Che giấu dòng tiền bằng nội dung chuyển khoản "happy birthday", "yêu em": Có thực sự qua mắt được cơ quan thuế?

Mới đây, Cục Thuế khẳng định dự thảo mới nhất của Nghị định quy định chi tiết Luật Quản lý thuế vẫn giữ nguyên trách nhiệm của ngân hàng, trung gian thanh toán và tổ chức thẻ quốc tế trong việc cung cấp thông tin tài khoản của người nộp thuế, đồng thời phối hợp với cơ quan thuế khi phát hiện giao dịch bất thường.

Theo ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, có 5 dấu hiệu có thể giúp cơ quan thuế nhận diện rủi ro cao về thuế.

Thứ nhất, đóng tài khoản ngân hàng đã khai báo với cơ quan thuế của hộ, cá nhân kinh doanh. Hoặc đóng tài khoản ngân hàng cá nhân đã dùng để hoạt động kinh doanh.

Ông Tuấn cho biết, thông thường, những tài khoản ngân hàng này có giao dịch lớn nhưng chưa thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ. Dẫn đến chủ tài khoản có nhu cầu đóng tài khoản cũ để mở tài khoản kinh doanh mới.

Tuy nhiên, việc đóng tài khoản cũng không giải quyết được vấn đề, bởi dữ liệu giao dịch của tài khoản vẫn được ngân hàng lưu trữ trên hệ thống của ngân hàng. Khi cần, cơ quan thuế vẫn có thể yêu cầu bạn hoặc ngân hàng cung cấp dữ liệu sao kê của giai đoạn quá khứ.

Thứ hai, giao dịch trên nhiều tài khoản cá nhân khác nhau để chia nhỏ doanh thu.

Chuyên gia lý giải, trên thực tế, khi mở một tài khoản ngân hàng, nhân viên ngân hàng thực hiện yêu cầu cung cấp một dữ liệu thông tin thống nhất dựa trên CCCD. Do đó, việc mở nhiều tài khoản ngân hàng để giao dịch thì dữ liệu vẫn tổng hợp dựa trên thông tin cá nhân của chủ sở hữu tài khoản.

“Hay nói chính xác hơn, khi ngân hàng thương mại cung cấp thông tin, cơ quan thuế sẽ có dữ liệu đầy đủ về số lượng tài khoản sở hữu, số lượng giao dịch hay giá trị giao dịch trên mỗi tài khoản ngân hàng để phân tích và nhận diện rủi nghĩa vụ thuế”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Thứ ba, yêu cầu chuyển khoản vào nhiều tài khoản khác nhau của người thân hoặc nhân viên để né doanh thu tính thuế.

Sau đó dòng tiền này sẽ được rút ra bằng tiền mặt để giao lại cho chủ doanh nghiệp, chủ hộ kinh doanh, hoặc chuyển khoản vào tài khoản cá nhân của chủ doanh nghiệp, chủ hộ kinh doanh. Các dấu hiệu bất thường bây giờ không chỉ nằm ở chủ doanh nghiệp, chủ hộ kinh doanh, mà còn nằm ở các tài khoản ngân hàng liên quan.

Khi có dấu hiệu rủi ro cao về thuế thì các tài khoản của người thân hoặc nhân viên sẽ được cơ quan chức năng xác minh và chắc chắn, dòng tiền của người chủ thật sự sẽ lộ diện.

Thứ tư, ghi nội dung thanh toán chuyển khoản không đúng giao dịch xảy ra.

Ông Tuấn cho biết, trên thực tế, một số người cố tình ghi nội dung chuyển khoản không đúng bản chất giao dịch, thay vì thể hiện việc thanh toán hàng hóa, dịch vụ, hợp đồng hay hóa đơn thì sử dụng các nội dung không liên quan như "Happy birthday", "Happy wedding", "thương em", "yêu em"...

