Đây được xem là sự kiện chưa từng có: lực lượng vũ trang của một quốc gia đang có chiến tranh cố tình nhắm mục tiêu vào một trung tâm dữ liệu thương mại.
Vào lúc 4h30 sáng 1/3, một máy bay không người lái Shahed 136 của Iran đã tấn công trung tâm dữ liệu Amazon Web Services (AWS) tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), gây ra hỏa hoạn nghiêm trọng và buộc phải ngắt nguồn điện. Tình trạng ngập nước trong quá trình dập lửa càng làm trầm trọng thêm mức độ thiệt hại của cơ sở này.
Ngay sau đó, trung tâm dữ liệu thứ hai của hãng công nghệ Mỹ tiếp tục bị đánh trúng. Cơ sở thứ ba tại Bahrain cũng gặp sự cố khi một drone cảm tử của Iran biến thành quả cầu lửa sau khi đâm xuống khu vực lân cận. Truyền hình nhà nước Iran tuyên bố Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tiến hành vụ tấn công "nhằm xác định vai trò của các trung tâm này trong việc hỗ trợ hoạt động quân sự và tình báo của kẻ địch".
Mạng lưới do công ty của Jeff Bezos xây dựng có thể chịu đựng việc một trung tâm khu vực ngừng hoạt động, nhưng khó lòng trụ vững khi cơ sở thứ hai và thậm chí thứ ba trong chuỗi các kho lưu trữ công nghệ khổng lồ bị vô hiệu hóa.
Cuộc chiến giữa Israel và Iran bộc lộ những mục tiêu tấn công thế hệ mới như trung tâm dữ liệu.
Các đòn phối hợp này mang lại hệ lụy tức thì. Hàng triệu người ở Dubai và Abu Dhabi thức dậy vào sáng hôm sau trong tình trạng không thể trả tiền taxi, đặt đồ ăn hay kiểm tra số dư ngân hàng qua ứng dụng di động. Dù tác động quân sự chưa rõ ràng, các vụ không kích đã đưa chiến tranh xâm nhập trực tiếp vào cuộc sống của 11 triệu người tại UAE, trong đó 90% là người nước ngoài. Amazon đã khuyến cáo khách hàng nhanh chóng sao lưu và di dời dữ liệu khỏi khu vực này.
Tham vọng AI của Vùng Vịnh bị đe dọa
Đáng chú ý hơn, các đòn không kích nhắm vào mục tiêu chiến tranh "thế hệ mới" này đang đặt ra câu hỏi về triển vọng thực hiện kế hoạch của UAE, cùng với hàng tỷ USD đầu tư nước ngoài, nhằm khai thác lĩnh vực được kỳ vọng là "dầu mỏ mới": trí tuệ nhân tạo (AI).
"UAE thực sự muốn trở thành một tay chơi AI lớn", Chris McGuire, chuyên gia về cạnh tranh công nghệ và cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng dưới thời Tổng thống Joe Biden, nhận định. "Chính phủ của họ có niềm tin cực kỳ mạnh mẽ vào công nghệ này, có lẽ mạnh hơn bất kỳ chính phủ nào trên thế giới. Nếu các vấn đề an ninh xuất hiện, họ sẽ phải tìm cách giải quyết rất nhanh chóng".
Nhu cầu ngày càng tăng đối với AI và điện toán đám mây đang thúc đẩy việc xây dựng các trung tâm dữ liệu có sức mạnh tính toán khổng lồ, đi kèm yêu cầu về nguồn điện giá rẻ và ổn định. Khi nỗ lực đa dạng hóa khỏi nhiên liệu hóa thạch, UAE luôn tự hào có sẵn lợi thế này, cùng một quỹ đầu tư quốc gia sẵn sàng trợ cấp cho các dự án.
Vị trí địa lý cũng biến UAE thành điểm cập bờ cáp quang biển quan trọng kết nối châu Âu và châu Á. Thêm vào đó, yếu tố địa chính trị đóng vai trò lớn khi Mỹ muốn kéo các quốc gia Vùng Vịnh ra khỏi vùng ảnh hưởng công nghệ của Trung Quốc. Chuyến công du của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Vùng Vịnh vào tháng 5 năm ngoái trùng với thỏa thuận xây dựng một khuôn viên AI khổng lồ giữa Mỹ và UAE. Theo đó, chính quyền Trump đã nới lỏng các hạn chế bán chip tiên tiến cho khu vực này.
Phòng không cho các trung tâm dữ liệu?
Chuyên gia McGuire đánh giá các sự kiện tuần này có thể mang tính bước ngoặt. Ông nhận định nếu muốn tiếp tục xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn ở Trung Đông, giới chức sẽ phải nghiêm túc xem xét việc trang bị hệ thống phòng thủ tên lửa cho các cơ sở này, thay vì chỉ dựa vào lực lượng bảo vệ hay an ninh mạng thông thường.
Sean Gorman, Giám đốc điều hành Zephr.xyz, phân tích rằng Iran đang áp dụng các chiến thuật tác chiến phi đối xứng từng chứng minh độ hiệu quả ở Ukraine. Việc nhắm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu sẽ tạo áp lực lớn thông qua việc làm gián đoạn an toàn công cộng và nền kinh tế.
"UAE và Bahrain đều đang định vị bản thân là các trung tâm AI toàn cầu bằng cách đầu tư mạnh tay vào trung tâm dữ liệu và hạ tầng cáp quang", Gorman nói. "Nếu làm gián đoạn được hạ tầng đó, Iran sẽ đặt vị thế chiến lược của đối thủ vào vòng nguy hiểm".
Bên cạnh nguy cơ từ trên không, rủi ro từ các chiến dịch không gian mạng của Iran nhắm vào hạ tầng kỹ thuật số liên kết với Mỹ tại Vùng Vịnh cũng là một mối đe dọa hiện hữu. Câu hỏi đặt ra cho các nhà đầu tư hiện nay là liệu UAE có thể chứng minh năng lực phòng thủ cho hạ tầng của mình hay không.
Vili Lehdonvirta, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Internet Oxford, cho biết từ giờ trở đi, các nhà điều hành trung tâm dữ liệu nổi bật như AWS có thể sẽ phải chi tiền đầu tư vào phòng không, tương tự như cách các hãng vận tải biển từng trang bị vũ khí chống cướp biển.
Về mục tiêu tiếp theo, ông Lehdonvirta cảnh báo: "Người Iran thừa hiểu rằng các tuyến cáp quang kết nối những trung tâm dữ liệu này với Mỹ và phần còn lại của thế giới đều chạy qua Eo biển Hormuz, dù chúng sẽ bị lực lượng Mỹ và đồng minh giám sát chặt chẽ".
