Đúng vào thời điểm xung đột ở Trung Đông, vàng bất ngờ bị bán tháo, mất gần 20% giá trị, xuống vùng 4.447 USD/ounce. Đây là điều thường không bao giờ xảy ra theo logic truyền thống.
‘Margin call’ - Thủ phạm thầm lặng đánh sập vàng
Theo phân tích mới nhất từ WisdomTree - công ty quản lý quỹ hàng đầu thế giới và StoneX - công ty dịch vụ tài chính toàn cầu, một trong những nguyên nhân quan trọng nằm ở áp lực margin call (yêu cầu bổ sung ký quỹ, tức là nhà đầu tư bị yêu cầu nộp thêm tiền mặt; nếu không có, tài sản sẽ bị bán giải chấp).
Cơ chế này diễn ra theo chuỗi phản ứng sau: Xung đột địa chính trị leo thang khiến thị trường chứng khoán lao dốc.
Nhà đầu tư (đặc biệt là các quỹ đầu cơ, tổ chức tài chính) bị “margin call”, buộc phải có tiền mặt ngay để bù đắp cho các khoản lỗ trên danh mục đầu tư.
Nhà đầu tư thường phải bán những tài sản có tính thanh khoản cao để nhanh chóng bổ sung ký quỹ, trong đó có vàng. Với tính thanh khoản cực tốt, vàng trở thành "con tin" bị bán tháo.
Rhona O'Connell, Trưởng bộ phận Phân tích Thị trường tại StoneX, giải thích: "Sự lao dốc của thị trường chứng khoán khiến các nhà đầu tư phải bán vàng để huy động tiền mặt đối phó với các đợt ký quỹ. Việc bán vàng trong giai đoạn này phản ánh nhu cầu quản lý tài sản thế chấp, chứ không phải do yếu tố cơ bản của vàng suy yếu".
Không phải lần đầu: Lịch sử lặp lại
Điều thú vị là hiện tượng "giảm trước khi tăng" này không hề mới. WisdomTree đã chỉ ra rằng trong lịch sử, nhiều cú sốc địa chính trị lớn cũng chứng kiến kịch bản tương tự.
Năm 1987, cú sập Black Monday khiến Dow Jones lao dốc 22,6% chỉ trong một phiên, mức giảm kỷ lục lịch sử, kéo theo vàng bị bán tháo vì thanh khoản, nhưng sau đó đã phục hồi ngoạn mục.
Năm 2000, bong bóng dot-com vỡ cũng tạo áp lực giảm ban đầu lên vàng trước khi nó bật tăng. Khủng hoảng nợ Hy Lạp cũng vậy: giảm ngắn hạn, tăng dài hạn.
Gần nhất là chiến tranh Nga - Ukraine năm 2022, vàng giảm trong những tuần đầu vì áp lực ký quỹ, sau đó lập đỉnh mới. Lịch sử đang cho thấy: cú bán tháo lần này có thể chỉ là bước đệm cho một đợt tăng giá mới.
Theo nhóm chuyên gia của WisdomTree, cơ chế ở tất cả các sự kiện này đều giống nhau: áp lực ký quỹ từ thị trường chứng khoán tạo áp lực bán lên vàng, nhưng sau khi cơn sốc thanh khoản qua đi, vai trò trú ẩn an toàn của vàng lại phát huy tác dụng và đẩy giá lên cao hơn.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Mặc dù giá vàng đang chịu áp lực ngắn hạn nhưng các chuyên gia vẫn lạc quan về triển vọng dài hạn.
Nitesh Shah, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Hàng hóa và Kinh tế vĩ mô tại WisdomTree, nhận định: "Sự điều chỉnh của vàng hiện nay phản ánh áp lực thanh khoản ngắn hạn, không phải sự xấu đi của các yếu tố cơ bản. Rủi ro địa chính trị vẫn ở mức cao, áp lực cấu trúc lên đồng USD vẫn còn. Khi diễn biến ngược chiều này suy yếu, vai trò của vàng như một hàng rào địa chính trị và công cụ đa dạng hóa danh mục sẽ được tái khẳng định”.
Dù đang chịu áp lực ngắn hạn, các yếu tố hỗ trợ dài hạn cho vàng vẫn còn nguyên giá trị.
Trước hết, rủi ro địa chính trị được dự báo sẽ kéo dài, khi Mỹ và Iran khó có thể chấp nhận một thỏa thuận hài lòng cả hai, khiến xung đột có thể tiếp diễn.
Thứ hai, áp lực lên đồng USD vẫn rất lớn: thâm hụt kép (twin deficit) của Mỹ cùng với sự không chắc chắn về chính sách của Fed đang là gánh nặng lên đồng bạc xanh.
Thứ ba, các ngân hàng trung ương, đặc biệt là ở châu Á, vẫn đang mua ròng vàng, dòng tiền vào kim loại quý ở khu vực này rất mạnh mẽ.
Ngoài ra, theo WisdomTree, với những bất ổn của kinh tế toàn cầu hiện tại, vàng vẫn được định giá thấp hơn mức phản ánh đầy đủ các rủi ro hiện nay.
Về mặt kỹ thuật, vùng hỗ trợ quan trọng cần theo dõi là 4.400 USD/ounce. Nếu vàng giữ được mốc này và xung đột có dấu hiệu hạ nhiệt, đó có thể là thời điểm vàng bật tăng trở lại.
Nhà kinh tế học người Anh John Maynard Keynes từng nói: "Thị trường có thể bất hợp lý lâu hơn khả năng bạn có thể trụ vững". Vàng là nạn nhân của sự bất hợp lý đó và rồi sẽ chứng minh: sau cơn sốc là cơ hội.
