Nhiều người dân vẫn giữ quan điểm rằng khi lỡ tay chuyển tiền nhầm cho người lạ, chỉ cần lập tức thông báo với ngân hàng là tài khoản của người nhận sẽ bị đóng băng để đảm bảo thu hồi tài sản. Tuy nhiên, theo các quy định pháp luật hiện hành về hoạt động thanh toán, ngân hàng hoàn toàn không có quyền tự ý áp dụng biện pháp phong tỏa chỉ dựa trên yêu cầu đơn phương từ phía người chuyển khoản.
Vì sao ngân hàng không thể lập tức khóa tài khoản người nhận?
Dưới góc độ pháp lý, tài khoản thanh toán là tài sản cá nhân và việc phong tỏa đồng nghĩa với việc hạn chế quyền tài sản của công dân. Do đó, hành động này bắt buộc phải được thực hiện tuân thủ chặt chẽ theo các trình tự của pháp luật. Tại thời điểm tiếp nhận yêu cầu từ khách hàng, ngân hàng không thể ngay lập tức xác minh được giao dịch vừa phát sinh thực chất là một sự nhầm lẫn vô ý hay là một giao dịch dân sự hợp pháp giữa hai bên. Nếu chỉ nghe theo trình bày một phía từ người chuyển tiền mà tiến hành khóa ngay tài khoản của bên nhận, ngân hàng có nguy cơ đối mặt với việc xâm phạm nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng đối diện.
Theo quy định, các tổ chức tín dụng chỉ được phép thực hiện lệnh phong tỏa tài khoản khi có yêu cầu bằng văn bản từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền, khi phát hiện có sai sót kỹ thuật từ chính hệ thống nội bộ của ngân hàng, hoặc dựa trên những thỏa thuận đã ký kết hợp pháp trước đó với chủ tài khoản.
Quy trình xử lý đúng luật để thu hồi số tiền chuyển nhầm
Dù ngân hàng không thể lập tức đóng băng tài khoản người nhận, người chuyển tiền sai địa chỉ cũng không hoàn toàn mất đi quyền đòi lại tài sản của mình. Ngay khi phát hiện sự việc, khách hàng cần nhanh chóng liên hệ với ngân hàng mở tài khoản để yêu cầu thực hiện quy trình tra soát giao dịch, đồng thời lưu giữ lại toàn bộ chứng từ chuyển tiền làm căn cứ. Lúc này, ngân hàng sẽ đóng vai trò trung gian hỗ trợ, tiến hành liên hệ với ngân hàng của người thụ hưởng để thông báo về sự cố và đề nghị người nhận tự nguyện hoàn trả số tiền.
Nếu người nhận có thiện chí hợp tác, dòng tiền sẽ được hoàn về cho đúng chủ nhân. Ngược lại, trong trường hợp người nhận cố tình trốn tránh hoặc có hành vi chiếm giữ trái phép số tiền có giá trị lớn, sự việc sẽ vượt quá thẩm quyền giải quyết của tổ chức tín dụng. Khi đó, người chuyển tiền cần mang toàn bộ hồ sơ, chứng từ đến trình báo tại cơ quan Công an hoặc cơ quan tố tụng để được hướng dẫn khởi kiện dân sự hoặc xử lý hình sự tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
Quy định chặt chẽ nhằm bảo vệ mọi chủ thể liên quan
Để làm rõ hơn về tính chất pháp lý của quy trình xử lý giao dịch nhầm lẫn, ông Lê Anh Dũng - Phó vụ trưởng Vụ Thanh toán đã có những giải thích cụ thể, giúp xóa bỏ sự hiểu lầm của nhiều khách hàng về quyền hạn của ngân hàng trong việc can thiệp vào tài khoản cá nhân.
Đại diện Vụ Thanh toán cho biết: "Khi khách hàng đã đi một lệnh chuyển tiền liên ngân hàng đến tài khoản bên kia, khách hàng không có quyền kiểm soát tài khoản đó. Kể cả lấy lý do chuyển nhầm, khách hàng thông qua ngân hàng để khiếu nại với bên nhận cũng không thể đảo ngược lại giao dịch. Quyền phong tỏa phải theo yêu cầu của cơ quan bảo vệ pháp luật (tòa án, viện kiểm soát, công an) đến một cấp nào đó, chẳng hạn như cấp huyện. Không có chuyện chuyển nhầm đến một tài khoản khác xong rồi mình có thể tự động đến ngân hàng đầu bên kia và yêu cầu họ phong tỏa ngay tài khoản người nhận. Làm vậy thì sẽ có những hệ lụy, rủi ro rất lớn nếu có sự tùy tiện, sai lầm của người chuyển. Phải rất cẩn trọng để bảo vệ các bên liên quan".
