Trong tuần đầu tháng 6, thị trường liên ngân hàng gây dấu ấn khi đầu tuần lãi suất liên ngân hàng bình quân tăng vọt lên gần 11%/năm phản ánh áp lực thanh khoản trong ngắn hạn.
Để giảm áp lực này, nhà điều hành đã bơm ròng khoảng 13.619 tỷ qua thị trường mở. Trong phiên 1/6, NHNN chào thầu tổng cộng 46.000 tỷ đồng trên kênh cầm cố giấy tờ có giá với lãi suất 4,5%/năm.Trước đó, nhà điều hành đã hỗ trợ ròng hơn 30.700 tỷ đồng trong tuần cuối tháng 5 - mức cao nhất trong khoảng một tháng trở lại đây.
Đáng chú ý, cùng với việc bơm thanh khoản, NHNN đã sử dụng công cụ hoán đổi ngoại tệ hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.
Theo đó, NHNN thực hiện giao dịch hoán đổi USD/VND kỳ hạn 14 ngày với các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Cơ chế giao dịch là NHNN mua USD giao ngay và bán lại USD theo kỳ hạn. Ngày thanh toán được xác định là 2/6.
Với quy mô tối đa 1 tỷ USD, lượng tiền đồng có thể được bơm ra thị trường lên tới gần 24.000 tỷ đồng nếu các ngân hàng sử dụng hết hạn mức.
Sau các động thái của nhà điều hành, lãi suất liên ngân hàng đã nhanh chóng hạ nhiệt về 6,54%/năm trong ngày sau đó và tiếp tục giảm cho đến cuối tuần. NHNN cũng đã ghi nhận 4 phiên liên tiếp hút ròng nhẹ sau đó.
Tính chung cả tuần, NHNN đã hút ròng gần 3.400 tỷ đồng qua kênh thị trường mở. Tổng lượng lưu hành của giấy tờ có giá qua kênh cho vay cầm cố (bơm tiền) hiện ở mức gần 306.000 tỷ đồng trong khi kênh tín phiếu vẫn tiếp tục không có giao dịch phát sinh.
Theo nhận định từ nhiều chuyên gia, nguyên nhân chính gây ra áp lực thanh khoản là sự chênh lệch tăng trưởng giữa tín dụng và huy động.
Theo cập nhật của Chứng khoán ACB (ACBS) cho biết chênh lệch nguồn vốn giữa huy động và tín dụng tiếp tục được nới rộng trong tháng 5. Cụ thể, tăng trưởng tín dụng đạt 5,7% so với đầu năm trong khi huy động tăng 2,98%.
Các chuyên gia của ACBS cho rằng, mức chênh lệch tiếp tục nới rộng kết hợp với việc lạm phát liên tục tăng tốc do hiệu ứng truyền dẫn của giá xăng dầu, khiến mặt bằng lãi suất ở thời điểm khó có thể hạ nhiệt ở phần còn lại của năm 2026.
Trong kịch bản khả quan, NHNN có thể sẽ cân nhắc các biện pháp nới lỏng chính sách về chỉ số an toàn thanh khoản và điều kiện ưu đãi cho dự án trọng điểm (đầu tư công, nhà ở xã hội...) trong khi đồng thời duy trì vùng lãi suất danh nghĩa không thấp để duy trì sự ổn định của tỷ giá và lạm phát.
Theo Chứng khoán DSC, chênh lệch huy động – tín dụng hiện đang được bù đắp chủ yếu từ nguồn vốn liên ngân hàng và hoạt động hỗ trợ thanh khoản thông qua thị trường mở của NHNN.
Đó là nguyên nhân khiến quy mô thị trường mở (OMO) và thị trường liên ngân hàng đã liên tục được mở rộng trong năm 2025 và vẫn tiếp tục duy trì trong năm 2026 nhằm hỗ trợ thanh khoản thiếu hụt cho các ngân hàng.
Theo ước tính của DSC, nguồn vốn từ thị trường 2 đang tài trợ khoảng 19% tổng nguồn vốn huy động của hệ thống ngân hàng tuy nhiên chủ yếu chỉ có các ngân hàng quốc doanh duy trì được trạng thái ròng dương và chi phối đáng kể đối với thị trường 2 nhờ nhận được một lượng tiền gửi lớn từ Kho bạc Nhà nước.
"Tuy nhiên, bản chất đây vẫn là các nguồn huy động mang tính chất định hướng, ngắn hạn trong khi hoạt động tín dụng tập trung vào các kỳ hạn dài hơn dẫn đến chênh lệch kỳ hạn và làm tăng áp lực thanh khoản cho hệ
Chuyên gia DSC kỳ vọng những nỗ lực hỗ trợ thanh khoản từ NHNN sẽ giúp nền lãi suất dần ổn định trở lại trong khi dư địa giảm được đánh giá là tương đối hạn chế do áp lực thanh khoản vẫn hiện hữu cùng sự bất định từ cuộc chiến Mỹ - Iran có thể ảnh hưởng đến quá trình giảm lãi suất của Fed.
