Một ngày sau khi ChatGPT tích hợp tính năng tạo ảnh bằng AI mới, mạng xã hội tràn ngập các hình ảnh phong cách Ghibli. Ghibli là xưởng phim hoạt hình của Nhật Bản do Hayao Miyazaki và Isao Takahata thành lập năm 1985, đứng sau các tác phẩm kinh điển như Vùng đất linh hồn, Hàng xóm của tôi là Totoro, Mộ đom đóm…
Người dùng sử dụng ChatGPT để biến tất cả mọi thứ thành ảnh hoạt hình Ghibli, từ chân dung Elon Musk, nhân vật trong phim Chúa tể những chiếc nhẫn cho đến Tổng thống Mỹ Donald Trump. Thậm chí, CEO OpenAI Sam Altman cũng dùng ảnh phong cách này làm ảnh đại diện tài khoản X.
Đầu tháng 3/2025, đối thủ của ChatGPT – Google Gemini Flash – đã gây tranh cãi khi cho phép mọi người xóa watermark trên các hình ảnh.
Theo TechCrunch, những công cụ mới nhất của OpenAI và Google giúp tái tạo phong cách của các tác phẩm bản quyền dễ hơn bao giờ hết, chỉ bằng một lời nhắc văn bản (prompt). Tuy nhiên, lo ngại thật sự nằm ở cách chúng được đào tạo như thế nào để mô phỏng những phong cách này. Các công ty đào tạo dựa trên tác phẩm bản quyền hay không và nếu làm như vậy có vi phạm luật bản quyền không?
Câu hỏi này là trung tâm trong một số vụ kiện tụng đang diễn ra giữa các tác giả, chủ sở hữu bản quyền chống lại các mô hình AI tạo sinh.
Theo Evan Brown, một luật sư về tài sản sở hữu trí tuệ tại hãng luật Neal & McDevitt, những sản phẩm như công cụ tạo ảnh của ChatGPT đang hoạt động trong “vùng xám” pháp lý. Phong cách vốn không được bảo hộ rõ ràng, đồng nghĩa OpenAI – chủ sở hữu ChatGPT – dường như không phạm pháp khi tạo ra những bức ảnh mang phong cách Ghibli.
Tuy nhiên, luật sư cho rằng có thể OpenAI làm được như vậy vì đã đào tạo mô hình dựa trên hàng triệu khung hình từ phim của studio.
New York Times và các nhà xuất bản khác đang kiện OpenAI với cáo buộc công ty đào tạo mô hình AI dựa trên tác phẩm bản quyền mà không trả phí. Các hãng khác như Meta, Midjourney… cũng bị kiện trong các vụ kiện khác.
Trong tuyên bố gửi truyền thông, người phát ngôn OpenAI khẳng định ChatGPT từ chối bắt chước “phong cách của các nghệ sĩ còn sống” nhưng cho phép sao chép “phong cách của các studio”. Song, cần phải nói rằng chính những nghệ sĩ như đồng sáng lập Ghibli Hayao Miyazaki đã làm nên phong cách cho studio đó.
Đáng chú ý, năm 2016, khi được xem trình diễn mô hình 3D với các động tác chuyển động do AI thực hiện thay vì con người, Miyazaki từng nói: “Tôi sẽ không bao giờ muốn đưa công nghệ này vào các tác phẩm của tôi. Tôi cảm thấy bản thân nó là một sự xúc phạm đến cuộc sống”.
Khi thử nghiệm các trình tạo ảnh AI khác nhau như Gemini, xAI Grok, Playground.ai, TechCrunch nhận thấy công cụ mới của OpenAI đã tạo ra phong cách giống với Ghibli nhất.
Bất chấp các vụ kiện tụng, phẫn nộ và tranh cãi, AI nhìn chung đã đi vào các ngóc ngách của lĩnh vực sáng tạo, bao gồm cả phim hoạt hình. Anime, vốn đòi hỏi vẽ tỉ mỉ hàng nghìn khung hình, là công việc nổi tiếng mệt mỏi. Một số hãng phim đã tích hợp AI vào quy trình làm việc để giảm tải cho họa sĩ. Dù vậy, theo 404Media, việc sao chép hoàn toàn phong cách của ai đó lại là một chuyện hoàn toàn khác.
(Theo TechCrunch, 404 Media)
