Mặc dù Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình đã đạt thỏa thuận tạm thời về khoáng sản hiếm, nhưng các chi tiết quan trọng liên quan đến việc Trung Quốc mở cửa xuất khẩu vẫn chưa được thống nhất. Hai bên đã cho các đội đàm phán đến cuối tháng 11 để chốt các điều khoản về “giấy phép chung” – cơ chế mà Trung Quốc cam kết cấp cho các lô hàng xuất khẩu sang Mỹ.
Việc trì hoãn này khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu khoáng sản hiếm rơi vào trạng thái “chờ đợi”, chưa nhận được hướng dẫn mới và chưa thấy thay đổi thực tế trong hoạt động xuất khẩu. Giới chuyên gia cho rằng hai bên vẫn đang nhìn nhận thỏa thuận theo cách khác nhau, nhưng ít khả năng sẽ có sự hiểu nhầm hoàn toàn về thỏa thuận.
Nhóm đàm phán của Hoa Kỳ và Trung Quốc về các điều khoản 'giấy phép chung' cho việc xuất khẩu đất hiếm và các khoáng sản quan trọng khác của Trung Quốc sang Hoa Kỳ được cho là có thời hạn đến cuối tháng 11 để đạt được thỏa thuận.
“Giấy phép chung” là gì và tại sao quan trọng?
Giấy phép chung là một quy định hiện hành trong luật kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc, cho phép xuất nhiều lô hàng khoáng sản nhạy cảm trong một khoảng thời gian – tối đa ba năm – tới một hoặc nhiều người mua đã được chỉ định. Điều này khác với quy định tiêu chuẩn năm nay, vốn yêu cầu mỗi lô xuất khẩu phải được phê duyệt riêng lẻ.
Theo kế hoạch, giấy phép chung sẽ được áp dụng cho các khoáng sản hiếm và một số kim loại chiến lược khác, bao gồm gallium, germanium, antimony, tungsten và graphite. Tuy nhiên, để được cấp, người mua vẫn phải được cơ quan chức năng xác nhận và có hồ sơ phê duyệt xuất khẩu một lần trước đó.
Việc trì hoãn ảnh hưởng thế nào đến chuỗi cung ứng toàn cầu?
Sự thiếu hụt nam châm từ khoáng sản hiếm năm nay đã khiến các ngành công nghiệp từ sản xuất ô tô, điện tử tiêu dùng đến robot đối mặt nguy cơ gián đoạn. Với vai trò chi phối nguồn cung, Trung Quốc nắm ưu thế trong các cuộc đàm phán thương mại suốt từ tháng 4, khiến Mỹ phải theo kịp các điều kiện cấp phép.
Sự trì hoãn trong việc cấp giấy phép chung có thể khiến các nhà sản xuất toàn cầu vẫn phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguyên liệu, ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất và chi phí. Giới quan sát cảnh báo, nếu không sớm thống nhất, căng thẳng về khoáng sản hiếm có thể kéo dài, gây bất ổn cho thị trường quốc tế.
