Theo kết quả điều tra biến động dân số hằng năm, 4 nguyên nhân chính của việc kết hôn muộn là: (1) Sự thay đổi trong quan niệm hôn nhân của người trẻ dẫn đến xu hướng kết hôn muộn; (2) Nhu cầu cải thiện kinh tế, học vấn, phát triển sự nghiệp đã tác động làm chậm, muộn việc kết hôn; (3) Việc tạo lập và bảo đảm môi trường thân thiện cho nam nữ thanh niên tìm hiểu, kết bạn, kết hôn còn nhiều hạn chế; (4) Sức ép kinh tế đối với một gia đình trẻ (chi phí sinh hoạt, thuê hoặc mua nhà, chi phí nuôi dưỡng và giáo dục con cái ngày càng cao).
Phân tích sâu hơn, chuyên gia của Cục Dân số (Bộ Y tế) cho rằng, quan niệm hôn nhân của giới trẻ đã thay đổi, tác động đến "trì hoãn" kết hôn. Nếu trước đây, kết hôn được xem là cột mốc bắt buộc của đời người, thì nay nhiều người trẻ coi hôn nhân là một lựa chọn - không phải nghĩa vụ. Họ đề cao tự do cá nhân, sự nghiệp, trải nghiệm và chất lượng mối quan hệ, hơn là hình thức ràng buộc. Đây là biểu hiện của một xã hội phát triển, khi con người có điều kiện tự chủ hơn, song cũng đặt ra thách thức cho các giá trị gia đình truyền thống và chính sách dân số.