Tuy nhiên, dù nội dung thanh toán có khác đi thì bản chất khoản tiền vẫn là doanh thu cung cấp hàng hóa, dịch vụ của hộ kinh doanh hay doanh nghiệp. Khi thanh kiểm tra thuế, hoặc khi giải thể, cơ quan thuế sẽ yêu cầu cung cấp sao kê tài khoản ngân hàng liên quan để xác minh nghĩa vụ thuế, khi đó, dòng tiền càng không minh bạch thì rủi ro bị ấn định thuế nhầm càng dễ xảy ra.

“Bởi lẽ, 3 năm, 5 năm hay 7 năm sau, người nộp thuế liệu có nhớ dòng tiền chi tiết để giải trình với cơ quan thuế?”, ông nói.

Thứ 5, số lượng giao dịch và giá trị giao dịch cao bất thường so với một cá nhân bình thường.

Chuyên gia cho biết một cá nhân bình thường chỉ có vài giao dịch một ngày, vài chục giao dịch một tháng hay vài trăm giao dịch một năm. Nhưng một tài khoản phục vụ hoạt động kinh doanh có thể sẽ phát sinh vài chục giao dịch một ngày, vài trăm giao dịch một tháng, hay hàng ngàn giao dịch một năm.

Tương tự như vậy giá trị giao dịch của một cá nhân bình thường có thể mấy chục triệu, mấy trăm triệu đồng một năm, nhưng một tài khoản phục vụ kinh doanh có thể phát sinh giá trị giao dịch hàng tỷ đồng hay vài chục tỷ đồng một năm.

“Đây là một dấu hiệu không bình thường, so với một cá nhân bình thường. Việc một cá nhân có số lượng giao dịch nhiều bất thường, hay giá trị giao dịch cao bất thường không khẳng định cá nhân đó trốn thuế. Tuy nhiên, đó là một dấu hiệu để cơ quan thuế xác minh dòng tiền liên quan đến hoạt động kinh doanh, thu nhập từ nơi làm việc, hay phục vụ quá trình xác minh trong phòng chống rửa tiền….”, ông phân tích.

Ông Tuấn cho biết, theo quy định hiện hành, ngân hàng thương mại phải cung cấp thông tin cho cơ quan thuế định kỳ hàng tháng, bao gồm các thông tin sau: tên chủ tài khoản, ngày sinh, địa chỉ, mã số thuế, quốc gia cư trú, số hiệu tài khoản, ngày mở và đóng tài khoản.

Trong trường hợp người nộp thuế có dấu hiệu gian lận về thuế, cơ quan thuế có quyền yêu cầu ngân hàng hoặc người nộp thuế cung cấp thông tin chi tiết sao kê tài khoản ngân hàng.

Việc kiểm tra, rà soát tài khoản ngân hàng thường chỉ được thực hiện với các trường hợp người nộp thuế bị xếp vào nhóm rủi ro cao, có dấu hiệu nghi vấn về tính trung thực trong khai báo doanh thu và nghĩa vụ thuế.

Dựa trên quy định hiện hành, và nội dung bổ sung trong dự thảo Nghị định, ông Tuấn cho rằng xu hướng tương lai, cơ quan thuế sẽ sử dụng hệ thống để phân tích dữ liệu, từ đó nhận diện tài khoản có rủi ro cao về thuế.

Do đó, chuyên gia khuyến nghị chủ doanh nghiệp và chủ hộ kinh doanh nên tách bạch dòng tiền kinh doanh và dòng tiền cá nhân, cũng như nên thực hiện trung thực và đầy đủ nghĩa vụ thuế. Điều này giúp hạn chế rủi ro các khoản phạt, các khoản truy thu, tính lãi chậm nộp, hay thậm chí là bị khởi tố răn đe.

Thay vì mất thời gian và lo lắng cho một nghĩa vụ thuế không đầy đủ, có thể dẫn đến nhiều rủi ro trong tương lai. Người kinh doanh nên tập trung vào việc tối ưu chi phí vận hành, nâng cao chất lượng dịch vụ hay tăng trải nghiệm của khách hàng để gia tăng doanh thu và lợi nhuận.