió cuốn tung, buộc phải bám vào nhau để giữ an toàn; thời gian làm việc chỉ kéo dài 15–20 phút mỗi lần trước khi phải dừng lại vì tay chân tê cứng trong giá lạnh.
Theo dự báo ban đầu, các chuyên gia quốc tế nhận định dự án cần ít nhất 5 năm để hoàn thành. Tuy nhiên, công trình đã được đưa vào vận hành chỉ sau hơn 800 ngày đêm – một kỳ tích mà chính những người trong cuộc từng chia sẻ không hiểu vì sao có thể vượt qua được tất cả những khắc nghiệt chưa từng hình dung nổi trong cuộc đời.
Thậm chí, sau khi hoàn thành dự án, các chuyên gia của Doppelmayr Garaventa tuyên bố sẽ không thực hiện thêm một công trình thứ hai như vậy, do những thách thức quá lớn về địa hình, khí hậu và điều kiện thi công.
Ngày 2/2/2016, ngay trong lễ khánh thành, đại diện Guinness World Records đã trao chứng nhận hai kỷ lục thế giới cho công trình: “Cáp treo ba dây dài nhất thế giới” (6.292,5 m) và “Cáp treo ba dây có độ chênh giữa ga đi và ga đến lớn nhất thế giới” (1.410 m).
Về quy mô kỹ thuật, đây là tuyến cáp treo ba dây dài 6.292,5 m, gồm 6 trụ chính, mỗi trụ cách nhau khoảng 1 km. Hệ thống vận hành với 33 cabin, mỗi cabin có sức chứa 35 khách, đạt công suất tối đa khoảng 2.000 khách/giờ. Nhờ đó, thời gian di chuyển lên đỉnh Fansipan được rút ngắn từ 2 ngày leo núi xuống chỉ còn khoảng 15 phút.
Ngay trong lễ khánh thành, đại diện Guinness World Records đã trao chứng nhận hai kỷ lục thế giới cho công trình.
Tác động của công trình nhanh chóng lan tỏa mạnh mẽ. Ngay trong năm đầu tiên vận hành (2016), “hiệu ứng Fansipan” đã tạo ra bước đột phá cho du lịch Sa Pa. Lượng khách tăng từ mức bình quân 600.000 - 700.000 lượt/năm lên 970.000 lượt, mang lại doanh thu dịch vụ khoảng 1.690 tỷ đồng. Kể từ đó, ngành du lịch địa phương duy trì tốc độ tăng trưởng 20- 30% mỗi năm.
Nếu như cột mốc gần 1 triệu lượt khách năm 2016 từng được xem là một kỳ tích, thì đến năm 2025, Sa Pa đã đón hơn 4,3 triệu lượt khách, tăng hơn 4 lần sau một thập kỷ và gấp hơn 6 lần so với giai đoạn trước khi có cáp treo. Doanh thu du lịch đạt khoảng 19.000 tỷ đồng, cao gấp 11 lần so với một thập kỷ trước.
if (pageSettings.allow3rd) admicroAD.unit.push(function () { admicroAD.show('admzonek1fs4xky') });
