Cựu Trung tướng Quân đội Mỹ Ben Hodges, người nguyên là Tư lệnh Quân đội Mỹ tại châu Âu mới đây đã nhận xét rằng “Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương” (NATO) đã trải qua nhiều thời kỳ khó khăn, nhưng ông nhận thấy tình hình khối này chưa bao giờ tồi tệ như giai đoạn hiện nay.
“NATO đã vượt qua nhiều sóng gió, nhưng đây là lần đầu tiên tình hình trở nên tồi tệ như hiện nay”, ông Ben Hodges nói.
Vị cựu quan chức cao cấp của Lầu Năm Góc chỉ ra, lần đầu tiên trong lịch sử có một trong những quốc gia hàng đầu của khối (ám chỉ những tuyên bố và hành động của Tổng thống Mỹ Donald Trump) đang đặt câu hỏi về tương lai của NATO.
Ông thừa nhận bất kỳ liên minh hay liên hiệp nào cũng luôn có những bất đồng, đó là bản chất của bất cứ tổ chức tụ tập nhiều quốc gia, đông trường phái. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên có một Tổng thống Mỹ công khai đặt câu hỏi về cam kết của nước này đối với liên minh NATO.
Trong hơn 7 thập niên đã qua, Mỹ luôn cam kết tuân thủ Điều 5 của Hiến chương NATO (về “Phòng vệ Tập thể”) và châu Âu biết rằng trong bất kỳ cuộc tấn công nào, lực lượng cứu viện của Quân đội Mỹ sẽ đến và giải cứu khối này khỏi bất cứ đối thủ nào.
Nhưng giờ đây, niềm tin đó không còn chắc chắn nữa, bởi sau hai nhiệm kỳ Tổng thống của ông Trump, Mỹ và NATO đang dần xa rời nhau.
Trong tình huống này, châu Âu có hai lựa chọn: Một là “thừa nhận sai lầm”, xin lỗi Trump và chờ đợi mọi thứ trở lại bình thường; hai là cố gắng xây dựng “cuộc sống riêng”, tức là trở nên độc lập hơn cả về chính trị lẫn quốc phòng, không còn phụ thuộc vào Mỹ.
Trên thực tế, những ý tưởng như vậy đã xuất hiện và không ít quan chức NATO ở Brussels ủng hộ sự độc lập lớn hơn của khối này.
Tuy nhiên, dự định là một chuyện, còn thực hiện được hay không lại là chuyện khác hoàn toàn, bởi hiện nay khối quân sự phương Tây thiếu một thủ lĩnh mạnh mẽ, có uy tín và sức mạnh vượt trội so với các quốc gia khác.
Hodges tin rằng, để giải quyết vấn đề khó khăn trong quan hệ với Mỹ dưới thời ông Trump (trên lí thuyết là còn tại vị đến năm 2029), châu Âu cần “giữ thái độ khiêm nhường và im lặng”, tránh đưa ra những kết luận vội vàng để không làm ông chủ Nhà Trắng tức giận hơn nữa. Chính điều này sẽ giúp họ vượt qua cuộc khủng hoảng này.
