OCB thay đổi ra sao dưới thời CEO Phạm Hồng Hải?

Từ CEO người Việt đầu tiên của HSBC đến tái cấu trúc OCB

Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) vừa công bố thông tin ông Phạm Hồng Hải gửi đơn từ nhiệm vị trí Tổng Giám đốc sau gần hai năm điều hành ngân hàng. Sự rời đi của ông Hải diễn ra trong bối cảnh OCB vừa ghi nhận kết quả kinh doanh quý I/2026 tăng trưởng tích cực.

Chia sẻ về quyết định từ nhiệm, ông Phạm Hồng Hải cho biết mỗi giai đoạn phát triển của doanh nghiệp sẽ cần những ưu tiên và cách tiếp cận khác nhau. Theo ông, OCB đang bước vào giai đoạn mới với những mục tiêu lớn hơn, đòi hỏi mô hình điều hành và định hướng phù hợp hơn với bối cảnh mới.

“Khi quyết định rời khỏi vị trí điều hành, tôi cho rằng mỗi giai đoạn phát triển của doanh nghiệp đều cần những cách tiếp cận và ưu tiên khác nhau. OCB đang bước vào một chặng đường mới với nhiều mục tiêu lớn hơn, đòi hỏi những định hướng và mô hình điều hành phù hợp hơn trong bối cảnh mới. 

Tôi tin rằng sự thay đổi này là thời điểm phù hợp khi tổ chức đã sẵn sàng cho bước chuyển tiếp và bản thân tôi cũng sẵn sàng cho những thử thách mới”, ông Hải chia sẻ. Rời vị trí CEO tại OCB, ông Hải cho biết sẽ tiếp tục gắn bó với lĩnh vực tài chính – ngân hàng sau gần ba thập kỷ làm việc trong ngành. 

Ông Phạm Hồng Hải chính thức đảm nhiệm vị trí CEO OCB từ ngày 16/7/2024. Trước khi gia nhập ngân hàng này, ông là gương mặt quen thuộc trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng với gần 30 năm kinh nghiệm, từng là Tổng Giám đốc người Việt đầu tiên của HSBC Việt Nam, giữ vai trò Giám đốc Khối Kinh doanh quốc tế của HSBC Canada trước khi trở về Việt Nam tham gia điều hành Chứng khoán Thiên Việt với vị trí Phó Chủ tịch HĐQT.

Thời điểm ông Hải tiếp quản vị trí điều hành cũng là lúc OCB bước vào giai đoạn nhiều biến động nhất kể từ sau chu kỳ tăng trưởng mạnh giai đoạn 2013 – 2021. Sau nhiều năm mở rộng tín dụng nhanh, đặc biệt ở mảng bán lẻ, ngân hàng bắt đầu chịu tác động từ sự suy giảm của thị trường bất động sản, môi trường lãi suất cao và áp lực nợ xấu gia tăng từ năm 2022.

Theo chia sẻ của ông Phạm Hồng Hải tại ĐHĐCĐ thường niên 2026, năm 2024 là giai đoạn áp lực nợ xấu lớn nhất đối với OCB. “Đỉnh điểm của vấn đề này là năm 2024. Ngân hàng kỳ vọng năm 2025 có thể xử lý dứt điểm nhưng do thị trường chưa thuận lợi nên vẫn còn tồn đọng. Tuy nhiên, từ giữa năm 2025 đến nay, nợ xấu đã có xu hướng được kiểm soát và giảm dần”, ông nói.

Áp lực này chủ yếu đến từ nhóm khách hàng bán lẻ có tài sản bảo đảm là bất động sản. Khi thanh khoản thị trường địa ốc suy giảm, việc xử lý tài sản kéo dài hơn dự kiến, khiến tốc độ thu hồi nợ chậm lại và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận ngân hàng.

Sau khi tiếp quản vị trí CEO, OCB bắt đầu điều chỉnh chiến lược theo hướng thận trọng hơn. Ngân hàng siết lại công tác phân loại nợ, tăng trích lập dự phòng, đồng thời tái cấu trúc danh mục tín dụng bán lẻ sau khi đánh giá nợ xấu tập trung nhiều ở nhóm khách hàng thu nhập trung bình.

Cùng với đó, OCB cũng thay đổi định hướng kinh doanh theo hướng tập trung vào các phân khúc khách hàng có lợi thế cạnh tranh rõ ràng hơn thay vì mở rộng tín dụng đại trà như trước.

Tại ĐHĐCĐ 2026, ông Hải cho biết ngân hàng chuyển từ mô hình “product-centric” sang “customer-centric”, tức tập trung vào đúng nhóm khách hàng mục tiêu thay vì bán những sản phẩm sẵn có.

Bản lề tái cấu trúc và áp lực nợ xấu

Năm 2024 được xem là giai đoạn bản lề của quá trình tái cấu trúc tại OCB. Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý IV/2024, lợi nhuận trước thuế cả năm đạt 4.006 tỷ đồng, giảm 3,2% so với năm trước. Đây cũng là năm ngân hàng phải tăng mạnh chi phí dự phòng để xử lý các vấn đề liên quan đến chất lượng tài sản.

