Tại Hội thảo "Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026" do báo Dân Việt tổ chức, TS Võ Trí Thành – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, nền kinh tế Việt Nam đã bước qua giai đoạn "bình thường mới", một khái niệm mang tính xoa dịu tâm lý trong khủng hoảng.
Theo ông, thời điểm hiện tại đòi hỏi một tâm thế mới: giai đoạn phục hồi và phát triển, với yêu cầu hành động mạnh mẽ và rõ ràng hơn.
Đánh giá về các kịch bản tăng trưởng, TS Võ Trí Thành cho rằng cách phân loại "thấp – trung bình – cao" không còn phù hợp. "Ngay cả kịch bản 'thấp' nhất là mức tăng trưởng 8% cũng đã là rất cao trong bối cảnh toàn cầu hiện nay", ông nói, đồng thời đề xuất nên nhìn nhận các kịch bản là "cao thấp, cao vừa và cao nhất".
Ông nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng không chỉ dừng ở những con số cơ học mà cần hướng tới phát triển bền vững, bao trùm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực chống chịu của nền kinh tế. Xa hơn, đây còn là câu chuyện về an ninh kinh tế, tự chủ chiến lược, làm chủ công nghệ và chuỗi cung ứng.
Từ kinh nghiệm quốc tế, TS Võ Trí Thành cảnh báo việc duy trì tăng trưởng nóng trong nhiều năm có thể kéo theo rủi ro vĩ mô, gia tăng bất bình đẳng và áp lực môi trường. Bên cạnh đó, việc thu hút vốn đầu tư thường dễ hơn so với thúc đẩy đổi mới sáng tạo thực chất – một thách thức lớn khi doanh nghiệp khó tiếp cận công nghệ lõi.
Dù vậy, ông cho rằng Việt Nam vẫn kiên định với mục tiêu tăng trưởng cao dựa trên hai nền tảng. Thứ nhất là "khát vọng" – tương tự như khát vọng giành độc lập hay xóa đói giảm nghèo trước đây, nay là khát vọng trở thành quốc gia thu nhập cao. Thứ hai là "thiên thời" từ Cuộc cách mạng Công nghiệp 4.0, khi Việt Nam có cơ hội làm chủ công nghệ thay vì chỉ đi sau.
Theo TS Võ Trí Thành, lực lượng lao động Việt Nam có lợi thế về sự linh hoạt, khả năng thích ứng và tư duy logic, toán học – những yếu tố quan trọng để tiếp cận công nghệ và quản trị hiện đại.
Tuy nhiên, nền kinh tế cũng đang đối mặt với nhiều "cơn gió ngược" khó lường. Đáng chú ý là xu hướng phân mảnh thương mại, chính sách thuế quan ngày càng khắt khe từ các thị trường lớn như Mỹ và hơn 100 quốc gia khác. Cùng với đó, xung đột tại Trung Đông có thể khiến lạm phát gia tăng, tạo áp lực lên tỷ giá và lãi suất.
Trước bối cảnh này, ông đề xuất 4 nhóm chính sách trọng tâm. Thứ nhất, ứng xử linh hoạt với thế giới, đặc biệt trong ngoại giao kinh tế và các vấn đề năng lượng. Thứ hai, ổn định kinh tế vĩ mô, ưu tiên kiểm soát lạm phát, tỷ giá và lãi suất. Thứ ba, hỗ trợ doanh nghiệp, thông qua các gói kích cầu và chính sách phục hồi sản xuất. Thứ tư, đột phá thể chế, cải cách hành chính và hoàn thiện khung pháp lý, nhất là với dòng vốn FDI.
Đáng chú ý, TS Võ Trí Thành nhấn mạnh một dư địa lớn của nền kinh tế nằm ở việc khơi thông dòng tiền trong dân.
Theo ông, lượng tiền gửi tiết kiệm và tài sản nhàn rỗi dưới dạng vàng, ngoại tệ trong dân hiện rất lớn, ước tính có thể lên tới khoảng 500.000 tỷ đồng, trong khi tổng đầu tư toàn xã hội vẫn ở mức thấp. Đây là nguồn lực quan trọng cần được điều hướng vào khu vực sản xuất – kinh doanh thay vì nằm yên hoặc phục vụ đầu cơ tích trữ.
Bên cạnh đó, ông cũng đề cập đến việc cần giải phóng các dự án "đắp chiếu". Việc tháo gỡ pháp lý và thúc đẩy tiến độ cho khoảng 800–1.000 dự án lớn đang đình trệ có thể giúp đưa hàng trăm nghìn tỷ đồng vào nền kinh tế, tạo lực đẩy tăng trưởng trong ngắn hạn.
"Dù thách thức bủa vây, nếu biết cách khơi thông các nguồn lực và tận dụng đúng thời cơ, nền kinh tế vẫn có thể tạo ra những bước bứt phá mạnh mẽ", TS Võ Trí Thành nhấn mạnh.
