'Tránh đầu tư phân tán, trùng lặp khi làm nền tảng số'

Việc xây dựng hạ tầng số, nền tảng số theo Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số hướng tới một trong những mục tiêu là chia sẻ, kế thừa các thành phần hiện có, tránh đầu tư phân tán, trùng lặp.

Đây là một trong những nội dung trọng tâm trong triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, được đưa ra tại Hội nghị phổ biến, quán triệt và triển khai, liên quan đến khung, ngày 15/9, do Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì.

Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0) được ban hành cuối tháng 7. Các hợp phần chính được tổ chức, triển khai theo cùng một cấu trúc kiến trúc thống nhất gồm bốn lớp: Hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung; Dữ liệu và nền tảng lõi; Ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; Kênh tương tác và đo lường hiệu quả.

Theo Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương, Khung thiết lập kiến trúc chung ở cấp quốc gia. Trên cơ sở này, các cơ quan xây dựng kiến trúc số phù hợp chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền nhưng phải tuân thủ nguyên tắc và yêu cầu liên thông chung. Việc thiết kế, đầu tư, vận hành hệ thống số được thống nhất, bảo đảm kết nối và chia sẻ dữ liệu.

Ông cũng nhấn mạnh hai nguyên tắc xuyên suốt là lấy dữ liệu làm trung tâm và ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Dữ liệu được xác định là tài sản chiến lược, phải được quản trị, chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ theo yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung". Trong khi đó, AI hỗ trợ phân tích, dự báo và tự động hóa quy trình phù hợp. Tuy nhiên, đối với quyết định ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, người có thẩm quyền vẫn phải chịu trách nhiệm chính. AI không được sử dụng để thay thế trách nhiệm ra quyết định của con người.

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ cho biết 79 nền tảng số dùng chung quốc gia sẽ được Trung ương đầu tư để các bộ, ngành, địa phương sử dụng lại, hạn chế đầu tư trùng lặp, chồng chéo và lãng phí. Bộ cũng sẽ xây dựng, vận hành Hệ thống quản lý kiến trúc số quốc gia; ban hành bộ chỉ số, phương pháp đánh giá và cơ chế giám sát tuân thủ. Dữ liệu đánh giá được thu thập tự động từ các hệ thống hiện có, giảm nhập lại số liệu, hạn chế báo cáo thủ công và cho phép theo dõi kết quả theo thời gian thực.

Thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến hoàn thiện hướng dẫn xây dựng, cập nhật, duy trì Khung kiến trúc số; hướng dẫn kế thừa các khung đã ban hành, xử lý hệ thống chưa phù hợp. Đồng thời, phối hợp với Bộ Công an xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật.

Ban hành Khung kiến trúc số chậm nhất ngày 29/1/2027

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục quán triệt đầy đủ ý nghĩa, cách tiếp cận của Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, coi đây là một nhiệm vụ quan trọng, phải được triển khai thực chất, đồng bộ, hiệu quả, không làm hình thức, đối phó.

Ông cũng yêu cầu các cơ quan trong hệ thống chính trị phân định rõ trách nhiệm, bảo đảm kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu và sử dụng chung các thành phần theo Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số; đồng thời bảo đảm an ninh mạng, an toàn và bảo vệ dữ liệu. Các cơ quan, tổ chức phải hoàn thành việc xây dựng mới hoặc rà soát, cập nhật, ban hành Khung kiến trúc số của mình chậm nhất ngày 29/1/2027.

Theo Phó thủ tướng, khung kiến trúc phải được coi là công cụ quản trị chuyển đổi số. Hiệu quả triển khai cần được đo lường bằng khả năng kết nối, chia sẻ, sử dụng chung, giảm đầu tư trùng lặp, tiết kiệm nguồn lực, bảo đảm an toàn và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Ông cũng quán triệt yêu cầu "3 không" đối với các bộ, ngành, địa phương: "Không khoán trắng cho đơn vị công nghệ thông tin; không làm theo hình thức; không để dồn việc đến sát thời hạn".

Ngoài ra, ông nhấn mạnh việc đầu tư mới phải thực sự cần thiết, phù hợp với kiến trúc, không trùng lặp. An ninh mạng, bảo vệ dữ liệu, dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và bí mật nhà nước phải được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế và trong suốt quá trình thực hiện.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao tiếp thu ý kiến tại hội nghị, hoàn thiện và ban hành theo thẩm quyền tài liệu hướng dẫn xây dựng, cập nhật, duy trì Khung kiến trúc số của các cơ quan, tổ chức; đồng thời phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan liên quan hoàn thiện, ban hành theo thẩm quyền phương pháp đánh giá, giám sát mức độ tuân thủ; Bộ chỉ số đo lường kết quả (KPI), tiêu chí đánh giá, cơ chế báo cáo, danh mục kiểm tra và các biểu mẫu cần thiết. Ngoài ra, Bộ cũng được giao xây dựng, ban hành theo thẩm quyền Khung tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật chung, bảo đảm liên thông, tích hợp và an ninh mạng trên phạm vi toàn quốc.