Dù vậy, hoạt động kinh doanh bắt đầu cải thiện rõ hơn vào cuối năm. Riêng quý IV/2024, lợi nhuận trước thuế đạt 1.453 tỷ đồng, tăng 230,1% so với quý III và tăng 10,7% so với cùng kỳ năm trước. Tổng thu thuần đạt 3.218 tỷ đồng, tăng gần 60% so với cùng kỳ năm 2023, trong đó thu nhập lãi thuần tăng mạnh nhờ tín dụng tăng trưởng gần 20% và NIM cải thiện lên khoảng 3,5% vào cuối năm.

Tính đến ngày 31/12/2024, tổng tài sản của OCB đạt 280.712 tỷ đồng, tăng 16,9% so với năm trước. Dư nợ tín dụng tăng gần 20%, cao hơn mức tăng trưởng chung toàn ngành ngân hàng. Trong đó, dư nợ khách hàng cá nhân tăng 11,4%, còn tín dụng SME tăng tới 51,7%. Huy động thị trường 1 đạt 192.413 tỷ đồng, tăng 14,5%.

Tuy nhiên, áp lực lớn nhất của OCB trong năm 2024 vẫn nằm ở chất lượng tài sản. Theo thuyết minh báo cáo tài chính, tổng nợ xấu nội bảng của ngân hàng cuối năm 2024 vào khoảng 5.408 tỷ đồng, tăng gần 39% so với cuối năm 2023.

Đáng chú ý, nợ có khả năng mất vốn tăng mạnh từ khoảng 1.681 tỷ đồng lên hơn 2.621 tỷ đồng, tương đương tăng gần 56%. Nợ nghi ngờ tăng từ khoảng 1.256 tỷ đồng lên hơn 1.710 tỷ đồng, còn nợ dưới tiêu chuẩn cũng tăng lên hơn 1.075 tỷ đồng. 

Diễn biến này cho thấy OCB phải chấp nhận hy sinh một phần lợi nhuận để tăng dự phòng và xử lý các khoản nợ tồn đọng trong bối cảnh thị trường bất động sản chưa phục hồi.

Sang năm 2025, kết quả kinh doanh của OCB bắt đầu cải thiện rõ nét hơn. Lợi nhuận trước thuế cả năm đạt 5.046 tỷ đồng, tăng 25,9% so với năm trước và hoàn thành khoảng 95% kế hoạch đề ra. Tính riêng quý IV/2025, lợi nhuận trước thuế đạt 1.615 tỷ đồng, tăng 11,2% so với cùng kỳ.

Một trong những thay đổi đáng chú ý dưới thời ông Phạm Hồng Hải là cơ cấu nguồn thu của OCB bắt đầu dịch chuyển khỏi phụ thuộc hoàn toàn vào tín dụng. Theo chia sẻ của ông tại ĐHĐCĐ 2026, thu nhập ngoài lãi năm 2025 tăng khoảng 60% so với năm trước. Trong đó, hoạt động ngoại hối tăng trên 100%, dịch vụ thẻ tăng hơn 30%, còn thu phí tài khoản và quản lý tài khoản cũng tăng đáng kể.

Riêng quý IV/2025, thu thuần ngoài lãi đạt 1.285 tỷ đồng, tăng hơn 150% so với quý trước và tăng hơn 128% so với cùng kỳ năm trước. Một phần đáng kể trong mức tăng này đến từ hoạt động xử lý và thu hồi nợ.

Ở chiều ngược lại, bức tranh nợ xấu bắt đầu có sự phân hóa. Một số nhóm nợ ghi nhận xu hướng cải thiện như nợ cần chú ý giảm từ khoảng 3.934 tỷ đồng xuống còn 3.476 tỷ đồng; nợ dưới tiêu chuẩn giảm hơn 25%. Các khoản nợ chờ xử lý có tài sản bảo đảm cũng giảm mạnh từ khoảng 1.462 tỷ đồng xuống còn khoảng 401 tỷ đồng, cho thấy OCB đẩy mạnh xử lý tài sản tồn đọng trong năm 2025.

Dù vậy, áp lực chưa hoàn toàn kết thúc khi nợ có khả năng mất vốn tiếp tục tăng lên hơn 3.832 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tăng khoảng 46% so với cuối năm trước. Điều này cho thấy OCB vẫn đang trong quá trình xử lý hậu quả của giai đoạn tín dụng tăng trưởng nóng trước đây, thay vì hoàn toàn quay trở lại trạng thái tăng trưởng ổn định.

Tính đến cuối năm 2025, tổng tài sản OCB đạt 322.975 tỷ đồng, tăng 16,8% so với năm trước. Huy động thị trường 1 đạt 220.958 tỷ đồng, tăng 14,8%, còn dư nợ tín dụng đạt 205.065 tỷ đồng, tăng 13,9%.

Bước sang quý I/2026, OCB tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực với lợi nhuận trước thuế đạt 1.224 tỷ đồng, tăng 37% so với cùng kỳ. Tổng tài sản đạt 344.098 tỷ đồng, tăng 6,5% so với đầu năm. Năm 2026, ngân hàng đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế đạt 6.960 tỷ đồng, tăng 39% so với năm trước.