Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong dịp tham dự lễ duyệt binh tại Bắc Kinh, tháng 9/2025. (Ảnh: Sputnik)
Trung Quốc và Nga coi chuyến thăm kéo dài 2 ngày của Tổng thống Putin trong tuần này là minh chứng nữa cho quan hệ đối tác “trong mọi điều kiện thời tiết”, bất chấp việc phương Tây thúc ép Bắc Kinh gây sức ép buộc Mátxcơva chấm dứt chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Dù Bắc Kinh giữ lập trường trung lập với cuộc xung đột Nga - Ukraine, Tổng thống Putin khẳng định Trung Quốc và Nga ủng hộ “lợi ích cốt lõi” của nhau, đồng thời thúc đẩy các thỏa thuận năng lượng với nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới.
Ông Ian Storey - nghiên cứu viên cao cấp tại Viện ISEAS-Yusof Ishak ở Singapore, nhận định: “Cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông Tập và ông Putin sẽ gửi thông điệp tới thế giới, rằng quan hệ đối tác chiến lược Trung - Nga vẫn là nền tảng trong chính sách đối ngoại của cả hai nước, và mọi nỗ lực của Mỹ nhằm chia rẽ họ đều sẽ thất bại”.
Chuyến thăm Trung Quốc của ông Putin diễn ra sau chuyến công du của ông Trump tuần trước, vốn tạo hiệu ứng truyền thông tích cực nhưng không đạt được nhiều thỏa thuận thương mại lớn. Ông Tập mô tả quan hệ Trung - Mỹ là mối quan hệ của “ổn định chiến lược” - đối lập với khuôn khổ “cạnh tranh chiến lược” thời chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden.
Thông qua việc đón tiếp các nhà lãnh đạo nước ngoài, Trung Quốc muốn củng cố hình ảnh như một trụ cột ổn định toàn cầu, trái ngược với những khó khăn mà Mỹ gặp phải trong việc chấm dứt chiến sự Nga - Ukraine và kiểm soát xung đột với Iran.
Sau chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump, Nhà Trắng cho biết hai bên đã đạt được đồng thuận về các vấn đề giúp tăng "tính ổn định" cho doanh nghiệp và người tiêu dùng toàn cầu.
Đồng thời, việc Trung Quốc tăng cường hợp tác với các nước như Nga cũng củng cố thông điệp, rằng chính sách đối ngoại của Bắc Kinh là nhất quán và không bị bên ngoài chi phối, bất chấp áp lực từ phương Tây.
“Kỳ vọng ông Tập gây áp lực buộc ông Putin chấm dứt chiến sự ở Ukraine là điều không thực tế. Ông Tập không có mức độ ảnh hưởng như vậy đối với ông Putin… Bắc Kinh sẽ tiếp tục hỗ trợ Mátxcơva về mặt ngoại giao tại Liên Hợp Quốc, hỗ trợ kinh tế và cung cấp công nghệ lưỡng dụng cho lực lượng vũ trang Nga”, ông Storey nhận định.
Trung Quốc khẳng định chưa từng cung cấp vũ khí sát thương cho bất kỳ bên nào trong cuộc xung đột Nga - Ukraine và kiểm soát nghiêm ngặt việc xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng.
Đường ống dẫn khí quan trọng
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Khôn cho biết trong chuyến thăm của Tổng thống Putin lần này, hai nhà lãnh đạo sẽ trao đổi quan điểm về hợp tác trên mọi lĩnh vực, cũng như các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm.
Trong chuyến thăm gần nhất của ông Putin vào tháng 9/2025, Nga và Trung Quốc nhất trí xây dựng đường ống dẫn khí Power of Siberia 2, nhưng vẫn chưa đạt được thỏa thuận về giá cả.
Tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng liên quan đến xung đột Iran có thể củng cố lập luận của Nga về tầm quan trọng của đường ống này như một nguồn cung khí đốt dài hạn. Tuy nhiên, Bắc Kinh được cho là vẫn theo đuổi chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, bằng cách thúc đẩy thỏa thuận với cả Turkmenistan và Nga, một chuyên gia ngành năng lượng tại Bắc Kinh cho biết.
Theo nguồn tin này, Trung Quốc có thể đạt được thỏa thuận khung với Nga về sản lượng cung cấp hằng năm và các điều khoản về sự linh hoạt, yếu tố mùa vụ, trong khi vấn đề giá cả sẽ để ngỏ. Đàm phán giá có thể kéo dài nhiều năm.
Năm 2014, ông Tập từng công bố kế hoạch xây dựng tuyến đường ống thứ tư nối mỏ khí đốt khổng lồ Galkynysh của Turkmenistan với khu vực tây bắc Trung Quốc, nhưng dự án đến nay vẫn chưa hoàn tất do bất đồng về giá và sự phức tạp liên quan tới Uzbekistan, Kyrgyzstan và Tajikistan - các nước mà đường ống đi qua.
Trung Quốc hiện vẫn là khách hàng mua dầu lớn nhất của Nga, bao gồm cả dầu vận chuyển qua đường ống và đường biển.
Bất chấp các lệnh trừng phạt của phương Tây với dầu mỏ Nga, các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc vẫn thường xuyên mua dầu Nga và hầu hết thanh toán bằng nhân dân tệ. Các tập đoàn lọc dầu quốc doanh Trung Quốc gần đây cũng nối lại việc mua dầu sau khi Mỹ tạm thời nới lỏng trừng phạt.
Năm 2025, Nga đồng ý cung cấp thêm 2,5 triệu tấn dầu mỗi năm cho Trung Quốc thông qua Kazakhstan.
“Về nguyên tắc, chúng tôi đã đạt được mức độ đồng thuận rất cao liên quan tới việc tiến thêm một bước nghiêm túc, thực sự là rất lớn, trong hợp tác ở lĩnh vực dầu khí. Nếu chúng tôi có thể hoàn tất các thỏa thuận này trong chuyến thăm, tôi sẽ rất hài lòng”, ông Putin phát biểu với báo giới ngày 9/5.
