Trì hoãn cải thiện chỉ số sau khám sức khoẻ

Minh Trang, 30 tuổi, nhân viên văn phòng ở Hà Nội, quan tâm sức khỏe song thừa nhận bản thân chỉ khám để biết tình trạng bản thân, chưa thực sự cải thiện các chỉ số.

Trong lần khám sức khỏe cuối tháng 9, bác sĩ cho biết Trang bị rối loạn chuyển hóa, chỉ số mỡ máu cao. Trang được gợi ý đồng thời thay đổi chế độ dinh dưỡng, giấc ngủ và vận động hàng ngày, trong vòng ba tháng có thể cải thiện chỉ số mỡ máu.

Tuy nhiên, khi bắt tay vào áp dụng khoảng một tuần, Trang quyết định hoãn kế hoạch do quá căng thẳng.

"Việc thay đổi những thói quen không tốt cho sức khỏe gây mệt mỏi hơn dự tính, trong khi đó áp lực công việc văn phòng tăng cao vào cuối năm, vì vậy tôi sẽ thử áp dụng vào một thời gian khác rảnh rỗi hơn", Trang giải thích.

Tương tự, Linh Chi, 34 tuổi, nhân viên thiết kế đồ họa tại một công ty tư nhân tại TP HCM, cũng hoãn lịch chăm sóc sức khỏe. Chi khám chuyên khoa sau khi các lần khám sức khỏe định kỳ tại công ty ghi nhận đường huyết cao. Kết quả khám cho thấy đường huyết tăng, kèm tình trạng gan nhiễm mỡ. Bác sĩ kê thuốc kiểm soát đường huyết, hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn, giảm cân và cập nhật kết quả sau 40 ngày.

Chị mua thuốc, uống được khoảng 20 ngày rồi dần quên dùng. Việc cập nhật kết quả cho bác sĩ cũng không được duy trì. Ban đầu, chị tự theo dõi cân nặng, huyết áp và đường huyết tại nhà, nhưng công việc bận rộn khiến thói quen này tiếp tục bị gián đoạn.

Khoảng nửa năm qua, chị chưa kiểm tra lại đường huyết. Chị muốn thu xếp tái khám để biết tình trạng hiện tại và hướng điều trị tiếp theo, song áp lực công việc và chi phí khiến kế hoạch tiếp tục bị trì hoãn. Lo lắng cho sức khỏe, chị vẫn chưa thực hiện được việc theo dõi như bác sĩ hướng dẫn.

Câu chuyện của hai nhân vật cho thấy khoảng cách giữa phát hiện bất thường và duy trì chăm sóc sau khám. Một phiếu kết quả, đơn thuốc hay lời hẹn theo dõi chỉ phát huy giá trị khi người bệnh có thể thực hiện những bước tiếp theo. Công việc và khó khăn tài chính có thể khiến quá trình này bị đứt quãng.

Theo bác sĩ Lê Thị Gấm, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cảm giác khỏe không đủ để khẳng định các chỉ số trong cơ thể bình thường. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phần lớn người tăng huyết áp không có triệu chứng. Nếu không được kiểm soát, bệnh có thể gây tổn thương tim, thận và dẫn đến đột quỵ. Việc đo huyết áp và được nhân viên y tế đánh giá giúp nhận diện nguy cơ trước khi xuất hiện biến chứng.

Với đường huyết, kết quả bất thường cũng cần được đọc đúng trong bối cảnh của người đi khám. Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Mỹ (NIDDK) cho biết bác sĩ thường sử dụng xét nghiệm thứ hai để xác nhận chẩn đoán đái tháo đường. Một kết quả sàng lọc vì vậy có thể là điểm bắt đầu của quá trình kiểm tra thêm, thay vì căn cứ để tự kết luận mình đã mắc bệnh hoặc chỉ tăng nhẹ nên không đáng lo.

Không phải mọi chỉ số ngoài khoảng tham chiếu đều có cùng ý nghĩa. Người đi khám cần hỏi bác sĩ kết quả nào phải xử lý sớm, kết quả nào cần kiểm tra lại và thời điểm phù hợp. Bác sĩ sẽ cân nhắc triệu chứng, tiền sử, thuốc đang sử dụng cùng các kết quả liên quan để quyết định bước tiếp theo. Tự mua thuốc hoặc thực phẩm bổ sung chỉ dựa trên một dòng đánh dấu bất thường có thể dẫn đến xử trí không phù hợp.

Theo bác sĩ Gấm, ngay cả khi chưa cần dùng thuốc, lời dặn thay đổi lối sống vẫn cần được chuyển thành hành động cụ thể. Thay vì chỉ ghi nhớ ăn uống lành mạnh, tập luyện nhiều hơn, người đi khám có thể trao đổi để xác định những thay đổi phù hợp với sức khỏe và lịch sinh hoạt, cùng mốc đánh giá lại. Đặt lịch tái khám trước khi rời cơ sở y tế hoặc lưu nhắc hẹn trên điện thoại sẽ giúp hạn chế quên lời dặn.

Hồ sơ khám cũng cần được lưu giữ lại để bác sĩ đối chiếu ở những lần sau. Bản giấy, ảnh chụp rõ hoặc dữ liệu điện tử nên có ngày thực hiện, kết luận và hướng dẫn theo dõi. Khi khám tại cơ sở khác, mang theo kết quả cũ giúp cung cấp thêm thông tin về diễn biến sức khỏe. Nếu còn kết quả chưa được trả hoặc chưa có người giải thích, người đi khám cần liên hệ cơ sở y tế để hoàn tất.

Bên cạnh theo dõi chỉ số và kiểm soát bệnh nền, mỗi lần khám còn là dịp rà soát những biện pháp phòng bệnh đang thiếu, trong đó có tiêm chủng. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC), nhu cầu tiêm chủng của người trưởng thành thay đổi theo tuổi, tình trạng sức khỏe, nghề nghiệp và các yếu tố nguy cơ. Người mắc đái tháo đường, bệnh tim hoặc bệnh phổi có thể gặp hậu quả nghiêm trọng hơn khi mắc các bệnh truyền nhiễm như zona thần kinh, cúm, viêm phổi do phế cầu, hợp bào hô hấp RSV...

Người đi khám có thể mang theo sổ tiêm chủng, hồ sơ bệnh lý nếu có để bác sĩ tư vấn các mũi vaccine phù hợp, cần bổ sung hoặc nhắc lại theo hướng dẫn áp dụng tại Việt Nam. Việc tiêm cần được đánh giá theo từng người, cùng với kế hoạch điều trị và theo dõi sức khỏe. Sau buổi khám, điều cần mang về là một kế hoạch rõ ràng: chỉ số nào phải theo dõi, khi nào tái khám, thói quen nào cần đổi và biện pháp phòng bệnh nào cần bổ sung.