Số lượng các công ty Nhật Bản ngừng kinh doanh tại Trung Quốc đạt mức kỷ lục dưới áp lực 3 chiều: đà tăng trưởng chậm lại của nền kinh tế Trung Quốc, thuế quan của Mỹ và sự đóng băng ngoại giao giữa Tokyo và Bắc Kinh.
Tính đến tháng 6/2026, có tổng cộng 10.118 công ty Nhật Bản hiện diện tại thị trường Trung Quốc đại lục, theo Teikoku Databank, công ty nghiên cứu tín dụng doanh nghiệp lớn nhất Nhật Bản.
Con số này là mức thấp nhất kể từ khi Teikoku Databank bắt đầu thu thập số liệu thống kê vào năm 2010. Con số này giảm 22% so với năm 2024 và giảm 30% so với mức đỉnh năm 2012 về sự hiện diện của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Trung Quốc.
Đầu tư mới của Nhật Bản vào Trung Quốc đã giảm mạnh. Theo báo cáo của Teikoku, từ năm 2024 đến năm 2026, chỉ có 1.221 công ty Nhật Bản thâm nhập thị trường Trung Quốc thông qua các công ty con, nhà máy hoặc văn phòng đại diện, mức thấp nhất từ trước đến nay ngoại trừ thời kỳ đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, kỷ lục 4.137 công ty Nhật Bản rút hoàn toàn khỏi Trung Quốc trong giai đoạn này.
Các nhà nghiên cứu của Teikoku Databank cho biết sự sụt giảm này "phản ánh rõ sự chuyển dịch trong hoạt động kinh doanh của các công ty Nhật Bản tại Trung Quốc từ giai đoạn mở rộng sang giai đoạn tái cấu trúc".
Các nhà phân tích cho rằng "việc rút khỏi Trung Quốc" có thể sẽ tiếp diễn khi các công ty Nhật Bản đánh giá lại rủi ro khi đầu tư vào ngành sản xuất Trung Quốc và sức mạnh của cạnh tranh nội địa trên thị trường tiêu dùng nước này.
Theo báo cáo, các công ty cho biết phần lớn những nỗ lực tái cấu trúc đó nhằm mục đích đa dạng hóa chuỗi cung ứng để giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc mà không hoàn toàn tách rời khỏi quốc gia này.
Satoru Nagao, chuyên gia tại viện nghiên cứu Hudson Institute của Mỹ, cho biết các doanh nghiệp Nhật Bản đang tìm cách chuyển hướng sang Ấn Độ, cũng như các điểm đến như Việt Nam, Thái Lan và các khu vực khác ở Đông Nam Á, sau nhiều năm đầu tư mạnh vào Trung Quốc.
Ông nói về môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt ở Trung Quốc: "Chúng ta đã cho rồng ăn và nó phun lửa".
Giới doanh nghiệp Nhật Bản cũng bị cuốn vào giữa cuộc tranh chấp ngoại giao kéo dài cả năm nay. Điều này khiến Trung Quốc hạn chế xuất khẩu các khoáng sản quan trọng sang các công ty Nhật Bản.
Ngành du lịch cũng gần như tê liệt. Số liệu mới nhất từ Tổ chức Du lịch Quốc gia Nhật Bản cho thấy lượng khách du lịch Trung Quốc đại lục đến Nhật Bản trong tháng 8 đã giảm 59% so với cùng kỳ năm ngoái.
Các nhà nghiên cứu của Teikoku cho biết, chi phí lao động tăng cao và tình hình kinh tế xấu đi ở Trung Quốc, sau sự sụp đổ của giá bất động sản và tình trạng dư thừa công suất công nghiệp lớn, cũng là những yếu tố thúc đẩy xu hướng doanh nghiệp Nhật Bản rút khỏi Trung Quốc.
Các công ty cho biết với các nhà nghiên cứu rằng cuộc chiến thuế quan dai dẳng giữa Mỹ và Trung Quốc cũng đã gây ra ảnh hưởng nặng nề. Teikoku cho biết khoảng 60% các nhà sản xuất Nhật Bản có cơ sở sản xuất tại Trung Quốc báo cáo doanh thu bị ảnh hưởng bởi thuế quan của Mỹ.
Theo FT
