Phát biểu đề dẫn tại Diễn đàn ESG Việt Nam năm 2025 chủ đề "Khoa học công nghệ và động lực cho phát triển bền vững" do báo Dân trí tổ chức chiều 22/12, Tiến sĩ Trần Văn Khải - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học công nghệ và Môi trường của Quốc hội - cho biết Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phát triển mới, đòi hỏi sự bứt phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo gắn với phát triển bền vững.
Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị ra đời đã xác lập nền tảng chính trị quan trọng cho công cuộc này. Diễn đàn ESG Việt Nam do báo Dân trí khởi xướng từ năm 2024 đã trở thành nền tảng kết nối cộng đồng doanh nghiệp thực thi ESG và uy tín.
Trong bối cảnh chủ đề Diễn đàn ESG năm 2025 là “Khoa học công nghệ và động lực cho phát triển bền vững”, dưới góc độ nhà hoạch định chính sách, TS Trần Văn Khải trình bày một số định hướng vĩ mô về ESG dành cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
Thứ nhất, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã tạo nền tảng chính trị quan trọng cho ESG tại Việt Nam. Nghị quyết khẳng định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực then chốt của phát triển nhanh, bền vững; đồng thời yêu cầu làm chủ công nghệ cốt lõi và ưu tiên nguồn lực cho lĩnh vực này.
TS Trần Văn Khải phát biểu đề dẫn (Ảnh: Mạnh Quân).
Đây chính là tiền đề thuận lợi để thúc đẩy các mục tiêu phát triển bền vững, bởi phát triển bền vững đòi hỏi hài hòa tăng trưởng kinh tế với môi trường và xã hội.
Ông Khải nhắc lại Nghị quyết 57 đề ra nhiều mục tiêu tham vọng, đó là đến năm 2030, kinh tế số chiếm 30% GDP, Việt Nam thuộc top 50 thế giới về năng lực cạnh tranh số; đến 2045, kinh tế số đạt 50% GDP, thuộc top 30 thế giới về đổi mới sáng tạo.
Những mục tiêu trên tạo động lực, niềm tin cho doanh nghiệp: tận dụng tốt khoa học công nghệ và chuyển đổi số sẽ giúp doanh nghiệp Việt bứt phá trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Bên cạnh đó, Nghị quyết 57 còn mở ra các chính sách ưu đãi như hỗ trợ nghiên cứu và phát triển (R&D), khuyến khích doanh nghiệp khoa học công nghệ, quỹ đổi mới sáng tạo, ưu đãi thuế cho chuyển đổi số, giúp doanh nghiệp triển khai ESG thuận lợi hơn.
Thứ 2, ông Khải nhấn mạnh tầm quan trọng của ESG đối với phát triển bền vững và thu hút đầu tư trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế toàn cầu.
ESG không còn xa lạ mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp phát triển bền vững. Trên thế giới, 79% nhà đầu tư cân nhắc yếu tố ESG trong quyết định đầu tư; thông điệp rõ ràng: muốn thu hút vốn, doanh nghiệp phải nghiêm túc thực hành ESG.
Ở Việt Nam, ESG được ví như “tấm hộ chiếu” giúp doanh nghiệp hội nhập quốc tế bền vững. Tuy chịu áp lực tuân thủ từ quy định trong nước lẫn yêu cầu đối tác quốc tế, ESG vẫn mang lại lợi ích thiết thực: tiết kiệm chi phí dài hạn và tiếp cận vốn xanh.
Hiện nay, nhiều doanh nghiệp chạy theo phong trào ESG với báo cáo hào nhoáng và cam kết xanh, dẫn đến nguy cơ “tẩy xanh”. Thị trường ngày càng soi xét: khách hàng, nhà đầu tư đòi hỏi bằng chứng và hành động thực tế. Vì vậy, muốn giữ niềm tin, thu hút vốn, doanh nghiệp phải “làm thật” chứ không chỉ “nói hay”.
TS Trần Văn Khải - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học công nghệ và Môi trường của Quốc hội (Ảnh: Mạnh Quân).
ESG cũng đang chuyển từ gánh nặng tuân thủ thành lợi thế cạnh tranh; thực hành nghiêm túc sẽ nâng tầm thương hiệu, đáp ứng kỳ vọng của khách hàng. Đặc biệt, nền quản trị minh bạch (yếu tố G vững chắc) có thể biến ESG từ áp lực tuân thủ thành “vũ khí” sắc bén để chinh phục khách hàng và nhà đầu tư. Đó chính là giá trị lâu dài mà ESG mang lại.
Thứ ba, chuyển đổi xanh chỉ thành công khi gắn liền chuyển đổi số, vì vậy khoa học công nghệ chính là chìa khóa để thực hiện ESG hiệu quả. Nếu doanh nghiệp quản trị, sản xuất lạc hậu, hiệu suất sẽ kém và gây hại môi trường; ngược lại, áp dụng các công nghệ hiện đại (như AI, Big Data, IoT) giúp doanh nghiệp đồng thời số hóa và xanh hóa, nâng cao năng suất lẫn tính bền vững.
Công nghệ số đang cách mạng hóa cách đánh giá và quản trị ESG: IoT đo lường tức thời các chỉ số môi trường, AI phân tích dữ liệu lớn về hoạt động môi trường, xã hội để cảnh báo sớm rủi ro và đề xuất giải pháp tối ưu.
Nhờ dữ liệu ESG được số hóa minh bạch, không thể chỉnh sửa, doanh nghiệp dễ dàng chia sẻ báo cáo kiểm chứng với nhà đầu tư, cơ quan quản lý, qua đó củng cố uy tín và mở ra cơ hội tiếp cận vốn xanh.
Nhà nước cũng đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp xanh hóa và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57. Các doanh nghiệp cần tận dụng tối đa những hỗ trợ này, đồng thời học hỏi kinh nghiệm từ các tập đoàn tiên phong để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi ESG.
Bức tranh phát triển bền vững của Việt Nam trong kỷ nguyên mới đang dần định hình rõ nét. Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị cho thấy quyết tâm chính trị mạnh mẽ, đặt khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo làm động lực trung tâm cho phát triển nhanh và bền vững.
Còn ESG chính là chiếc cầu nối để biến những động lực đó thành kết quả cụ thể trong doanh nghiệp, từ quản trị minh bạch, sử dụng hiệu quả tài nguyên, đến trách nhiệm xã hội và môi trường.
"Diễn đàn ESG Việt Nam đã, đang, sẽ tiếp tục là nơi kết tinh trí tuệ tập thể, kết nối các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và doanh nghiệp nhằm đưa ESG trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi chứ không chỉ là phong trào bề nổi", TS Trần Văn Khải nêu.
TS Trần Văn Khải nhấn mạnh chủ đề Diễn đàn ESG Việt Nam năm nay “Khoa học công nghệ và động lực cho phát triển bền vững” cũng chính là lời hiệu triệu gửi tới cộng đồng doanh nghiệp, đó là hãy coi công nghệ là người bạn đồng hành trên hành trình ESG.
Theo ông, thay vì e ngại trước yêu cầu mới, chúng ta hãy chủ động sáng tạo, biến thách thức thành cơ hội vươn lên. Mỗi doanh nghiệp Việt, dù lớn hay nhỏ, khi “làm cho đúng” về ESG sẽ đóng góp vào sự phát triển bền vững chung và nâng tầm vị thế thương hiệu Việt Nam trên trường quốc tế.
